I GZ 609/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2016 r.; sygn. akt I SA/Wr 2107/13 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 19 września 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 2107/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie A. sp. z o.o. w M. (dalej: skarżąca) w sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd i instancji) umarzając postępowanie wskazał, że postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. Sąd I instancji pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania oraz odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Następnie, na skutek zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu I instancji z dnia z 25 kwietnia 2016 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I GZ 413/16, uchylił zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz oddalił zażalenie w pozostałej części. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji wyjaśnił, że jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I GZ 413/16, uchylił zarządzenie Sądu I instancji o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, to ze względu na to, że tenże Sąd jednocześnie oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy podlegało umorzeniu. W sprawie znalazł bowiem zastosowanie przepis art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W tym kontekście zauważenia wymagało zdaniem Sądu I instancji, że strona może wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (art. 243 § 1 p.p.s.a.). To zaś oznacza, że można wnosić o przyznanie prawa pomocy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Tymczasem, w niniejszej sprawie trudno uznać, by postępowanie nadal się toczyło. Postępowanie w sprawie zakończyło się z chwilą uprawomocnienia się postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej, tj. z dniem 19 lipca 2016 r. Uznać więc należy, że z tą chwilą przestał ciążyć na stronie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, w związku z czym procedowanie w sprawie prawa pomocy stało się zbędne. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 249a p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy uznając, że doszło do jego zakończenia, podczas gdy nie został rozpatrzony wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Za podstawę umorzenia postępowania Sąd I instancji przyjął art. 249a p.p.s.a. stwierdzając, że postępowanie w sprawie zakończyło się z chwilą uprawomocnienia się postanowienia z dnia 19 lipca 2016 r. o sygn. akt I GZ 413/16, kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odrzucenie skargi kasacyjnej nastąpiło zgodnie z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę stwierdza jednakowoż, że o ile samo rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe, to częściowo błędna jest argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że art. 249a p.p.s.a. znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie w myśl art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Przewidziany we wskazanym przepisie prawa tryb może jednak być zastosowany w postępowaniach toczących się w oparciu o art. 165 p.p.s.a., to znaczy wówczas, gdy strona wnosi kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie (tak: M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 989). Należy zauważyć, że skarżąca po wydaniu przez NSA postanowienia z 15 lipca 2014 r., sygn. akt I GZ 216/16 oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 19 maja 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy złożyła kolejny wniosek, którego treść była zbieżna z treścią wniosków uprzednio składanych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza nadto, że skarżąca nie wykazała, aby w sprawie doszło do jakiejkolwiek zmiany stanu majątkowego w kontekście art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że już na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oceniano sytuację finansową skarżącej w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych. Uznać w świetle powyższego należy, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku jest zbędne i zachodzą podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 249a p.p.s.a. Nie można zatem zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji, że postępowanie w sprawie prawa pomocy jest zbędne z uwagi na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego (odrzucenie skargi kasacyjnej). Postanowienie Sądu I instancji w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy odpowiada wobec powyższego prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.