I GZ 530/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 511/13 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 4 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 511/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 4 ppsa oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: ppsa umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucił zażalenie w sprawie przyznania spółce z o.o. A w M. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umarzając postępowanie w sprawie wniosku skarżącej Spółki wskazał, że spółka skorzystała już w toku niniejszego postępowania z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odmówiono jej bowiem przyznania prawa pomocy, a następnie prawomocnym postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił zmiany postanowienia z dnia 22 września 2014 r. Kolejny już w sprawie wniosek należało więc konsekwentnie traktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 22 września 2014 r. Sąd I instancji rozpoznając sprawę wyjaśnił, że kolejny wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych, który należało potraktować jako wniosek o ponowną zmianę postanowienia Sądu z dnia 22 września 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 165 p.p.s.a.), podobnie jak poprzedni, ograniczał się: do danych liczbowych związanych z wysokością wpisów sądowych jakie spółka zobowiązana była, do powołania się na prowadzoną w stosunku do spółki egzekucję należności publicznoprawnych oraz zajęcie celne, a także na to, że skarżąca spółka w 2014 r. nie osiągnęła zysku a przez ostatnie pół roku de facto nie prowadziła działalności gospodarczej. W ocenie Sądu I instancji wskazane okoliczności dowodziły tego, że zasadnicza argumentacja tego wniosku pokrywała się z tą, jaką spółka skarżąca zawarła we wniosku będącym przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2015 r., a następnie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015 r. Jedyną różnicą było powołanie się przez spółkę skarżącą na wyższą kwotę wpisów sądowych w zarejestrowanych sprawach. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że podobnie jak poprzednio, skarżąca spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie przedstawiła dokumentacji, z której mogłoby wynikać, że nastąpiły takie okoliczności, które wskazywałyby, że skarżąca istotnie nie posiadała środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Posiadając zatem wiedzę o konieczności dokładnego zobrazowania swojej sytuacji majątkowej, spółka skarżąca (działająca przez profesjonalnego pełnomocnika) w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyła się jedynie do słownych deklaracji. Okoliczność ta, prowadząca w swych skutkach jedynie do wydłużenia postępowania sądowego, stanowiła w ocenie Sądu I instancji podstawę do skorzystania z dyspozycji art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sąd I instancji wskazał następnie, że po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 8 czerwca 2015 r. o odmowie zmiany postanowienia z dnia 22 września 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, skarżąca spółka wezwana została do uiszczenia wpisu od zażalenia, którego w terminie nie uiściła, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jego rozpoznanie Sąd I instancji uznał za zbędne wobec czego działają na podstawie art. 220 § 3 ppsa. odrzucił zażalenie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Spółka, wnosząc o jego zmianę poprzez podjęcie umorzonego postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, w związku z czym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji ocenił przedmiotowy wniosek w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 ppsa., spoczywa na wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, to prawidłowo Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a ppsa umorzył postępowanie w tym zakresie. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie, w myśl art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Przewidziany w art. 249a p..p.s.a. tryb może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w oparciu o art. 165 p.p.s.a., to znaczy wówczas, gdy – jak w tej sprawie – strona wnosi kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie (tak: M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 989). Słusznie więc Sąd I instancji uznał, że postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, skoro Sąd badał go w kontekście art. 165 p.p.s.a. i ustalił, że jest to wniosek ponowiony po raz kolejny, oparty na tożsamych okolicznościach i poparty identycznymi argumentami co poprzednie wnioski. Dodać należy, że w art. 249a p.p.s.a. mowa jest o zbędności rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy co uzasadnia umorzenie postępowania, a nie o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (tak też NSA w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2016 r., I GZ 368/16). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.