I OSK 1406/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-09-25
Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Małgorzata Pocztarek, Leszek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów dotyczących obligatoryjnych elementów decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 k.p.a.) oraz sposobu określania przejmowanych nieruchomości (par. 1 rozporządzenia) stanowi naruszenie prawa materialnego, a nie procesowego, w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia są bezzasadne. Sąd stwierdził, że oba te przepisy mają charakter procesowy, a nie materialny, w procesie stosowania prawa przez organ administracji publicznej. W związku z tym, Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć tych przepisów przez ich błędną wykładnię jako prawa materialnego.Stan faktyczny
M. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1963 r. o przejęciu na własność Państwa mienia rolniczego, argumentując m.in. że obejmowała ona część majątku dorobkowego jej matki oraz że w decyzji nie określono granic i rodzaju gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. S. na decyzję SKO. M. S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek NSA Leszek Leszczyński (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 356/08 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Państwa mienia rolniczego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 356/08 oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Państwa mienia.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie decyzją z dnia [...] lipca 1963 r. Nr [...] orzekło o przejęciu na własność mienia rolniczego położonego na terenie wsi S., gromada N., powiatu augustowskiego, stanowiącego własność spadkobierców F. S. składającego się z gruntów różnej jakości o powierzchni 12,94 ha (bez zabudowań).
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie Nr [...] z dnia [...] lipca 1963 r. w dniu [...] września 2007 r. wystąpiła M. S. - jedna ze spadkobierców F. S. W jego uzasadnieniu podniosła, że przejęta część obejmowała nie tylko własność spadkobierców po F. S., ale i część przypadającą jego żonie W. w majątku dorobkowym małżeńskim, a ponadto w decyzji nie określono granic, numerów działek oraz rodzaju gruntu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa byłej Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie z dnia [...] lipca 1963 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa mienia rolniczego położonego w miejscowości S., bowiem w decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego podano właściwą podstawę prawną a samo gospodarstwo, jak wynika z dokumentów, spełniało wszystkie wymogi prawne dotyczące gospodarstw opuszczonych, w związku z powyższym brak jest podstaw do ustalenia zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.
W następstwie tego rozstrzygnięcia M. S. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PRN w Augustowie z dnia [...] lipca 1963 r. Nr [...]. Wnioskodawczyni podniosła, że Kolegium nie odniosło się do wszystkich zarzutów które zawarte zostały we wniosku o stwierdzenie nieważności, między innymi ustalenia co wchodzi do masy spadkowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kolegium Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie Nr [...] z dnia [...] lipca 1963 r. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. (Dz. U. Nr 46, poz. 339 ze zm.), które pozwalały na przejęcie przedmiotowego gospodarstwa w zasoby Państwa. Organem administracji właściwym do wydania w tym przedmiocie decyzji był Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie. Wobec ustalenia, że istniała podstawa prawna do wydania przedmiotowej decyzji, a ustalony w sprawie stan faktyczny potwierdza, że przejęte grunty położone w miejscowości S. znajdowały się na terenie ówczesnego województwa białostockiego w powiecie augustowskim, który leżał w obrębie pasa granicznego przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach państwa (Dz.U. R.P. z 1937 r. Nr 11, póz. 83) oraz że przejęte grunty rolne stanowiące własność spadkobierców F. S. nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż przedmiotowa decyzja nie naruszyła obowiązującego w dacie jej wydania prawa w stopniu mogącym powodować jej nieważność. Odnosząc się do zarzutów skarżącej co do braku określenia w decyzji numerów działek i ich granic oraz rodzajów gruntów wchodzących w skład przejętego gospodarstwa, Kolegium wskazało, że wada ta nie stanowi rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt zgromadzonych przed wydaniem decyzji wynika bowiem, jakie działki wchodziły w skład tego gospodarstwa i z jakiego rodzaju gruntów było ono złożone.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję Kolegium złożyła M. S. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji byłej Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie nr [...] z dnia [...] lipca 1963 roku. W uzasadnieniu skargi przywołała zarzuty zamieszczone we wcześniejszych wnioskach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 356/08 oddalił skargę M. S. uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd po rozpoznaniu skargi uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie z dnia [...] lipca 1963 r. nr [...], opierająca się na przepisach dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa, nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339 – dalej: "dekret"), została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 1 dekretu na własność Państwa mogły być bowiem przejmowane w całości lub części nieruchomości położone w tych województwach w obrębie pasa granicznego oraz w powiatach tam wymienionych, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkiwali na miejscu.
W ocenie Sądu I instancji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skarżącej dotyczące wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Augustowie z dnia [...] lipca1963 r. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem decyzja ta została wydana przez organ właściwy w sprawie, w formie prawem przewidzianej i na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wszystkie przesłanki z art. 1 dekretu zostały spełnione. Bezsporne pozostaje, że grunty rolne położone we wsi S., składające się z gruntów różnej jakości o powierzchni 12,94 ha stanowiące własność spadkobierców F. S. na dzień wydawania decyzji nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Na ocenę zgodności z prawem przejęcia analizowanych nieruchomości położonych we wsi S. nie ma wpływu w ocenie Sądu fakt, że część gruntów była użytkowana przez osoby trzecie, bowiem żaden z właścicieli nie zamieszkiwał na miejscu. Potwierdza to protokół spisany w dniu [...] marca 1962 r. we wsi S. w sprawie zakwalifikowania gospodarstwa rolnego stanowiącego własność S.W. do kategorii gospodarstw opuszczonych, z którego wynika, że gospodarstwo położone we wsi S. GRN N. wraz z budynkami jest gospodarstwem opuszczonym, ponieważ właściciel gospodarstwa nie żyje, a żona z dziećmi wybyła na Ziemie Odzyskane obejmując gospodarstwo rolne w pow. Ełk. Fakt opuszczenia przedmiotowego gospodarstwa potwierdziła także sama W. S. oświadczając do protokołu z dnia [...] marca 1963 r., że grunty we wsi S. są użytkowane częściowo przez pana Ś. i K., a reszta porośnięta jest lasem, ona zaś w 1945 r. przesiedliła się na Ziemie Odzyskane do wsi S., gdzie posiadała gospodarstwo rolne.
Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej że decyzja nie zawiera numeru przejmowanego gospodarstwa, bowiem gospodarstwo należące w chwili przejęcia do spadkobierców F. S. zostało dokładnie określone w protokole z dnia [...] czerwca 1963 r. w sprawie przyjęcia na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych na Ziemie Odzyskane, który to protokół stanowi integralną część decyzji z [...] lipca 1963 r. i jest z nią ściśle związany, zatem wada ta nie może stanowić rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do argumentów, że grunt obejmował współwłasność małżeńską F. i W. S., wobec czego organ niezasadnie orzekł o przejęciu gruntu osoby, która jeszcze żyła i nie wyrażała na to zgody Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że przejmowane nieruchomości stanowiły własność spadkobierców F. S.. Powyższe ustalenie jest zgodne z oświadczeniem W. S. zawartym w protokole z [...] marca 1963 r., a nie ma żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, iż gospodarstwo stanowiło współwłasność małżeńską małżonków S..
W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) orzekł o oddaleniu skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. S., reprezentowana przez adw. S. W., zarzucając mu naruszenie prawa materialnego polegające na:
-(1) błędnej wykładni art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego krakowskiego, oraz § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45 poz.416), przez przyjęcie, że nie ujęcie w osnowie decyzji o przejęciu mienia danych przejmowanych nieruchomości określenia granic i rodzaju gruntów oraz nie podanie w niej powodów dla których przejęto mienie opuszczone, nie stanowi naruszenia art. 107 k.p.a. i rażącego naruszenia prawa, oraz
-(2) błędnym przyjęciu, że opuszczone gospodarstwo przejmowane przez Państwo stanowiło w całości mienie spadkowe.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie przez WSA w Białymstoku oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi M. S. przytoczyła losy F. S. stanowiące "tło sytuacji związanej z okolicznościami w których znalazła się rodzina skarżącej". W dalszej części wskazała, że wbrew stanowisku Sądu I instancji powoływany protokół z dnia [...] czerwca 1963 r. nie jest załącznikiem do decyzji PRN w Augustowie, bowiem decyzja nie zawiera o nim żadnej wzmianki i nie może być dowodem w sprawie, ponieważ nie jest podpisany przez uczestników. Brak danych takich jak określenie nieruchomości ziemskiej, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa, jej obszaru, numerów ewidencyjnych działek, a gdy dane te były zatarte, opisu granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość, prowadzi do niewykonalności decyzji, co oznacza, że nie mogła ona być tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości.
Dalej kwestionując ustalenia WSA w Białymstoku skarżąca podniosła, że ustalenie czyim majątkiem było gospodarstwo jest o tyle istotne, że decyzja PRN odbierająca je od spadkobierców nie byłaby skuteczna w stosunku do niej. Brak w uzasadnieniu powodów wydania decyzji uznaniowej jaką była decyzja PRN w Augustowie nie pozwala na przyjęcie, iż nie nosi ona cech dowolności. Wskazała jednocześnie że wady decyzji takie jak: niemożliwość skorzystania z praw związanych z odbiorem nieruchomości, uzyskanie nieruchomości zamiennej czy też prawa do renty stanowią, zdaniem skarżącej, podstawy do przyjęcia, iż rażąco narusza ona prawo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na podstawach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w tejże skardze. Prawidłowe określenie podstawy skargi kasacyjnej jest istotne ze względu na to, że inne są przesłanki skuteczności zarzutu naruszenia prawa materialnego a inne przepisów postępowania. Skutkiem tego inne będą wymogi dotyczące uzasadnienia podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przepadkach w uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To znaczy, że naruszenie przepisów postępowania kształtowało bądź współkształtowało treść orzeczenia sądowego. Kasacja nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi pełną ocenę jej zasadności.
Skarga kasacyjna sporządzona w niniejszej sprawie przez pełnomocnika strony skarżącej nie spełnia powyższych wymogów i dlatego nie może być uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaskarżonemu wyrokowi autor skargi kasacyjnej zarzucił bowiem naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 dekretu oraz § 1 rozporządzenia. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej nie podjął nawet próby wykazania, że prawidłowo zaliczył art. 107 § 1 k.p.a. do prawa materialnego. Ponadto autor skargi kasacyjnej nie wykazał również, że charakter materialnoprawny posiada § 1 wskazanego w skardze kasacyjnej rozporządzenia.
Wynikające z przepisów prawa normy mogą mieć charakter materialny i proceduralny. Normy materialne określają treść uprawnień lub obowiązków czyli sposób zachowania się swoich adresatów w sferze prawa administracyjnego, przy czym adresatami tymi są podmioty znajdujące się poza sferą administracji publicznej. Normy te kształtują uprawnienia i obowiązki ich adresatów bezpośrednio albo też wymagają dla swojej konkretyzacji działania organu administracji publicznej. W tych obszarach zaś, gdzie funkcjonowanie prawa administracyjnego wymaga konkretyzacji normy materialnej w postaci aktu administracyjnego, a więc gdzie wymagane jest działanie organu administracji publicznej, funkcjonują normy procesowe. Normy te, sformułowane w k.p.a., określają proces wydania aktu administracyjnego, wprowadzając sformalizowane reguły obowiązujące w tym zakresie i dają zarazem adresatom tego aktu możliwość obrony. Przede wszystkim są one jednak skierowane do podmiotu stosującego prawo administracyjne.
Nie budzi wątpliwości, że w procesie stosowania prawa adresatem art. 107 § 1 k.p.a. określającego obligatoryjne elementy, które powinna zawierać decyzja administracyjna jest podmiot stosujący prawo. Tak więc jego bezpośrednim adresatem jest organ administracji publicznej, któremu norma ta ma "pomagać" w kształtowaniu treści aktu administracyjnego konkretyzującego normę materialnoprawną poprzez zwrócenie uwagi na obligatoryjne elementy jego treści, które organ ten ma obowiązek zamieścić, kształtując treść decyzji. Z tych powodów nie można przyjąć aby art. 107 § 1 k.p.a. miał charakter przepisu materialnego w procesie stosowania prawa przez organ administracji publicznej.
Charakteru materialnego nie posiada także § 1 rozporządzenia. Tak samo bowiem jak w przypadku art. 107 § 1 k.p.a. norma zawarta w tym przepisie ma charakter normy procesowej a nie materialnej. Skierowana jest ona bowiem do organu administracji wydającego akt administracyjny o przejęciu na własność państwa nieruchomości ziemskiej lub jej części. Zobowiązuje ona ten organ, w razie gdy granice przejmowanych nieruchomości zostały zatarte, do zamieszczenia w osnowie aktu administracyjnego opisu granic zespołu gruntów, składających się na przejmowane nieruchomości lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Ma ona więc pomóc podmiotowi stosującemu prawo ukształtować treść osnowy decyzji stosowania prawa w przypadkach gdy zatarte są granice przejmowanej nieruchomości. Zarazem przepis ten wskazuje również organowi administracji publicznej te okoliczności, które powinien on brać pod uwagę konkretyzując przedmiot orzeczenia o przejęciu nieruchomości lub jej części, której granice zostały zatarte. Dlatego w procesie stosowania prawa przez organ administracji publicznej norma wynikająca z § 1 rozporządzenia nie jest normą materialnoprawną. Ma natomiast charakter normy procesowej.
Zarówno z art. 107 § 1 k.p.a. jak i z § 1 rozporządzenia wynika w procesie stosowania prawa dla adresata decyzji stosowania prawa uprawnienie do żądania zawarcia w akcie administracyjnym treści wskazanej w obu tych przepisach. Prawo to ma jednak charakter wtórny, pochodny w stosunku do obowiązku, który z tych przepisów wynika dla organu administracji w procesie stosowania prawa. Dlatego nie można przyjąć aby w procesie stosowania prawa bezpośrednim adresatem norm zawartych w tych przepisach był adresat decyzji stosowania prawa. Normy te mają bowiem przede wszystkim pomagać podmiotowi stosującemu prawo w kształtowaniu treści decyzji stosowania prawa, wskazując na jej obligatoryjne elementy. Natomiast uprawnienie adresata decyzji stosowania prawa dotyczące żądania zawarcia w decyzji stosowania prawa treści, o której stanowi art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia aktualizuje się gdy obowiązku wynikającego z tych przepisów nie zrealizuje organ administracji publicznej. Z tego też względu normy wynikające z obu tych przepisów w procesie stosowania prawa dla podmiotu stosującego prawo mają charakter procesowy a nie materialny.
Sąd administracyjny kontrolując legalność stosowania prawa przez organ administracji publicznej nie może stosowanym przez ten organ normom prawnym a w istocie przepisom prawa nadawać innego charakteru niż miały one dla tego organu administracji publicznej w procesie stosowania prawa. Dlatego art. 107 § 1 k.p.a. jak i § 1 rozporządzenia traktowane powinny być podczas kontroli legalności działania organu administracji publicznej jako element prawa procesowego a nie materialnego.
Skoro zaś oba te przepisy nie zaliczamy do prawa materialnego to Sąd pierwszej instancji stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie mógł im uchybić poprzez ich wadliwą wykładnię. Dlatego zarzut ich naruszenia nie może być skuteczny.
Jeżeli zaś Sąd pierwszej instancji nie mógł uchybić obu tym przepisom przez ich błędną wykładnię to nie mógł uchybić także art. 1 ust. 1 dekretu przez jego błędną wykładnię. Konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej oraz treść tworzących jego podstawę przepisów prawa wskazuje bowiem, że jej autor wywodzi uchybienie art. 1 ust. 1 dekretu z błędnej wykładni art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia. Jeśli więc nie jest możliwe uchybienie przez błędną wykładnię art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia to nie jest także możliwe, w związku z ich błędną wykładnią, uchybienie przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 dekretu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutu uchybienia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 dekretu przez jego błędną wykładnię nie mógłby być uznany za uzasadniony nawet gdyby rozpatrywać go w oderwaniu od zarzutu uchybienia art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia. Nie został on bowiem w ogóle uzasadniony nie wspominając już o tym, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, zarzucając Sądowi pierwszej instancji jego wadliwą wykładnię, jaka powinna być prawidłowa wykładnia tego przepisu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.
Mając na uwadze wywody dotyczące charakteru w procesie stosowania prawa art. 107 § 1 k.p.a. i § 1 rozporządzenia bez znaczenia dla oceny zasadności zarzutu uchybienia im przez ich błędną wykładnię pozostaje to, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, jaka w jego ocenie powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów. Również bez znaczenia dla oceny zasadności zarzutu uchybienia tym przepisom pozostaje to, że autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił go.
Niezależnie od powyższych wad skargi kasacyjnej należy wskazać, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z prawem. Wskazał na odrębny charakter postępowania o stwierdzenie nieważności na gruncie art. 156 § 1 k.p.a., skupiając się na ocenie zasadności uznania przez organ, iż nie zaszła przesłanka wskazana w pkt 2 tego przepisu, odnosząca się do rażącego naruszenia prawa. Sąd poddał także kontroli sposób określenia w decyzji pierwotnej z dnia 3 lipca 1963 r., w stosunku do której toczyło się postępowanie na gruncie art. 156 § 1 k.p.a. (przedmiotem której było przejęcie na własność przedmiotowego mienia rolniczego), zarówno identyfikacji gruntów, ich powierzchni (12,94 ha) i charakteru, faktu niepozostawania gospodarstwa we władaniu osób trzecich i faktu opuszczenia gospodarstwa (potwierdzonego przez skarżącą), jak też faktu wydania tej decyzji przez organ właściwy i w oparciu o prawidłowo wskazane przepisy prawne (dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oraz ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych. W konsekwencji Sąd stwierdził, iż konkluzje SKO w Suwałkach, odnośnie do braku wystąpienia takich wad, które prowadziłyby, mimo stwierdzenia pewnych uchybień (np. brak numeru przejmowanego gospodarstwa, co jednak nie powodowało jakichkolwiek trudności w identyfikacji gruntów czy też kwestia określenia spadkobierców F. S., co w żadnym zakresie nie mogło wpłynąć na treść decyzji), do możliwości stwierdzenia jej nieważności na gruncie kryterium wskazanego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., są trafne. Na gruncie tego przepisu idzie bowiem o naruszenie prawa rażące czyli przekroczenie prawa w sposób tak jasny i niedwuznaczny, że stanowi to zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub części.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło