I GZ 294/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 233/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 29 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 233/20, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił Spółce A wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2020 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spółka podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie architektury krajobrazu oraz sprzedaż narzędzi ogrodniczych, środków ochrony roślin, nasion i sadzonek. Spółka zatrudnia 10 osób, a jej działalność ma charakter sezonowy i główne przychody są osiągane w okresie od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Skarżąca wskazała, że swoje funkcjonowanie zasila środkami z funduszu inwestycyjnego w kwocie 120.000 zł oraz nabywając środki produkcji w ramach umów leasingowych, z których aktualne obciążenie wynosi 430.000 zł (ok 10.000 zł miesięcznie). Skarżąca podniosła, że do marca 2020 r., uzyskała dochód w wysokości 15.145,59 zł, jednak od kwietnia 2020 r., wobec stanu epidemii Covid-19 doszło do załamania przychodów i spadku rentowności – skarżąca musiała ograniczyć sprzedaż w punktach sprzedaży detalicznej i hurtowej oraz ograniczyć świadczenie usług w ramach architektury krajobrazu. Spółka wskazała, że uzyskała pożyczkę w Powiatowym Urzędzie pracy w Tomaszowie Lubelskim na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności w kwocie 5.000 zł oraz dofinansowanie na pokrycie części wynagrodzeń pracowników wraz z dofinansowaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Uzyskała również odroczenie płatności składek na ubezpieczenie społeczne oraz zmniejszyła raty leasingowe do września 2020 r. (1.000 zł miesięcznie). Zdaniem skarżącej realizacja zaskarżonej decyzji doprowadzi do całkowitego załamania finansowego spółki i do utraty pracy zatrudnianych przez nią pracowników. Podniosła również, że Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, mocą innej decyzji, objętej sygnaturą akt III SA/Lu 271/20, dochodzi od spółki zapłaty kwoty 309.236,20 zł i kumulacja tych zobowiązań może doprowadzić do większego deficytu finansowego Spółki i nieodwracalnego załamania równowagi finansowej, uniemożliwiającej prowadzenie skarżącej działalności gospodarczej. Do wniosku spółka dołączyła obszerną dokumentację. W kolejnym piśmie spółka podniosła, że w stosunku do niej wszczęto postępowanie egzekucyjne, co postawiło spółkę w dramatycznie trudnej sytuacji, bowiem została pozbawiona środków obrotowych pozwalających na bieżące funkcjonowanie. W konsekwencji istnieje też zagrożenie wypowiedzenia spółce umów kredytowych i leasingowych. Swoje stanowisko spółka podtrzymała w kolejnym piśmie procesowym z 27 lipca 2020 r. dołączając dodatkowe dokumenty. W ocenie Sądu I instancji, wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że zachodzi w stosunku do niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody materialnej lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, z przedstawionych dokumentów nie wynika, by istniało rzeczywiste niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że spółka w lutym 2020 r. uzyskała przychody w wysokości 98.795,60 zł, przy czym poniosła stratę w wysokości 30.992,63 zł, natomiast w marcu 2020 r. przychody wynosiły już 251.156,94 zł, a zysk wyniósł 17.332,10 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika również, że w lutym 2020 r. dostawa towarów oraz świadczenie usług przez Spółkę oscylowały łącznie na poziomie 30 203 zł, natomiast w marcu – na początku sezonu zarobkowego spółki – kształtowały się już na poziomie 152.361 zł. Istotne jest również, że spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej sytuację finansową za dwa miesiące bezpośrednio poprzedzające złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – kwiecień i maj 2020 r., tj. za okres w sezonie wyższych zarobków Spółki. Z przedstawionej dokumentacji nie wynika zdaniem Sądu również, aby spółka zawiesiła działalność gospodarczą. Mimo istniejącej sytuacji związanej ze stanem epidemii Covid-19, dzięki otrzymanej pomocy finansowej i ulgom spółka nadal realizuje bieżące zobowiązania. Ponadto, w kontekście argumentacji spółki co do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, Sąd wskazał, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast na zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Ponadto obowiązkiem strony było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. Tego jednak skarżąca, w ocenie Sądu, nie wykazała W świetle powyższego Sąd uznał, że spółka nie wykazała, że zachodzą wobec niej podstawy do przyjęcia, że nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania wyżej wymienionej decyzji, dotyczącej zapłaty należności pieniężnej w wysokości 34.615,65 zł, może prowadzić do utraty płynności finansowej Spółki i zagrożenia jej upadłością. W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła wyczerpujących argumentów, w szczególności danych dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej, przemawiających za spełnieniem określonych w ustawie przesłanek o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 134 § 1 w zw. z art. 166 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia wniosku strony skarżącej o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie źródeł finansowania działalności spółki i związanych z tym obciążeniami spadku przychodów wywołanych epidemią Covid - 19, skutkujących brakiem możliwości pokrycia kosztów działalności Spółki i koniecznością korzystania z pomocy publicznej; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu i błędne przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez ściągnięcie spornej kwoty wynoszącej na moment złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z kosztami egzekucji 34.741,06 zł (a wraz z wartością kwot egzekucyjnych na podstawie decyzji zaskarżonej w równolegle prowadzonej sprawie powiększonej o 309.236,20 zł) nie doprowadzi do załamania finansowego spółki i konieczności zawieszenia jej działalności i jej upadłości, co narazi skarżącą na nieodwracalną szkodę w postaci zawieszenia działalności gospodarczej nawet w przypadku zwrotu ściągniętej kwoty spornej w wyniku spodziewanego uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółka wniosła również o dopuszczenie następujących dowodów: pliku wyciągów bankowych z 28 i 30 lipca 2020 r. oraz z 3 sierpnia 2020 r., na okoliczność, że w wyniku prowadzonej przeciwko skarżącej spółce egzekucji na podstawie zaskarżonej decyzji, została ściągnięta kwota 34.593,03 zł, a nadto na okoliczność tego, że w ten sposób skarżąca została pozbawiona środków finansowych, niezbędnych dla prowadzenia działalności gospodarczej; wyciągu z konta 201 Spółki - zestawienie sald i obrotów za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2020 r., na okoliczność zadłużenia skarżącej w stosunku do dostawców na koniec lipca 2020 r. w kwocie 318.719,51 zł; rachunku wyników finansowych na koniec czerwca 2020 r., na okoliczność straty z działalności Spółki na koniec pierwszego półrocza 2020 roku w wysokości 3.022,14 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13; dostępne w CBOSA). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć najpierw należy, że przedmiotem skargi jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającej spółce kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 34.615,65 zł. Sądowi wiadomym z urzędu jest, że spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013.w wysokości 309.236,20 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze regulację zawartą w art. 61 § 3 p.p.s.a. i argumentację zawartą w zażaleniu jak i na wcześniejszym etapie postępowania należy uznać, że bezpośrednim skutkiem wykonania wobec spółki decyzji może być utrata płynności finansowej, co oznaczałoby jej likwidację. Likwidacja tego podmiotu oznaczałaby z kolei konieczność zwolnienia pracowników. Strona wykazała, że w lutym 2020 r. poniosła stratę w wysokości 30.992,63 oraz że dochód w marcu 2020 r. wyniósł 17.332,10 zł. Ze złożonego wraz z zażaleniem zestawienia przychodów i kosztów na dzień 30 czerwca 2020 r. oraz zestawienia sald i obrotów za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2020 r. wynika, że skarżąca na koniec czerwca 2020 r. wykazała stratę w wysokości 3.022,14 zł oraz że na koniec lipca 2020 r. zalega z zapłatą na rzecz dostawców z kwotą 318.719.51 zł. Spółka do końca czerwca 2020 r. uzyskała przychód w wysokości 732.659,31 zł, lecz tego, że to jej kontrahenci ze względu na trudną sytuacje rynkową nie wywiązują się z terminów płatności i zaległości z tego tytułu są nie mniejsze niż zadłużenie w stosunku do dostawców spółki wynoszące właśnie 318.719,51 zł. Należy podzielić pogląd spółki, że nawet gdyby usługobiorcy skarżącej spłacili całość zadłużenia, to i tak po przymusowym ściągnięciu spornej kwoty dochodzonej przeciwko spółce w egzekucji, spółka ta nie byłaby w stanie wywiązać się z zapłaty wobec swoich dostawców. Okoliczności te potwierdzają wyciągi z rachunków bankowych spółki, z których ściągnięto w toku egzekucji 34.593,03 zł, w wyniku czego na kontach tych nie ma żadnych środków finansowych, a gdyby nawet na te konta dokonali zapłaty usługobiorcy skarżącej, to wtenczas i tak takie środki finansowe byłyby ściągnięte w egzekucji i skarżąca nie miałaby z czego zaspokoić dostawców. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w kontekście całokształtu okoliczności spowodować trudne do odwrócenia skutki. W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym należy uznać, że sytuacja Spółki odpowiada hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.