I GZ 505/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "B." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 859/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "B." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 859/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił "B." Spółce z o.o. z siedzibą w [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. (nr [...]) w przedmiocie podatku akcyzowego. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu spółka podniosła, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej została wysłana na adres wynajmowanego przez spółkę lokalu przy ul. [...] w [...] w czasie, gdy jedyny członek zarządu przebywał poza granicami Polski (sierpień - wrzesień 2014 r.). Wynajmujący w umowie najmu (przedłożonej przez spółkę do akt) zobowiązał się do obsługi sekretarskiej i odbioru korespondencji, a także do skanowania treści korespondencji na adres mailowy. Wynajmujący obowiązku tego jednak nie wykonał, bowiem nie odebrał korespondencji dotyczącej przedmiotowych postępowań i nie poinformował skarżącej o awizowanej przesyłce, w związku z czym nie mogła ona zostać podjęta w terminie. Spółka oświadczyła, że Prezes Zarządu wyjaśnił sprawę w organie dopiero w dniu 29 stycznia 2015 r., to jest niezwłocznie po powzięciu egzekucji z rachunku bakowego spółki. Dopiero wówczas zapoznał się także z aktami sprawy i z rozstrzygnięciem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, spółka nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przywrócenie terminu może być bowiem uzasadnione tylko w razie zaistnienia wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności. Do tego rodzaju przeszkód nie można jednak zaliczyć zaniedbania osób, którymi strona się posługuje, bowiem niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Sąd uznał, że przeszkody, które uniemożliwiły wniesienie skargi w terminie, były skutkiem zaniedbania działań skarżącej, której obowiązkiem było nadzorowanie pracy osoby, której powierzono odbiór korespondencji. W konsekwencji Sąd przyjął, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "B." Sp. z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy wobec wskazanych przez skarżącą okoliczności wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Autor uzasadnienia stwierdził w szczególności, że skarżąca nie została poinformowana o wydaniu decyzji organu podatkowego, jak również o następujących po wydaniu decyzji czynnościach egzekucyjnych. Dopiero po przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego skarżącej, mogła ona mieć przypuszczenia, że zostały w stosunku do niej wydane jakiekolwiek decyzje. Niezwłocznie po powzięciu tej informacji Prezes Spółki udał się do siedziby organu celem wyjaśnienia sprawy i w dniu 29 stycznia 2015 r. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i sfotografował decyzje Dyrektora Izby Celnej. W związku z tym uznać należy - w ocenie autora zażalenia - że wskazane okoliczności sprawiają, iż zażalenie jest w pełni uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przed odniesieniem się do istoty problemu objętego złożonym środkiem odwoławczym wskazać należy, że postanowieniami z 11 czerwca 2015 r. (sygn. akt I GZ 334/15 i I GZ 335/15), 30 czerwca 2015 r. (sygn. akt I GZ 379/15 i I GZ 381/15) oraz 16 lipca 2015 r. (sygn. akt I GZ 485/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącej spółki wniesione od postanowień WSA wydanych na tle stanów faktycznych analogicznych do tego, jaki wystąpił w sprawie niniejszej. NSA w składzie orzekającym w tej sprawie podziela co do zasady poglądy prawne zaprezentowane w uzasadnieniach przywołanych postanowień i stwierdza, że są one trafne również na gruncie przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu, Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie wystąpienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności, strona nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc te rozważania na treść rozpoznawanego zażalenia, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej wniesienie skargi z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżąca podała jako przyczynę uchybienia terminu wyjazd za granicę jedynego członka zarządu spółki oraz niedochowanie zobowiązań umownych przez wynajmującego lokal stanowiący jej siedzibę, polegające na nieprzekazaniu skarżącej informacji o awizowaniu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Strona podaje, że w jej ocenie prezes spółki na czas nieobecności właściwie zapewnił obsługę korespondencji. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, obowiązek działania z zachowaniem staranności odnosi się nie tylko do strony postępowania, lecz dotyczy także osób, którymi strona się posługuje, niezależnie od tego, czy są to zatrudnieni przez stronę pracownicy, czy też osoby trzecie. Upoważniając konkretne osoby do odbioru korespondencji strona nie może uchylać się od skutków wynikających z ich działania lub zaniechania. Na stronie ciąży bowiem obowiązek starannego wyboru osoby upoważnionej do odbioru korespondencji (por. m.in. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 554/00). Nie można zatem uznać, że w rozpoznawanej sprawie w sposób właściwy zapewniono obsługę korespondencji na czas nieobecności prezesa spółki. Z przedstawionych powodów należało podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała braku zawinienia w dochowaniu terminu. Sam fakt niepoinformowania strony przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji o awizowaniu przesyłki pocztowej nie stanowi tego rodzaju okoliczności, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.