I GZ 308/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 16 marca 2015 r. sygn. akt III SA/GI 165/14 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt III SA/GI 165/14, odrzucił skargę kasacyjną T. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej zw. "S", "Skarżąca") od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 stycznia 2015 r. odrzucającego wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. M.S. w sprawie ze skargi powyższej S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu stwierdził, że postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił wniosek S. w przedmiocie wyłączenia sędziego WSA M.S. od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/GI 165/14 dotyczącej podatku akcyzowego (decyzja organu administracji nr [...]), z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." W dniu 18 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej S. wniósł skargę kasacyjną od ww. postanowienia, w której wyraził pogląd, że postanowienie tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2015 r. odrzucające wniosek S. jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, a zatem przysługuje od niego skarga kasacyjna na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną. Przywołując treść powyższego przepisu stwierdził, że skargą kasacyjną można zaskarżyć postanowienie kończące postępowanie "w sprawie", czyli postanowienie, w wyniku którego wykluczona zostaje możliwość podejmowania w danej sprawie dalszych czynności; jest to ostatnie orzeczenie organu, kończące postępowanie jako całość. Postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nie można przy tym utożsamiać z postanowieniem wydanym w postępowaniu jedynie wpadkowym, takim jak postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego. Postępowanie takie dotyczy bowiem kwestii incydentalnej dla postępowania głównego. Ponadto zdaniem Sądu, przyjęcie odmiennego poglądu, zgodnie z którym zaskarżalne byłyby także postanowienia kończące postępowania wpadkowe w określonej sprawie, oznaczałoby dopuszczalność zaskarżania wszelkich postanowień, co pozostawałoby w sprzeczności z założeniem o racjonalności prawodawcy ustanawiającego regulację art. 173 p.p.s.a. Ponieważ zdaniem Sądu postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego nie kończy postępowania "w sprawie", to nie przysługuje od niego skarga kasacyjna. S. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 178 w zw. z art. 173 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 64 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że postanowienie o odrzuceniu wniosku wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. może nie być "postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie" i może nie przysługiwać od niego skarga kasacyjna (ani żaden inny środek zaskarżenia). Zdaniem skarżącej S. rozstrzygnięcie WSA w G. z dnia 16 marca 2015 r. narusza przepisy postępowania art. 178 w zw. 173 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 64 § 3 p.p.s.a. Ponadto podniosła, że w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2015 r. w którym WSA w G. odrzucił wniosek o wyłączenie sędziego wskazano podstawę rozstrzygnięcia art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., stąd zdaniem skarżącej Sąd uznał wniosek o wyłączenie sędziego za wniosek wszczynający "nowe postępowanie sądowoadministracyjne", o którym mowa art. 63 p.p.s.a. Inaczej zdaniem skarżącej nie mógłby go odrzucić na podstawie wskazanych przez siebie przepisów p.p.s.a. Skoro WSA w G. uznał i musiał uznać wniosek o wyłączenie sędziego wnioskiem inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne, to znaczy że takie postępowanie zostało wszczęte i się toczyło. Tak więc postępowanie o odrzuceniu wniosku było postanowieniem kończącym to postępowanie sądowoadministracyjne, czyli zgodne z art.173 p.p.s.a. przysługuje od niego skarga kasacyjna. Skarżący odnosząc się do art. 58 ust. 1 pkt 4 p.p.s.a., który stanowił podstawę odrzucenia wniosku postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r., stwierdził, iż jest on z samej definicji postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Postanowienie o odrzuceniu skargi lub wniosku zawsze musi kończyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte tą skargą lub wnioskiem, gdyż właśnie takie jest jego prawne znaczenie. Gdyby złożony przez skarżącą wniosek nie zainicjował odrębnego postępowania, to wniosku tego nie można by odrzucić. Ponieważ WSA w G. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015r. odrzucił wniosek, zdaniem skarżącej było to postępowanie kończące postępowanie w sprawie i przysługiwała od niego skarga kasacyjna. Wniesiona przez skarżącą skarga kasacyjna nie mogła zatem zostać odrzucona. Ponadto zdaniem S. odrębne postępowanie toczyć się nie powinno. Dlatego wskutek wniesionej skargi kasacyjnej możliwe będzie uchylenie postanowienia kończącego postępowanie, które faktycznie zostało wszczęte i faktycznie się toczyło) choć w ocenie skarżącej toczyć się nie powinno), a następnie rozpoznanie złożonego wniosku o wyłączenie sędziego we właściwym trybie i wydanie takiego orzeczenia, które wskutek wniesienia takiego wniosku może być wydane. Stanowisko WSA w G. dla skarżącego jest "niepojęte", ponieważ postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Sąd ten uznaje wniosek złożony przez skarżącą za "wniosek o wszczęcie postępowania" i wiosek ten odrzuca stosując przepisy o odrzuceniu skargi. Natomiast w zaskarżonym postanowieniu z dnia 16 marca 2015 r. twierdzi, że wniosek ten dotyczy "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego", czyli, że jest to wniosek, do którego w żadnym razie nie można stosować odpowiednio przepisów o skardze, a nie wniosek, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia i uzasadnienia dwóch orzeczeń WSA w G. pozostają z sobą w rażącej sprzeczności. Naczelny sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 16 marca 2015 r. błędnie przyjął, że skargę kasacyjną należało odrzucić. Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Należy zaznaczyć, że w przypadku gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie ma usprawiedliwionych podstaw podlega on oddaleniu, nawet jeśli złożony został w tej samej sprawie po raz drugi jak to miało miejsce w tych okolicznościach, ponieważ wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem "wpadkowym" dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego. Należy podkreślić również, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r. o sygn. akt II OZ 1048/14, LEX nr 1530798). Należy podkreślić, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć w sądzie, w którym sprawa "się toczy" stąd należy zgodzić się z argumentacją powołaną przez skarżącą w zażaleniu, że wniosek ten dotyczy właśnie "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego". Zgodnie z powyższym postępowanie wpadkowe jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem incydentalnym w ramach postępowania co do istoty sprawy i nie towarzyszy mu walor res iudicata co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez Sąd. Skoro postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego jest postępowaniem wpadkowym dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego to postępowanie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego nie jest postępowaniem kończącym postępowanie w sprawie. Zatem wniesiony środek zaskarżenia zatytułowany skarga kasacyjna powinien być zakwalifikowany przez Sąd jako zażalenie. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Należy dodać, ze środek zaskarżenia zatytułowany skarga kasacyjna został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.