I GZ 54/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Spółki z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 7 lutego 2013 r.; sygn. akt I SA/Ke 728/12 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2012 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 7 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 728/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek T. Sp. z o.o. w O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżąca spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych we wniosku problemów finansowych spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a ze składanych przez nią oświadczeń nie wynika, żeby problemy te miały wpłynąć na zakończenie prowadzenia przez nią działalności. W związku z powyższym Sąd wskazał, że koszty sądowe, które skarżąca jest obowiązana ponieść w sprawie, winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wskazał, że o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych nie przesądza fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała stratę za rok 2011 w kwocie 113 155,67 zł. W ocenie Sądu okoliczność ta jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Sąd zwrócił uwagę na wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki w wysokości 1 450 000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 2 552 390 zł oraz stan kont na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 40 302,64 zł. Na tej podstawie stwierdził, że skarżąca spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, a w związku z jej ogólną sytuacją finansową, powołane przez nią okoliczności związane z wystąpieniem nieodwracalnych skutków w postaci upadłości uznał za niezasadne. Sąd podkreślił, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty sądowe stanowi jedynie wpis od skargi, który winien wynieść 132 zł, a wpisy od 20 wniesionych przez Spółkę innych skarg wynoszą łącznie 3 601 zł. W ocenie Sądu jest to wydatek, możliwy do poniesienia przez skarżącą. Powyższe postanowienie zaskarżyła spółka T., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponownie przytoczyła przedstawione przed Sądem pierwszej instancji dane, dotyczące jej sytuacji finansowej, a ponadto podkreśliła, że zgromadzona na rachunku bankowym kwota jest niezbędna do zabezpieczenia podstawowych potrzeb Spółki, które przejawiają się przede wszystkim w zapłacie wynagrodzeń sześciu zatrudnionym osobom, zapewnieniu podstawowych narzędzi pracy jej pracownikom, opłaceniu rachunków, zapewnieniu ogrzewania pomieszczeń do niej należących itp. Spółka wskazała także, że poza tą kwotą nie dysponuje innymi środkami, z których mogłaby pokryć wpis sądowy. W ocenie skarżącej, jej sytuacja jest na tyle trudna, że w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych mogą wystąpić nieodwracalne skutki w postaci upadłości Spółki i utraty zatrudnienia przez jej pracowników. Ponadto spółka podniosła, że od czasu wydania decyzji podatkowych ograniczyła swoje wydatki do niezbędnego minimum, a także poczyniła znaczące oszczędności, które wystarczyły jedynie na pokrycie zobowiązań finansowych wynikających z zaskarżonej decyzji. Odnośnie wartości środków trwałych, będących w posiadaniu spółki, wskazała ona, że w celu spłaty zaległych zobowiązań podatkowych sprzedała już część środków trwałych, a te które pozostały są niezbędne do jej funkcjonowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej zasady stanowi możliwość przyznania stronie prawa pomocy, które jest formą dofinansowania z budżetu państwa i ma zastosowanie tylko w szczególnych okolicznościach. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w obecnej sytuacji finansowej spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd dokładnie przeanalizował prezentowaną sytuację majątkową spółki, konfrontując ją zarówno z wysokością należnego wpisu od skargi w niniejszej sprawie, jak i z wysokością sumy wpisów od wszystkich 20 skarg wniesionych przez skarżącą. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta okoliczność była również podnoszona przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, która skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Przynoszenie przez działalność gospodarczą strat nie jest równoznaczne z utratą płynności finansowej i nie przesądza o zaistnieniu po stronie wnioskodawcy przesłanek przyznania prawa pomocy. Zgodzić się należy z oceną Sądu pierwszej instancji, że strona skarżąca, wszczynając spór na drodze sądowej, powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na ten cel i koszty sądowe traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Ponadto analiza sytuacji finansowej skarżącej prowadzi do wniosków, że spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, bez większego uszczerbku na jej majątku i konieczności jego wyprzedaży. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.