I OPP 8/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 837/21 ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. W dniu 17 lutego 2022 r. J.K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 837/21 ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że skarga J.K. na ww. decyzję wpłynęła do WSA w Białymstoku w dniu 16 listopada 2021 r. wraz z odpowiedzią na skargę i została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 837/21. Następnie zgodnie z zarządzeniem z dnia 16 listopada 2021 r. skarżącemu, przy piśmie z 17 listopada 2021 r., doręczono odpis odpowiedzi na skargę. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2021 r. sędzia sprawozdawca uznał, że sprawa jest gotowa do rozpoznania. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2021 r. w sprawie wyznaczono termin rozprawy na dzień 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 837/21 oddalił skargę J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych. Pismem z 25 stycznia 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zapoznanie się z aktami sprawy w Kancelarii Tajnej w zakresie dokumentacji niejawnej przekazanej przez organy. W odpowiedzi skarżący pismem z 26 stycznia 2022 r. został poinformowany, że z aktami sądowymi i administracyjnymi może zapoznać się w Czytelni Akt WSA po uprzednim telefonicznym ustaleniu terminu. Wnioskiem z 25 stycznia 2022 r. skarżący wystąpił o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku, które zostało mu doręczone przy piśmie z 10 lutego 2022 r. Następnie wnioskiem z 10 lutego 2022 r., uzupełnionym pismem z 23 lutego 2022 r., skarżący wystąpił o ustanowienie pełnomocnika do złożenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym pismem z 11 lutego 2022 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W tych okolicznościach skarżący pismem z dnia 17 lutego 2022 r. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 838/21. W obszernym uzasadnieniu skarżący wniósł o zniesienie uchybień w zakresie dotyczącym dokumentów sądowych oraz przekazanych przez organy, zasądzenie słusznego odszkodowania za rażące łamanie prawa oraz bezczynność organów i Sądu trwającą 19 lat. Skarżący zarzucił m.in., że Sąd nie wyjaśnił istotnych okoliczności dotyczących jego osoby "pochodzących od promieniowania jonizującego i wyprodukowania fałszywej dokumentacji usc i medycznej". Ponadto wniósł także o dołączenie do akt sprawy tajnych materiałów świadczących o użyciu substancji radioaktywnych i promieniowania jonizującego, które zostały użyte przez organy jako środki przymusu. W piśmie z dnia 24 lutego 2022 r. skarżący wniósł ponownie o zniesienie uchybień powstałych przy zapoznawaniu się Sądu z aktami sprawy oraz zarzucił "utajnianie i nie udostępnienia stronom postępowania materiałów wyodrębnionych w postępowaniach sądowych" i przekazanych przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonując tej oceny, uwzględnia się zatem łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Od dnia wpływu skargi do Sądu I instancji (16 listopada 2021 r.) do dnia jej rozpoznania wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. upłynęły niecałe 3 miesiące. W tym okresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania m.in. wyznaczając termin rozprawy oraz związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez jego złożenie na urzędowym formularzu. Mając na uwadze powyższe nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe, zarówno związane z postępowaniem głównym jak i z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy podejmowane były sprawnie i zmierzały do jak najszybszego rozpoznania sprawy i złożonego wniosku. Z uwagi na argumentację skargi na przewlekłość postępowania należy również wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, stosownie do art. 12 ust. 3 zdanie drugie ustawy, nie może wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy, a zatem nie ocenia prawidłowości podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć, zatem argumenty tego rodzaju podnoszące przez skarżącego, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponadto wskazania wymaga, że skarżący zarzucając niedołączenie pełnej dokumentacji przez organ administracji nie wskazał konkretnie jakich dokumentów brakuje. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku udostępnienia stronom dokumentacji sądowej należy wyjaśnić, że skarżący pomimo informowania go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w czytelni akt WSA w Białymstoku nigdy nie skorzystał z prawa do przeglądania akt sprawy i nie zapoznał się z aktami sądowymi, jak i administracyjnymi. Jednocześnie NSA wskazuje, że przekazane przez organ akta administracyjne nie zawierały żadnej dokumentacji, która podlegałaby przechowywaniu w Kancelarii Tajnej Sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania sądowego i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.