I OSK 1281/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 949/22 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. Il SA/Rz 949/22, oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 7 lipca 2022 r. nr SKO.4111.687.1433.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. M. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów administracji obu instancji, w sytuacji gdy w toku prowadzonego do ich wydania postępowania administracyjnego zaniechano wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz dokonano oceny stanu faktycznego z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w konsekwencji czego dokonano nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności poprzez ustalenie że skarżący nie współdziałał z organem w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a matka skarżącego nie potrzebuje stałej opieki osób trzecich, a dodatkowo nie zauważono, że organ administracji naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji poprzez nie poinformowanie skarżącego o zamiarze przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariusza Policji, nie wyjaśnienie skarżącemu przesłanek ku temu oraz nie pouczenie skarżącego, że nie wyrażenie przez niego zgody na przeprowadzenie wywiadu będzie skutkować odmową przyznania na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu skarżącego kosztów pomocy prawnej oraz zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika oraz stopnia zawiłości sprawy, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Skarga kasacyjna w istocie zmierza do zakwestionowania okoliczności jakoby organy nie zadośćuczyniły przepisom k.p.a. w zakresie informowania skarżącego, że wywiad środowiskowy zostanie przeprowadzony w asyście policji. Wskazane w ramach zarzutu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego formułują zasady ogólne postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej. Stanowią one wymaganie, by w postępowaniu organ administracji działał na podstawie przepisów prawa, stał na straży praworządności, czynił zadość zasadzie prawdy obiektywnej, a także nakazują wyważanie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, przy czym podejmowane przez organ działania powinny zawsze budzić zaufanie tychże obywateli do władzy publicznej. Przyjmuje się, że wymagania te stanowią wyraz obowiązywania zasady rzetelnej procedury, która musi być respektowana w państwie prawa. Nie może budzić wątpliwości normatywny charakter kodeksowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, co oznacza, że kreują one konkretne obowiązki prawne, których dochowanie przez organ jest wyznacznikiem prawidłowości decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Powyższa okoliczność nie zmienia jednakże tego, że zasady ogólne, w tym te zasady, które wymienia art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., znajdują swoje rozwinięcie i uszczegółowienie w dalszych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Ich zasadnicze znaczenie wyraża się przede wszystkim w oddziaływaniu na proces wykładni tychże przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też zarzut naruszenia określonej zasady postępowania administracyjnego powinien być zasadniczo powiązany ze wskazaniem jako naruszonych tych przepisów procesowych, które stanowią rozwinięcie i dopełnienie tejże zasady. Zauważyć także należy, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracyjne obowiązku informowania stron, że ich żądanie prawdopodobnie nie zostanie rozpatrzone zgodnie z ich intencją, jak i naprowadzania na możliwości domagania się realizacji innego roszczenia. Ocena zachowania się organu stosownie do przytoczonych reguł wymaga każdorazowego odniesienia do okoliczności indywidualnej sprawy administracyjnej, także pod kątem skutków ewentualnych zaniedbań. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo tego Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Raz jeszcze podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrujący sprawę zgromadził materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Sąd natomiast dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji zarówno w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i zasadnie uznał, że nie zostały one naruszone. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu co do wad postępowania administracyjnego w postaci naruszenia przez organy orzekające przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że organy podjęły starania o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, które zakończyły się niepowodzeniem z uwagi na postawę skarżącego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżący nie reagował w odpowiedni sposób lub wcale na wezwania organu w tym zakresie, czym uniemożliwił aktualizację wywiadu przeprowadzonego w czasie pandemii. Pomimo licznych prób telefonicznych nie udało się skontaktować ze skarżącym. Ostatecznie zasadnie stwierdzono po stronie skarżącego brak współdziałania z pracownikami socjalnymi uniemożliwiający przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji, skarżący nie może powoływać się na zaniechanie przez organ kwestii pouczenia skarżącego w takim zakresie, że brak jego zgody na przeprowadzenie wywiadu w obecności funkcjonariusza Policji będzie skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Nie można bowiem oczekiwać, że pracownicy socjalni będą do skutku podejmować próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w sytuacji gdy przez kilka miesięcy skarżący skutecznie uchylał się od wykonania tej czynności, stwarzając jedynie pozory współpracy z organem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd Wojewódzki ocenił okoliczności, które w istocie dotyczą zasadniczej kwestii jaką jest brak współdziałania wnioskodawcy w ten sposób, że nie umożliwił on przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Należy podkreślić, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ zasadniczo skupił się na zgromadzonym materiale dowodowym, nie rozstrzygając kwestii zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a wyłączenie wypowiedział się co do braku współpracy niezbędnej do wydania stosownej decyzji w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Również analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że organ rozpoznał sprawę w sposób wnikliwy uwzględniając indywidualny charakter niniejszej sprawy. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji zaakceptował działania organu, a w rezultacie stwierdził, że nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie nie zarzucił naruszenia art. 9 k.p.a. czyli przepisu, który w swoim zakresie reguluje obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a zatem skutecznie nie zarzucono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie dokonania błędnej wykładni tego przepisu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.