I OPP 27/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi C.S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2551/13 w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania W dniu 24 września 2013 r. (data prezentaty organu) C. S. (dalej także, jako: "skarżący") złożył skargę - za pośrednictwem organu - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Skarga została przekazana przez organ wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 15 października 2013 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem z dnia 16 października 2013 r. skarga C. S. została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 2551/13. Wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej odpisów, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zgodnie z kolejnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 października 2013 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. Skarżący uzupełnił braki formalne skargi, jak też uiścił wpis sądowy w zakreślonym przez Sąd terminie. Zarządzeniem z dnia 30 października 2013 r. sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. W dniu 12 listopada 2013 r. (data prezentaty sądu) skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 20 listopada 2013 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył pismo procesowe, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 3 grudnia 2013 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia. W dniach: 13 grudnia 2013 r., 31 grudnia 2013 r., 13 stycznia 2014 r. i 14 stycznia 2014 r. (data prezentat sądu) do akt sprawy wpłynęły kolejne pisma procesowe skarżącego. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na powyższe postanowienie skarżący, w dniu 24 stycznia 2014 r. (data prezentaty sądu) złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 28 stycznia 2014 r. wpłynęło kolejne pismo procesowe skarżącego zatytułowane "zażalenie", dotyczące postanowienia z dnia 14 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2011 r. I OZ 124/14 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił zażalenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w celu usunięcia dostrzeżonych braków formalnych. W dniach: 7 lutego 2014 r., 10 lutego 2014 r., 12 lutego 2014 r., 28 lutego 2014 r., 7 marca 2014 r., 10 marca 2014 r., 19 marca 2014 r. (daty prezentat sądu) do akt sprawy skarżący złożył kolejne pisma procesowe. Zarządzeniem z dnia 7 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartymi w postanowieniu z dnia 27 lutego 2014 r. Po uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych zażalenia, akta sprawy zostały w dniu 24 marca 2014 r. przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OZ 250/14 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 14 stycznia 2014 r. W dniach: 24 marca 2014 r., 25 marca 2014 r., 1 kwietnia 2014 r. skarżący złożył kolejne pisma procesowe. W tych warunkach, skarżący w dniu 7 kwietnia 2014 r. (data prezentaty sądu) złożył skargę na naruszenie prawa skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki. W uzasadnieniu obszernej skargi skarżący powołał argumentację, która jego zdaniem świadczy o zasadności tej skargi, jak również przedstawił swoje stanowisko dotyczące sprawy legalności zaskarżonego postanowienia. W dniach: 9 kwietnia 2014 r., 23 kwietnia 2014 r. i 8 maja 2014 r. skarżący złożył kolejne pisma procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga C. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest, więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do § 25 ust 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) na każdą z rozpraw są wyznaczane sprawy według kolejności wpływu (...), z uwzględnieniem spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Istnieją, bowiem podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPP 16/08 - Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OPP 20/08 – Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. akt II OPP 20/08 – Lex 493700). Jak wynika z akt sprawy, postępowanie ze skargi C. S. wszczęte zostało na skutek skargi, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 15 października 2013 r. Już w dniu 16 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął czynności w sprawie, tj. Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie o wpisaniu sprawy do repertorium I SA/Wa 2551/13, wskazując strony, symbol, przedmiot, wyznaczając sędziego sprawozdawcę oraz zarządził wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nadto Przewodniczący Wydziału wydał odrębne zarządzenie w dniu 16 października 2013 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego. Po założeniu akt sprawy oraz po uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych i fiskalnych skargi, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tej sytuacji Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek i dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy może wyznaczyć w sprawie termin rozprawy. Zaznaczyć także należy, że w tej kategorii spraw, którą objęta jest skarga C. S., przepisy szczególne nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy w określonym (szybszym) terminie. Dlatego też blisko 6-miesiecznego okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy (liczonego od dnia wpłynięcia skargi do sądu), nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.