I GZ 280/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 508/08 o odrzuceniu wniosku T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 508/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. w sprawie ze skargi T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie długu celnego W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. podał, że postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną strony skarżącej, wniesioną od wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 508/08, z uwagi na to, że strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 września 2009 r. W dniu 5 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), pełnomocnik skarżącej spółki wniósł zażalenie na opisane powyżej postanowienie. W odrębnym piśmie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i zaliczenie na poczet tego wpisu kwoty 1.295 zł, uiszczonej przez skarżącą w dniu 1 października 2009 r. Postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku skarżącej spółki o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, stwierdzając, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej spółki, postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I GZ 120/09, uchylił postanowienie z dnia 13 października 2009 r. i wniosek o przywrócenie terminu przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia 26 marca 2010 r., wezwano pełnomocnika strony skarżącej do jednoznacznego oświadczenia, czy podtrzymuje zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i jednocześnie podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, czy też cofa zażalenie bądź wniosek. Odpowiadając na wezwanie Sądu I instancji, w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r., pełnomocnik oświadczył, że podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Wobec niezajęcia stanowiska co do cofnięcia bądź podtrzymania zażalenia z dnia 5 października 2009 r., ponownie wezwano pełnomocnika do jednoznacznego oświadczenia, czy podtrzymując wniosek z dnia 5 października 2009 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, czy jednocześnie podtrzymuje zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 23 września 2009 r., czy też zażalenie to cofa. Pełnomocnika pouczono, że odpowiedzi na wezwanie sądu należy udzielić w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania sądu, pod rygorem przyjęcia, że pełnomocnik podtrzymuje wspomniane wyżej zażalenie. W piśmie z dnia 6 maja 2010 r., pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, iż podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej wniesiony w dniu 5 października 2009 r., natomiast w zakresie zażalenia z dnia 5 października 2009 r. na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. w ocenie strony skarżącej istnieją podstawy do wstrzymania nadania biegu temu zażaleniu do momentu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu jako zagadnienia mającego decydujący wpływ na rozstrzygnięcie zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z uwagi na to, iż został złożony przedwcześnie. Podniesiono, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu jest uwarunkowane przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. T. Sp. j. K. M., M. M. z siedzibą w Ś. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości, ewentualnie rozstrzygnięcia sprawy co do istoty poprzez zmianę orzeczenia Sądu I instancji i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej to dwie różne czynności, których nie można uznawać za konkurencyjne. Podkreślono, że wniosek o przywrócenie terminu dotyczącego środka odwoławczego jest niedopuszczalny w sytuacji, gdy środek odwoławczy zostanie prawomocnie odrzucony. Zdaniem strony, oświadczenie o cofnięciu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej prowadziłoby do uprawomocnienia się orzeczenia o odrzuceniu skargi wykluczając w ten sposób przywrócenie terminu, co pozbawiłoby skarżącą spółkę możliwości obrony swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Za ukształtowany w orzecznictwie sądowym należy uznać pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1999 r., II CZ 129/99, Lex nr 110599; z dnia 4 października 2001 r., I CZ 116/01, Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., I CZ 198/01, Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., I CZ 120/02, Lex nr 74409; post. NSA z dnia 25 maja 2004 r., sygn. FZ 61/04 niepubl.). Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero bowiem wówczas czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten został ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie uregulowań zawartych w art. 179 § 1 d. k.p.c. oraz art. 168 i 169 § 1 k.p.c., a następnie zaakceptowany w doktrynie (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 1957 r. II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z dnia 2 września 1993 r., II CRN 83/93 Lex 293287; post. SN z dnia 10 stycznia 2002 r., I CZ 198/01, Lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, W-wa 1989 r., t. I, s. 277). Treść uregulowań zawartych w art. 87 § 1 p.p.s.a. jest identyczna z treścią przepisów regulujących te kwestie w art. 179 § 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 1950 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 394 ze zm.) oraz w art. 169 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Brak zatem racjonalnych powodów do kwestionowania stanowiska, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. też post. Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1997 r., II CZ 43/97 oraz z dnia 15 kwietnia 1997 r., II CZ 40/97 niepubl). Za taką wykładnią art. 87 § 1 p.p.s.a. przemawia to, że strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej będzie bezsporny. Różna bowiem może być przyczyna uchybienia terminowi. Uwarunkowana jest ona od rodzaju czynności procesowej, którą strona była zobowiązana podjąć. Może się na nią składać zbieg wielu zdarzeń, bądź też dla skuteczności danej czynności niezbędne jest podjęcie stosownych działań nie tylko przez samą stronę, czy jej pełnomocnika, ale też przez osoby trzecie. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). Za niedopuszczalny należy też uznać wniosek, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. gdy czynność strony była dokonana w terminie. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną strony skarżącej wobec nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Strona skarżąca w dniu 5 października 2009 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ponadto w odrębnym piśmie procesowym, także z dnia 5 października 2009 r., skarżąca spółka złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, w którym kwestionowała trafność przyjętego w tym orzeczeniu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. dwukrotnie wzywał skarżącą spółkę, pismami z dnia 26 marca 2010 oraz z dnia 6 kwietnia 2010 r., do oświadczenia czy podtrzymuje lub cofa zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. Skarżąca spółka podtrzymała obie czynności procesowe, a skoro wykluczają się one wzajemnie, to wobec powyższego stwierdzić należało, że prawidłowo Sąd I instancji uznał wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej za złożony przedwcześnie i odrzucił go jako niedopuszczalny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.