I OSK 1252/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 140/22 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 23 czerwca 2021 r. nr PR3.6400.59.2017.15.ZAR w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z 2 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 140/22 (dalej postanowienie I SA/Wa 140/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. odrzucił skargę A. D. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 23 czerwca 2021 r; 2. zwrócił skarżącemu 200 zł tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 23 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości. Skarżący nie był stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Stroną tego postępowania był Skarb Państwa - Starosta S. Zaskarżona decyzja nie była doręczona skarżącemu, a o fakcie nieuznania za stronę prowadzonego przez organ postępowania skarżący był informowany, m.in., pismami z: 9 lutego 2016 r. i 31 marca 2016 r. Skarżący nie wykazał, że ma interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Interes taki nie wynika z analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący nie ma przymiotu strony i nie ma legitymacji do złożenia skargi. Wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, a wpis od skargi podlega zwrotowi (art. 58 § 1 pkt 6 i art. 232 § 1 pkt 1 ppsa; k. 37-39 akt sądowych). Skargę kasacyjną złożył A. D., reprezentowany przez adw. A. L., zaskarżając postanowienie I SA/Wa 140/22 w całości, zrzucając postanowieniu naruszenie: 1. art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej ppsa) przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego; 2. art. 28 kpa przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, określanego nie tylko jako faktyczny, ale również wynikający z konkretnej normy prawa materialnego, podczas gdy zaskarżona decyzja, wydana w oparciu o art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12 poz. 54) dotyczy także jego praw i obowiązków. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zrzekł się rozprawy (k. 51-54 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów, reprezentowany przez r. pr. M. Ż. wniósł o jej oddalenie w całości i o jej rozpoznanie na rozprawie (k. 67-68v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 1 ppsa). W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń (Dz.U. nr 12 poz. 65; dalej ustawa z 1968 r.) w zw. z Układem zawartym 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału wynoszącego [...] w prawie własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej [...], którego dotychczasowym właścicielem w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., był I. B. (k. 261-251 akt administracyjnych). Nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalno-usługowym przy ul. [...] obejmuje dwie działki: nr [...] wpisaną w księdze wieczystej nr [...], na której posadowiona jest część tego budynku i której odpowiada parcela katastralna [...], figurująca uprzednio w [...]; nr [...], na której posadowiona jest pozostała część budynku i której odpowiada parcela katastralna [...], wpisana w [...]. Pod względem własnościowym obie części nieruchomości stanowią współwłasność wielu osób (k. 3-23 akt administracyjnych). Jednym ze współwłaścicieli nieruchomości jest A. D., który jest następcą prawnym R. S. z d. L. Dnia 22 lipca 2015 r. adw. G. W., w imieniu A. D. skierował do Burmistrza Miasta S. dwa pisma. W jednym z nich poinformował o zamiarze zbycia nieruchomości - po zakończeniu sprawy sądowej o dział spadku i zniesienie współwłasności. W związku z tym, że Gmina S. od wieku lat zarządza nieruchomością, zwrócił się do Gminy S. w pierwszej kolejności o rozważenie jej nabycia (k. 1 akt administracyjnych). W drugim piśmie zawiadomił, że - jako współwłaściciel nieruchomości - chce przejąć ją w zarząd od 16 sierpnia 2015 r. (k. 2 akt administracyjnych). Dnia 17 września 2015 r., na skutek wniosku Gminy Miasta S. z 10 sierpnia 2015 r. (data prezentaty Ministerstwa) o wszczęcie postępowanie administracyjnego w celu wydania decyzji deklaratoryjnej Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, wszczęto postępowanie administracyjne w stosunku do spornej nieruchomości, zawiadamiając jednocześnie, że - na mocy postanowień układu indemnizacyjnego z 16 lipca 1960 r. między Rządem PRL a Rządem USA za utratę prawa własności w udziale [...] części tej nieruchomości przyznano odszkodowanie I. B. Zawiadomieniem z 17 września 2015 r. Minister Finansów zawiadomił Burmistrza Miasta S. i I. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego (k. 25-28, 41-42, 204-206 akt administracyjnych). Adw. G. W., występując jako pełnomocnik A. D. wobec wniosku Gminy Miasta S. o wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie zwrócił się do Ministerstwa Finansów o: poinformowanie go o trybie procedowania i stanie sprawy objętej wnioskiem gminy; przesyłanie mu wszystkich decyzji, postanowień lub innych aktów wydawanych w sprawie; poinformowanie go o przewidywanym terminie merytorycznego zakończenia postępowania (k. 39 akt administracyjnych). Pismami z: 9 lutego 2016 r. i 31 marca 2016 r. Minister dwukrotnie odmówił A. D. udziału w postępowaniu administracyjnym z uwagi na brak po jego stronie interesu prawnego (k. 52-53, 59 akt administracyjnych), na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Od 2008 r. w Sądzie Rejonowym w S. toczy się postępowanie z wniosku A. D. o dział spadku i zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości (I Ns [...]; k. 17 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że A. D., mimo faktycznego zainteresowania rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym (interes faktyczny), nie ma interesu prawnego w tej sprawie, ponieważ postępowanie to nie dotyczy jego praw lub obowiązków (art. 28 kpa). Zaskarżona decyzja w żaden sposób nie oddziałuje na sytuacje prawną skarżącego kasacyjnie. Do dnia dzisiejszego nie doszło do działu spadku po I. B. ani do zniesienia współwłasności spornej nieruchomości. A. D. jest następcą prawnym R. S. z d. L., a nie I. B.. Udział poprzedniczki prawnej skarżącego kasacyjnie nie jest ani tożsamy, ani nie pokrywa się w żadnej części z udziałem przysługującym niegdyś I. B. (k. 19-21 akt sądowych). Zaskarżona decyzja odnosi się wyłącznie do udziału będącego wcześniej własnością I. B., nie dotyczyła udziałów pozostałych współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w S., oznaczonej [...]. Skarżący kasacyjnie nie ma w obecnym stanie sprawy legitymacji do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie. Sąd I instancji prawidłowo odrzucił jego skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zm. poz. 655 i 1457) ani art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735). Zwrot kwoty uiszczonej tytułem wpisu od skargi stanowił jedynie konsekwencję rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia (art. 232 § 1 pkt 1 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną oddalił.