I GZ 225/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1018/23 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 12 maja 2023 r. nr COF.OUR.6375.47377.2020 KA.PK.ZZ1 03852001 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) postanowieniem z 24 marca 2025 r. odrzucił zażalenie P. K. (dalej zwanego: skarżącym) na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z 6 września 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej zwanej: Pocztą) z 12 maja 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżone postanowienie sąd I instancji oparł na następującym stanie faktycznym: Poczta Polska postanowieniem z 12 maja 2023 r. po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego utrzymała w mocy postanowienie z 23 marca 2023 r. w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. Pismem z 22 czerwca 2023 r. skarżący wniósł skargę na postanowienie Poczty z 12 maja 2023 r. Zarządzeniem Przewodniczącego l Wydziału WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu należnego od skargi wynoszącego 100 zł. Odpis zarządzenia z 19 kwietnia 2024 r. wraz z pouczeniem o przysługujących stronie środkach zaskarżenia, został nadany pocztą 21 maja 2024 r. (akta sądowe k. 54). Próba doręczenia przesyłki zawierająca odpis wezwania do uiszczenia wpisu została przeprowadzona 27 maja 2024 r. Przesyłka została pozostawiona w placówce pocztowej o czym zawiadomiono skarżącego pozostawiając informację w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie sąd I instancji wskazał, że powtórnie awizowano przesyłkę 11 czerwca 2024 r. (akta sądowe k. 64, 75). Przesyłkę zawierającą wezwanie wydano stronie 18 czerwca 2024 r. do rąk własnych. Okoliczności dotyczące przebiegu doręczenia ustalono w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru oraz wyjaśnienia podmiotu doręczającego udzielone w piśmie z 11 lipca 2024 r. Skarżący pismem z 17 czerwca 2024 r. nadanym pocztą 18 czerwca 2024 r. wniósł zażalenie na przedmiotowe zarządzenie. WSA w Gliwicach, zaskarżonym postanowieniem z 24 marca 2025 r., odrzucił ww. zażalenie, z uwagi na to, że zostało ono wniesione po upływie wyznaczonego terminu. W uzasadnieniu sąd wskazał, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczęty 10 czerwca 2024 r. kończył się wraz z dniem 17 czerwca 2024 r. Zażalenie nadano natomiast pocztą 18 czerwca 2024 r., a zatem po upływie terminu. Sąd podkreślił przy tym, że mimo, że przesyłka zawierająca zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu została wydana skarżącemu 11 czerwca 2024 r., to jest po tym jak nastąpił z mocy prawa skutek jej doręczenia, to nie dzień wydania korespondencji adresatowi, lecz data uznania przesyłki za doręczoną wyznacza początek biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący pismem z 21 kwietnia 2025 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA, wnosząc o jego zmianę oraz zwolnienie z kosztów. Skarżący ponownie przywołał stan faktyczny sprawy. Wskazał, że pisma zostały nadane 22 maja 2024 r. ("wpływ do Warszawy 27 maja"). Następnie skarżący wskazał, że drugie awizo zostało "wystawione 04/06/24 z wyznaczoną datą odbioru na 11/06", w której to dacie skarżący pismo odebrał. Skarżący zaznaczył przy tym, że "Gdybym się opóźnił, byłoby zwrócona przed otwarciem UP". Skarżący uznał, że w zaistniałej sytuacji wywód sądu I instancji jest "bezsensowny, ponieważ to nie on wyznacza terminy, tyko Poczta. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że w toku sporu z Pocztą wielokrotnie informował o swoim statusie materialnym dyrekcję Poczty w różnych miastach i różnego szczebla. W ocenie skarżącego spełnia on wszelkie warunki zwolnienia z ponoszenia kosztów abonamentu RTV. Zarządzeniem z 5 maja 2025 r. Przewodniczący Wydziału WSA w Gliwicach uznał, że z uwagi na treść pisma skarżącego z 21 kwietnia 2025 r., stanowi ono zarówno zażalenie na postanowienie WSA z 24 marca 2025 r., ale także zawiera ono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sąd I instancji wskazał, że czynności związane z ww. wnioskiem zostaną podjęte po uregulowaniu kwestii zażalenia na postanowienie sądu I instancji z 24 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje. Przed przystąpieniem do rozpoznania sprawy należy jednak zauważyć, że sąd I instancji, przywołując stan faktyczny sprawy, błędnie wskazał, że powtórnie awizowano przesyłkę 11 czerwca 2024 r., a wydano ją stronie 18 czerwca 2024 r. do rąk własnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co również powoływał się w uzasadnieniu WSA w Gliwicach, że przesyłka została odebrana przez skarżącego 11 czerwca 2024 r. Z kolei z pisma Poczty z 11 lipca 2024 r. wynika, że powtórne awizowanie miało miejsce 4 czerwca 2024 r. Podobnie w uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji, odrzucając zażalenie, błędnie wskazał podstawę prawną: art. 180 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a. Ponownie nie ulega w sprawie wątpliwości, że wojewódzki sąd administracyjny orzekał na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na to, że uchybienia te nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się zasadą ekonomiki procesowej, postanowił rozpoznać merytorycznie zażalenie skarżącego. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że merytorycznemu rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu nie podlegają podnoszone w zażaleniu argumenty w zakresie zasadności wniesionej przez skarżącego do WSA w Gliwicach skargi, gdyż nie mają one wpływu na ocenę zasadności odrzucenia zażalenia. Zgodnie z art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie natomiast z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pism w sposób przewidziany w art. 65 – 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia – awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma, tzw. fikcja doręczenia. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka odwoławczego. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie, tj. upływu ostatniego dnia okresu. Innymi słowy odebranie decyzji po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 73 p.p.s.a. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać konsekwencji prawnych późniejszego doręczenia przesyłki. Oznacza to, że późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. W niniejszej sprawie odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem, po dwukrotnym awizowaniu w dniach (27 maja 2024 r. i 4 czerwca 2024 r.), został skutecznie doręczony na zasadach fikcji doręczenia z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1.p.s.a., tj. 10 czerwca 2024 r. Tak więc siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał 17 czerwca 2024 r. Skarżący nadał zażalenie 18 czerwca 2024 r., zatem jego złożenie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a. W świetle powyższego, jako prawidłowe ocenić należy stanowisko sądu I instancji, który uznał, że wprawdzie przedmiotowa przesyłka została wydana skarżącemu 11 czerwca 2024 r., jednakże fakt ten nie uchyla skutków doręczenia wynikających z powołanych wyżej przepisów. Doręczenie pisma w toku postępowania może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. Przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu stanowi uchybienie, jednakże nie modyfikuje zaistniałego już skutku prawnego doręczenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Natomiast odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.