I GZ 758/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2101/13 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił zażalenie "E." Spółki z o.o. w M. na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 24 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Spółka, reprezentowana w sprawie przez adwokata, w ustawowym terminie wniosła zażalenie na to orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Sądu I instancji. Odrzucając zażalenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wskazał, że stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w punktach 1-10 tego przepisu. Prawo wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie prawa pomocy przewiduje art. 260 p.p.s.a. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z powołaną wyżej regulacją wniesione w sprawie zażalenie na postanowienie referendarza sądowego należało uznać za niedopuszczalne. Środek prawny zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go jako sprzeciw na postanowienie referendarza, jednak należy mieć na uwadze, iż tylko strona działająca samodzielnie przed sądami administracyjnymi ma prawo do uzyskania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Tymczasem przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione przez adwokata, a więc przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać doboru właściwych środków zaskarżenia. W ocenie WSA, zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka prawnego i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. – czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, działając przez adwokata, zarzuciła Sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający istotny wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że w sprawie zaszła przyczyna niedopuszczalności środka odwoławczego w postaci niepoprawnego środka odwoławczego od postanowienia referendarza sądowego z 24 sierpnia 2015 r., na skutek czego Sąd I instancji odrzucił środek odwoławczy (zażalenie), podczas gdy pomimo wadliwego oznaczenia tego środka odwoławczego, tudzież wskazania właściwego Sądu – z jego treści wynika, że stanowi sprzeciw od postanowienia z 24 sierpnia 2015 r. Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej, pomimo zaistniałych wadliwości pisma procesowego, w realiach sprawy istniała możliwość nadania mu właściwego biegu procesowego poprzez potraktowanie go jako sprzeciwu i rozpoznanie przez Sąd I instancji. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma procesowego nie powinno wywoływać dla strony ujemnych skutków. To że tego samego dnia w tej samej sprawie nie zapadło żadne postanowienie WSA we W. potwierdza jedynie, iż celem strony było zaskarżenie właśnie postanowienie referendarza sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie ma wątpliwości, że pismo sporządzone i wniesione przez pełnomocnika skarżącej w reakcji na postanowienie referendarza sądowego było zażaleniem, nie zaś sprzeciwem. Zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść skarżącej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd I instancji, pełnomocnik nie tylko zatytułował pismo jako "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioski sformułowane przez autora środka zaskarżenia były więc całkowicie nietrafne na tym etapie postępowania, skoro w myśl art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dopiero na to postanowienie sądu służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie na postanowienia referendarza sądowego. W tej zaś sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w przedmiocie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13). Reasumując, wniesienie przez profesjonalnego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia adresowanego do niewłaściwego sądu nie mogło być skuteczne. W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.