I GZ 509/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "H." Sp. z o.o. w likwidacji w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 919/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "H." Sp. z o.o. w likwidacji w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., postanowieniem objętym zażaleniem, odmówił przyznania prawa pomocy "H." spółce z o.o. w likwidacji w C. w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie jej od kosztów sądowych, złożonym wraz ze skargą kasacyjną do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 8 maja 2014 r. podała, że uchwałą walnego zgromadzenia z dnia 23 lipca 2013 r. została postawiona w stan likwidacji. Skarżąca podała, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, w związku z czym nie posiada środków do uiszczenia opłaty sądowej. Wezwana do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżąca nadesłała pismo z dnia 10 września 2014 r. wraz z rocznym zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika w podatku dochodowym od osób prawnych CIT-8 za 2013 r. wraz z informacją o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz dochodach wolnych i zwolnionych od podatku CIT-8/O za 2013 r.; miesięczne deklaracje dla podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2014 r.; wydruk z rachunku Spółki w Alior Bank S.A. – listę blokad na rachunku na dzień 1 lipca 2014 r. – od lipca 2014r. na rachunku nie były dokonywane żadne operacje również blokady nie uległy zmianie; wydruki z rachunku Spółki w Banku Millenium S.A. z dnia 1 lipca 2014 r. i 9 września 2014 r. wykazujące saldo ujemne 359.798,48 zł – we wskazanym okresie na rachunku nie były dokonywane żadne operacje; wydruk z ewidencji środków trwałych z dnia 9 września 2014 r. – pozycje od 14 do 35 oraz 51 zostały zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. E. O. w sprawie [...]; oraz zawiadomienie o zajęciu Komornika Sadowego przy Sadzie Rejonowym w C. E. O. w sprawie [...]. Ponadto w piśmie tym pełnomocnik skarżącej Spółki poinformował, że na dzień 10 września 2014 r. Spółka nie posiadała sporządzonego sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy. Oceniając wniosek skarżącej Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki upoważniających do zastosowania instytucji zwolnienia od kosztów sądowych w stosunku do niej. Spółka przesłała jedynie wyciągi z dwóch rachunków bankowych z Banku Millenium i Alior Banku. Nie oświadczyła jednak na żadnym etapie postępowania, że są to jedyne rachunki bankowe jakimi dysponuje. Zatem nie można wykluczyć, że dla Spółki prowadzone są inne rachunku przez inne banki, na które wpływają kwoty pieniężne. Ponadto przeciwko przyznaniu prawa pomocy przemawia również treść zeznania podatkowego za rok 2013. W ubiegłym roku osiągnęła przychód w wysokości 17.217.045,41 zł przy kosztach jego uzyskania wynoszących 17.207.255,62 zł. Prowadzi to do wniosku, że w roku 2013 Spółka obracała środkami pieniężnymi w relatywnie dużej wysokości. Nie można więc zaaprobować oświadczenia o braku środków w kasie Spółki w chwili obecnej, tym bardziej, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi 750 zł, czyli znacznie mniej niż dochód Spółki osiągnięty w roku ubiegłym. Nie jest bez znaczenia dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest fakt, jakim mieniem i środkami skarżąca dysponowała wcześniej i jak nimi rozporządzała, wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Nie można natomiast w takich sytuacjach pozostawać bezczynnym i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowania sądowego. Sąd podkreślił, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. "H." spółka z o.o. w likwidacji w C., zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu błędne przyjęcie, że skarżąca nie wykazała okoliczności skutkujących uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem dokumentów dołączonych do zażalenia. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w tym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I GZ 428/13, którym oddalono zażalenie Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 919/13 odmawiające zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącą niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. NSA wskazał bowiem za Sądem I instancji, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Przedłożone przez Spółkę wyciągi z rachunku bankowego umożliwiły ocenę możliwości płatniczych i brak było podstawy do przyjęcia, że spełnia ona ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu, a także w nadesłanych dokumentach skarżąca spółka przytoczyła te same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Sądu I instancji w postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2013 r., oddalającym zażalenie na wspomniane orzeczenie WSA. Skarżąca nie wykazała zatem, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy zwrócić uwagę, że z deklaracji VAT – 7 za okres od stycznia do lipca 2014 r. wynika bowiem, że w tym okresie istniała podstawa do opodatkowania spółki z tytułu dostaw towarów i usług na terytorium kraju, zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych z podatku. Stan taki sugeruje, że skarżąca spółka, wbrew oświadczeniu złożonemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy, prowadzi działalność gospodarczą, a co najmniej fakt ten poddaje w wątpliwość oświadczenie, że takowej działalności w ogóle nie prowadzi. Zestawienie środków trwałych wskazuje natomiast, że skarżąca środki takie posiada i choć część z nich jest zajęta przez komornika sądowego, to pozostała część tych środków jest w dyspozycji spółki. Przedłożony wydruk z rachunku bankowego prowadzonego w banku Millenium, tak jak w dotychczasowym toku sprawy, nie wskazuje w jakimkolwiek zakresie na historię prowadzonych na nim operacji. Potwierdza wyłącznie istnienie na nim ujemnego salda i jego zajęcia komorniczego. Powyższa okoliczności oraz nieprzedłożenie jakichkolwiek informacji dotyczących drugiego z rachunków bankowych, jakie skarżąca posiada - konto w Alior Banku - uniemożliwia ocenę zdolności płatniczych wnioskodawczyni w odniesieniu do wysokości środków finansowych i zakresu, w jakim spółka może nimi dysponować. Wprawdzie Sąd I instancji – zamiast orzec na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) – odniósł się ponownie do wszystkich argumentów i oświadczeń strony zawartych w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy i w efekcie odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie