I GZ 93/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 60/23 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. Ś. na czynność Burmistrza Wielbarka w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 60/23, odrzucił skargę A. Ś. na czynność Burmistrza Wielbarka w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: A. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na czynność Burmistrza Wielbarka, polegającą na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za listopad 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie. Odrzucając skargę na powyższą czynność, Sąd I instancji w pierwszej kolejności stwierdził, iż zaskarżona czynność podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 47 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 17 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), jednakże skarga, zdaniem WSA, została wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Sąd wskazał, że skoro przedmiotem niniejszej skargi jest wypłata zaniżonej dotacji, to należy uznać, że datą początkową terminu, określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a., będzie dzień przekazania środków finansowych przez organ na rachunek bankowy skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, w dniach 18 listopada 2022 r. przekazano środki finansowe na rachunek bankowy skarżącej. Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 19 grudnia 2022 r. (poniedziałek). Tymczasem skarżąca wniosła skargę za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego w dniu 30 grudnia 2022 r., tj. po upływie terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Wniesienie skargi po terminie wywołuje skutek w postaci jej odrzucenia, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi skarżącej na czynność Burmistrza Wielbarka, polegającą na przyznaniu, wypłacie oraz ustaleniu wysokości dotacji za listopad 2022 r. z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia, podczas gdy skarga ta została złożona z zachowaniem terminu ustawowego, po uprzednim wezwaniu organu do wypłaty dotacji w prawidłowej wysokości w terminie ustawowym do 30 listopada 2022 r. Ponadto, z ostrożności procesowej, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez dowolne uznanie, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "uchybienia terminowi do złożenia skargi bez winy skarżącego", podczas gdy charakter niniejszej sprawy jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca przez złożeniem skargi wezwała organ do prawidłowego ustalenia i wypłaty dotacji, dopełniła wszelkich niezbędnych działań, aby sprawę dotyczącą dotacji rozwiązać z organem na drodze polubownej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest określenie terminu zaskarżenia czynności Burmistrza Wielbarka w postaci wypłacenia kwoty dotacji w nieprawidłowej wysokości. Zdaniem strony skarżącej, termin ten powinno się liczyć od ostatniego dnia, w którym organ miał obowiązek (wynikający z przepisu art. 34 ust. 1 u.f.z.o.) dotację wypłacić, zaś zdaniem Sądu – od dnia, w którym faktycznie dokonano wypłaty, bowiem w tym dniu skarżąca dowiedziała się o ustaleniu kwoty dotacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałym sporze prawnym rację należy przyznać Sądowi I instancji. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 (a taką czynnością jest w rozpoznawanej sprawie czynność przekazania, czy też precyzyjniej – ustalenia kwoty dotacji w zaniżonej wysokości), wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z kolei art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę, stwierdzając jej wniesienie po terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, dotację za listopad 2022 r. przekazano na rachunek bankowy skarżącej w dniu 18 listopada 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w tym dniu skarżąca dowiedziała się o fakcie dokonania tej czynności. Co więcej, okoliczność ta nie jest przez stronę kwestionowana. Brak jest zatem podstaw, by w rozpoznawanej sprawie przyjąć inny termin rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. W szczególności brak jest podstaw, by twierdzić, że termin rozpoczyna się w ostatnim dniu na wypłacenie dotacji (wynikającym z art. 34 ust. 1 u.f.z.o., tj. w tej sprawie – 30 grudnia 2022 r.). Takie stanowisko, zdaniem NSA, stoi w sprzeczności z art. 53 § 2 p.p.s.a., który wyraźnie określa początek biegu terminu do wniesienia skargi na dzień, w którym strona faktycznie dowiedziała się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności (por. m.in. postanowienia NSA z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GZ 379/20, z 16 marca 2022 r., sygn. akt I GZ 70/22). Za nieprzekonujący NSA uznaje argument skarżącej, że dotacja mogła zostać wypłacona kilkoma przelewami – do dnia 30 listopada 2022 r., bowiem skoro przedmiotem zaskarżenia skarżąca uczyniła konkretną czynność organu, to istotne z punktu widzenia art. 53 § 2 p.p.s.a. jest wyłącznie ustalenie dnia, w którym dowiedziała się o jej dokonaniu. Tych ustaleń jednak strona w sprawie nie podważyła, co czyni zażalenie niezasadnym. W realiach rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, że wyjątek od zasady wnoszenia skargi w 30-dniowym terminie wprowadza przepis art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Taka sytuacja jednak, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Ustawodawca nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w kontekście ustalenia, czy zachodzi w sprawie przesłanka uchybienia terminu bez winy skarżącego. Ocena braku winy została zatem pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie w tej kwestii uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por.m.in. orzecznictwo wydane na tle spraw dotyczących przywracania terminu: postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, Nr 12, poz. 6; postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem NSA o braku winy w uchybieniu terminu nie może świadczyć próba "polubownego" załatwienia sprawy z organem dotującym (por. postanowienie NSA z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I GZ 355/20), tj. zwrócenie się do organu o prawidłowe (w ocenie skarżącej) wyliczenie kwoty dotacji za sporny okres, skoro stronie przysługiwała skarga do sądu na tę czynność. Konsekwencje wyboru sposobu ochrony swoich praw ciążą na stronie dokonującej takiego wyboru. Jak wynika z treści zażalenia, strona świadomie nie składała skargi, a zamiast tego wystosowała pismo do organu z wnioskiem o wypłacenie dotacji w określonej wysokości. W takiej sytuacji nie sposób mówić o braku winy w dochowaniu 30-dniowego terminu na wniesienie skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.