I SA/Gl 1018/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 12 maja 2023 r. nr COF.OUR.6375.47377.2020 KA.PK.ZZ1 03852001 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 28 marca 2023 r. nr COF.OUR.6375.47377.2020 ŁD.TB.P1 03852001. Zaskarżonym postanowieniem, Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Oddział w Katowicach wydanym 12 maja 2023 r. nr COF.OUR.6375.47377.2020 KA.PK.ZZ1 03852001 (dalej: "Poczta Polska", "wierzyciel") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.- dalej: "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 - dalej: "u.o.a.") po rozpatrzeniu zażalenia P.K. (dalej: " zobowiązany", "strona", "skarżący") utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Centrum Obsługi Poczty Polskiej Oddział w B. z 28 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy z 6 sierpnia 2020 r. o nr 296306E1- 64/WA/2020 opiewający na obowiązki pieniężne stanowiące zaległe opłaty abonamentowe obejmujące okres od stycznia 2015 r. do kwietnia 2020 r. w łącznej wysokości należności głównej 1483,40 zł. Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedzono upomnieniem z 18 maja 2020 r. zawierającym wezwanie do dobrowolnego uregulowania należności w terminie 7 dni. Tytuł wykonawczy został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w oparciu o wspomniany tytuł wykonawczy przystąpił do egzekucji stosując 14 września 2020 r. środek w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zobowiązany pismem z 6 października 2020 r. wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W piśmie tym podniesiono, że zobowiązany jest osobą bezrobotną od 21 kwietnia 2011 r., na dowód czego złożono kopię zaświadczenia wydanego przez pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w P. z 2016 r. Strona wskazała, że na mocy art. 4 pkt 7c u.o.a. jest zwolniona z opłaty. Strona wniosła o umorzenie egzekucji. Organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi pismo zobowiązanej w celu rozpatrzenia zarzutu. Naczelnik postanowieniem z 29 października 2020 r. działając w trybie art. 56 § 3 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne, w toku którego zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego strony. Wierzyciel (Centrum Obsługi Finansowej w B.) postanowieniem z 24 marca 2021 r. oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skorzystanie ze zwolnienia z ponoszenia opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób, które ukończyły 75 rok życia) wymaga dopełnienia formalności w placówce pocztowej lub przez Internet (art. 4 ust. 3 u.o.a.). Z dokumentacji posiadanej przez wierzyciela wynika, że zobowiązany nie zgłosił wystąpienia okoliczności uprawniających do zwolnienia z ponoszenia opłat. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 23 listopada 2021 r. przekazał prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 sierpnia 2020 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-[...], zgodnie z właściwością miejscową, po ustaleniu, że zobowiązany przebywa pod adresem: "ul. [...], [...] W.". Zobowiązany w piśmie z 2 lipca 2022 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- [...] (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny") podniósł, że nie uznaje zajętej wierzytelności i wniósł o umorzenie egzekucji. Wskazał, że wnosi zarzut w sprawie toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego, podnosząc m.in., że jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP do chwili przejścia na emeryturę. Zobowiązany zaznaczył, że pozostaje w trudnej sytuacji życiowej i utrzymuje się wraz z żoną z niskiej emerytury. Nie zgodził się też z prowadzeniem egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z 29 maja 2018 r. Załączył kopię pisma z 7 października 2020 r. Wierzyciel postanowieniem z 28 marca 2023 r. (Dyrektor COF w B.) działając w trybie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika na podstawie tytułu wykonawczego o numerze 296306E1-64AA/A/2020 z 6 sierpnia 2020 r. Następnie Poczta Polska postanowieniem z 12 maja 2023 r. (Dyrektor COF w Katowicach) po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego z 19 kwietnia 2023 r. utrzymała w mocy wcześniejsze postanowienie 26 marca 2023 r. Wierzyciel wyjaśnił, że w postanowieniu z 24 marca 2021 r. odniesiono się do zarzutu nieistnienia obowiązku w związku ze zwolnieniem z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Wierzyciel w tym postanowieniu oddalił zarzut zobowiązanego. Zaznaczono, że strona nie skorzystała wówczas z możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Stąd 21 czerwca 2020 r. zawiadomiono Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o tym, że postanowienie z 21 marca 2021 r. w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 6 sierpnia 2020 r., stało się ostateczne. Zobowiązany pismem z 22 czerwca 2023 r. wniósł skargę własną na postanowienie Poczty Polskiej z 12 maja 2023 r. Skarżący nie zgadzając się z postanowieniem podniósł, że od 21 kwietnia 2011 r. do lipca 2021 r. posiadał status osoby bezrobotnej, natomiast od lipca 2021 przysługuje mu zwolnienie od opłat abonamentowych z tytułu posiadania prawa do emerytury. W skardze zrelacjonowano wymianę korespondencji związanej z obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, w tym w wątku dotyczącym jej umorzenia. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że nie ma obowiązku uiszczania zaległych opłat abonamentowych. Nie zgadza się z twierdzeniem Poczty Polskiej, że powinien zgłosić posiadane uprawnienia w placówce pocztowej. Skarżący zaznaczył , że postanowienie z dnia 24 marca 2021 r. zostało skierowane na nieaktualny adres w P. (był zmuszony opuścić dom z uwagi na egzekucję komorniczą), w związku z tym nie wniósł zażalenia na to postanowienie. Dodatkowo wskazał, że od wielu lat korzysta z telewizji cyfrowej, gdzie udostępniane są również programy telewizji objętej opłatami abonamentowymi. W związku z tym uważa, że nie powinien wnosić dwukrotnie opłaty za te same programy telewizyjne. Strona skarżąca wniosła o: umorzenie postępowania, uwzględnienie jej uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych w całym okresie dochodzonego postępowania i w czasie bieżącym; zwolnienie z kosztów do wniesienia skargi. Poczta Polska w odpowiedzi na skargę udzielonej pismem z 20 lipca 2023 r. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ administrujący powtórzył swoje dotychczasowe stanowisko wskazując, że skarżący nie zgłosił we właściwy sposób uprawnienia do zwolnienia z opłat oraz podkreślając iż w kwestii nieistnienie obowiązku wypowiedział się w ostatecznym postanowieniu z 24 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Kontroli sądowej poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (skarga na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego). W niniejszej sprawie spór koncentruje się na zasadności przymusowego dochodzenia wobec skarżącego powstających z mocy prawa należności stanowiących opłaty abonamentowe za korzystanie odbiorników radiowych i telewizyjnych. Skarżący kwestionuje to, że spoczywał i spoczywa na nim nadal obowiązek uregulowania opłat, bowiem był i nadal jest zwolniony z konieczności ich uregulowania. Nadto strona podniosła, że nie zostało jej doręczone postanowienie wierzyciela, w którym ten ostatni rozpoznał zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku w związku z okolicznościami na jakie powołuje się strona. Z kolei wierzyciel z tego, że wspomniane postanowienie stało się ostateczne wywodzi o niedopuszczalności powtórnego zgłoszenia zarzutu opartego o te same podstawy faktyczne. Rozpocząć należy od tego, że stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W ustawie egzekucyjnego nie zostały unormowane kwestie doręczeń pism (z wyjątkiem art. 17c u.p.e.a. dotyczącego doręczenia pism przez organ egzekucyjny). Na zasadzie art. 18 u.p.e.a. (z daty wydania skarżonego postanowienia) do doręczeń pism przez wierzyciela zastosowanie znajduje kompleksowa regulacja doręczeń zamieszczona w k.p.a. oraz aktach prawnych do których kodeks ten odsyła. Przechodząc do istoty sprawy wyjaśnić przychodzi, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarówno przed jak i po nowelizacji ustawy egzekucyjnej wprowadzonej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uregulowany w art. 33 – art. 35 u.p.e.a. stanowi podstawowym środek zaskarżenia służący obronie praw i interesu zobowiązanego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przy rozpoznaniu zarzutu badaniu podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18). Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu przez zobowiązanego może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalność obowiązku). Wierzyciel, rozpoznając zarzut może wydać jedno z rozstrzygnięć stypizowanych w art. 34 § 2 u.p.e.a. Podzielić je można na dwie kategorie, a to rozstrzygnięcia merytoryczne oraz rozstrzygnięcia formalne. Do tej pierwszej grupy zalicza się rozstrzygnięcia, w których wierzyciel odnosi się do tego, czy zarzut zobowiązanego był zasadny, a zatem oddala zarzut albo uwzględnia zarzut w całości lub w części. Orzeczenie o charakterze formalnym to stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu. Chodzi o przypadki opisane w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i b u.p.e.a., tj. gdy zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, względnie gdy zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W orzecznictwie wskazuje się, że niedopuszczalność zarzutu zachodzi m.in. wówczas, jeżeli zarzut "jest albo był" przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Przepis art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest wyrazem zasady niekonkurencyjności środków prawnych. Prawodawca w ten sposób zapobiega powielaniu środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie (por. np. wyrok NSA z 21 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 487/25, wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 566/24). Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. o odrzuceniu zarzutu zgłoszonego pismem z 2 lipca 2022 r. Punktem wyjścia do wydania przez Pocztę Polską takiego rozstrzygnięcia było przyjęcie, że organ administrujący (występujący w roli wierzyciela) ostatecznie wypowiedział się w zakresie zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku w kontekście okoliczności podnoszonych ponownie przez stronę – braku obowiązku regulowania opłat abonamentowych z uwagi na przysługujące zwolnienie ustawowe. W niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom wierzyciela nie doszło jednak do rozpoznania wniesionego już wcześniej przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnego opartego o podstawę wymienioną w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku), co zobowiązany wywodził z tego, że jego zdaniem korzystał ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Otóż Sąd stwierdził, że postanowienie Poczty Polskiej z 24 marca 2021 r. nie zostało prawidłowo doręczone, a w konsekwencji nie weszło do obrotu prawnego. Nie rozpoczął tym samym bieg termin do wniesienia przez zobowiązanego zażalenia, a postanowienie z 24 marca 2021 r. nie mogło uzyskać cechy ostateczności. Z materiału sprawy wynika, że zobowiązany w piśmie z 6 października 2020 r. stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o wystawiony przez Pocztę Polską tytuł wykonawczy z 6 sierpnia 2020 r. podał jako adres wnoszącego żądanie "[...] W" (akta administracyjne zał. 4). Wierzyciel natomiast przesyłkę zawierającą postanowienie z 24 marca 2021 r. nadał na adres "ul. [...] P.". Korespondencja ta nie została odebrana i po podwójnej awizacji została uznana za doręczoną na podstawie art. 44 k.p.a. (akt administracyjne zał. 7). Przepis art. 44 k.p.a. reguluje tzw. domniemanie doręczenia, a zatem taką sytuację gdy w drodze fikcji prawnej przyjmuje się że przesyłka została skutecznie doręczona pomimo, iż fizycznie nie została przekazana adresatowi lecz wróciła do nadawcy i została złożona do akt. Wskazać należy, że podstawowym warunkiem uznania doręczenia przeprowadzanego w trybie art. 44 k.p.a. jest nadanie pisma na właściwy adres (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1983/06). Przesyłka kierowana do osoby fizycznej powinna być nadana na adres zamieszkania strony albo adres mu równoważny (np. wskazany przez stronę adres korespondencyjny). Należy zaznaczyć, że stosując odpowiednio art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wierzyciel który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia. W niniejszej sprawie zobowiązany w piśmie z 6 października 2020 r. uruchamiającym postępowanie w sprawie rozpoznania zarzutu z art. 33 u.p.e.a. podał jako adres zamieszkania inną lokalizację niż ta na jaką zostało nadane postanowienie z 24 marca 2021 r. kończące w pierwszej instancji to postępowanie. Następstwem powyższego jest uznanie, że nie było uprawnione przyjęcie przez wierzyciela, iż doszło do doręczenia postanowienia w trybie art. 44 k.p.a. Skoro postanowienie z 24 marca 2021 r. nie zostało doręczone, to nie mogło stać się ostateczne. Wpierw bowiem musi ono zostać wprowadzone do obrotu prawnego, aby mogły zacząć biec terminy do wniesienia instancyjnych środków zaskarżenia dla strony, z których upływem orzeczenie organu staje się ostateczne. W niniejszej sprawie do tego nie doszło. Sąd stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła podstawa do zastosowania art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego kwestia nieistnienia zobowiązania z uwagi na okoliczności podnoszone przez zobowiązanego nie została bowiem ostatecznie rozpoznana i nie jest rozpoznawana w postępowaniu odrębnym od postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ administrujący powinien potraktować pismo z 2 lipca 2022 r. jako kolejne pismo strony w sprawie zapoczątkowanej wniesieniem zarzutu z 6 października 2020 r. Wierzyciel powinien rozpoznać sprawę zainicjowaną wspomnianym zarzutem i doręczyć postanowienie kończące postępowanie w danej instancji na właściwy adres zobowiązanego. W tym stanie rzeczy skarga okazała się zasadna. Potwierdziły się jej zarzuty dotyczące niedoręczenia postanowienia w sprawie zarzutu, na które powoływała się Poczta Polska dla uzasadnienia odrzucenia zarzutu zobowiązanego. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 28 marca 2023 r. zostały wydane z naruszeniem art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 44 § 4 k.p.a. oraz art. 110 § 1 k.p.a., a także art. 8 § 1 k.p.a., co polegało na nieuzasadnionym przyjęciu, że doszło do skutecznego doręczenia postanowienia z 24 marca 2021 r. , które to miało stać się ostateczne, co z kolei uzasadniać miało odrzucenie wniesionego przez zobowiązanego zarzutu. Zachowanie organu godziło w zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu poprzez pomijanie i nie uwzględnianie faktu nadania postanowienia z 24 marca 2021 r. na błędny adres. Odnotować trzeba, że w toku postępowania egzekucyjnego doszło do zmiany właściwości organu egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie ustaleń, co do adresu zamieszkania zobowiązanego. Sąd uwzględnił skargę, a na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia Poczty Polskiej z 12 maja 2023 r. oraz poprzedzającego je postanowienia 28 marca 2023 r. Sąd wyjaśnia, że poza zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie znajdują się okoliczności dotyczące istnienia dochodzonego obowiązku. Zaskarżone postanowienie miało charakter formalny, a Sąd oceniał jego poprawność wyłącznie pod kątem występowania podstaw do jego wydania (art. 34 § 2 pkt 3 lit. b u.p.e.a.). Sąd bez przekroczenia granic sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie mógł odnieść się do wpływu statusu osoby bezrobotnej, przejścia na emeryturę, sytuacji życiowej na zasadność dochodzenia w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W tej sytuacji niemożliwe było również zadośćuczynienie żądaniu strony dotyczącym umorzenia postępowania i stwierdzenia o zwolnieniu opłat abonamentowych. Sprawa była rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a strona działała w sprawie osobiście i korzystała ze zwolnienia od kosztów postępowania (kosztów nie poniosła) wobec czego nie wystąpiły przewidziane w art. 210 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. przesłanki do orzeczenia o obowiązku zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony.