I OSK 1028/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Op 267/09 w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Op 267/09, po rozpoznaniu skargi D. P. , uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu i określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Starosta Strzelecki, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz 1840 Actros o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P. Postanowieniem z dnia 15 maja 2009 r. na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. P. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył pełnomocnik D. P. , wnosząc o jego uchylenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. P. od decyzji Starosty Strzeleckiego umarzającej postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz 1840 Actros na rzecz J. P. , nie zostało doręczone G. S.A. w Katowicach – Oddział w J. , który niewątpliwie był stroną postępowania pierwszoinstancyjnego. Brak doręczenia G. S.A. w Katowicach zaskarżonego postanowienia, który podobnie jak drugi współwłaściciel ciągnika J. P. , brał udział w postępowaniu przed organem I instancji, naruszył jego prawa procesowe, zagwarantowane w art. 10 § 1 k.p.a. Przez takie zaniechanie organu Bank został pozbawiony czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania przed organem II instancji, a następnie prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym. Reasumując Sąd stwierdził, że wykazane powyżej naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn Sąd postanowił, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, zaskarżając wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawie prawnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że postanowienie objęte wyrokiem wydane zostało z naruszeniem art. 10 § 1 w zw. z art. 109 k.p.a. polegającym na zaniechaniu przez Kolegium obowiązku doręczenia postanowienia z dnia [...] maja 2009 r. G. S.A. w Katowicach, który brał udział w postępowaniu przed organem I instancji, co naruszyło jego prawa procesowe pozbawiając czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania przed organem II instancji, a następnie prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym i co w konsekwencji stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazując na powyższe Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że fakt, że G. był stroną postępowania przed organem I instancji nie obliguje do doręczenia mu postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez inną stronę. Wniesione bowiem z uchybieniem terminu przewidzianego przepisami k.p.a. odwołanie nie wszczyna postępowania odwoławczego w sprawie objętej rozstrzygnięciem organu I instancji. Organ II instancji nie przystępuje do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W tej sytuacji postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane na skutek działania tylko jednej ze stron postępowania, stwierdza, iż działanie tego podmiotu nie wywołało skutku prawnego. Wystarczającym zatem jest jego doręczenie temu podmiotowi, gdyż prawa i obowiązki innych stron zostały ukształtowane decyzją, która z powodu nieskutecznie wniesionego odwołania stała się ostateczna. Nadto Kolegium uważa, że Sąd dokonał wadliwego odniesienia dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, gdyż postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie podlega weryfikacji na drodze administracyjnej. Jest to bowiem postanowienie ostateczne i nie służy na nie zażalenie, a zatem nie jest dopuszczalne stosowanie do niego trybu nadzwyczajnego, przewidzianego art. 145 § 1 k.p.a., co wynika z treści art. 126 k.p.a. stanowiącego, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie, stosuje się art. 145-152 oraz art. 156-159. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2009 r., II OSK 505/08, LEX nr 554884, stwierdził, że: "Do postanowień, na które nie służy zażalenie nie stosuje się art. 145 k.p.a., co oznacza, że w sprawie ze skargi na takie postanowienie nie może mieć miejsce naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czyli podstawa uwzględnienia skargi opisana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Za nieuzasadnione należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów art. 10 § 1 i 109 k.p.a. Nie można bowiem zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu tej skargi, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powinno być doręczone jedynie podmiotowi, który wniósł takie odwołanie. Należy wręcz przeciwnie stwierdzić, że postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. powinno zostać doręczone wszystkim stronom postępowania a nie tylko tej, która wniosła taki środek zaskarżenia. Przenosząc powyższe na okoliczności sprawy niniejszej należy uznać, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 maja 2009 r. powinno było zostać również doręczone G. S.A., który brał udział jako strona w postępowaniu przed organem I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu trafnie więc stwierdził naruszenie w sprawie niniejszej art. 10 § 1 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. Wbrew temu na co wskazał Sąd I instancji uchybienie powyższe nie może jednak stanowić podstawy do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 126 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, a także Sąd I instancji, wznowić postępowanie można jedynie w przypadku postanowienia od którego przysługuje zażalenie Tymczasem w myśl art. 134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, nie przysługuje zatem od niego zażalenie. W takiej sytuacji, skoro w sprawie niniejszej nie byłoby możliwe wznowienie postępowania z tej przyczyny, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) to niedopuszczalne było zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym w skardze kasacyjnej wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08 (LEX nr 554884). Jednak, w rozpoznawanej sprawie w sposób niewątpliwy zostały naruszone przepisy art. 10 § 1 i art. 109 k.p.a.. W ten sposób, wbrew stanowisku składającego skargę kasacyjną strona postępowania administracyjnego, która bez wątpienia był G. S.A. nie wzięła udziału w postępowaniu odwoławczym, które zakończone zostało postanowieniem z art. 134 k.p.a. W ten sposób naruszono w odniesieniu do niej zasadę dwuinstancyjności postępowania, pozbawiając ją możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. W tej sytuacji uznać należy, że wyrok Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.