I OSK 1427/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-08-08
Skład orzekający: Małgorzata Jaśkowska, Małgorzata Pocztarek, Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia potwierdzającego służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu, musi precyzyjnie wskazać w uzasadnieniu postanowienia, jakie konkretnie dokumenty zostały poddane analizie, a nie ograniczać się do ogólnego wskazania akt osobowych i "innych dokumentów"?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń proceduralnych przez organ administracji były zasadne. Sąd wskazał, że organ odmawiając wydania zaświadczenia, nie wykazał w sposób wystarczający, jakie konkretnie dokumenty analizował, co naruszało zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji. Sąd podkreślił, że w przypadku służby w tym samym departamencie i na tym samym stanowisku, odmienne traktowanie okresów służby w kontekście podwyższenia emerytury wymaga szczegółowego wyjaśnienia.Stan faktyczny
J.K. zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu w latach 1995-2012, uzasadniającą podwyższenie emerytury. Organ odmówił wydania zaświadczenia za niektóre okresy, wskazując na brak dokumentacji potwierdzającej służbę w takich warunkach w Centralnym Ośrodku Szkolenia ABW oraz w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.K. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących wadliwości postępowania przed organem i uzasadnienia wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 139/13 w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 6 listopada 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz J.K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 139/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.K. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 6 listopada 2012 r. nr [..]w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 29 marca 2012 r. J.K. zwrócił się do Dyrektora Biura Kadr ABW z wnioskiem o wydanie na podstawie § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. nr 86, poz. 734 ze zm.), zaświadczenia potwierdzającego fakt pełnienia przez niego służby w latach 1995 - 2012 w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu, uzasadniających podwyższenie emerytury na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Staży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz.67 ze zm.).
Dyrektor Biura Kadr ABW wydał J.K. w dniu 20 czerwca 2012 r. zaświadczenie nr [..]o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury na podstawie § 2 pkt 2 wyżej wskazanego rozporządzenia, tj. za okres od dnia 30 czerwca 1999 r. do dnia 22 listopada 2000 r. oraz zaświadczenie nr [..]o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury na podstawie § 4 pkt 1 rozporządzenia, tj. za okresy: od dnia 1 grudnia 1995 r. do dnia 29 czerwca 1999 r., od dnia 20 stycznia 2004 r. do dnia 17 kwietnia 2008 r., od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz od dnia 1 lutego 2011 r. do dnia 29 czerwca 2012 r.
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r. organ odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści za okresy: od dnia 23 listopada 2000 r. do dnia 19 stycznia 2004 r., od dnia 18 kwietnia 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. oraz od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r.
Od powyższego postanowienia strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa, utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 20 lipca 2012 r. o odmowie wydania J.K. zaświadczenia potwierdzającego fakt pełnienia przez niego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu, co uzasadnia podwyższenie podstawy wymiaru emerytury, w okresach od dnia 23 listopada 2000 r. do dnia 19 stycznia 2004 r., od dnia 18 kwietnia 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. oraz od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż okres od dnia 23 listopada 2000 r. do dnia 19 stycznia 2004 r. dotyczy pełnienia przez zainteresowanego służby w Centralnym Ośrodku Szkolenia ABW. W Centralnym Ośrodku Szkolenia ABW, jak i w Departamencie Wsparcia Operacyjno-Technicznego ABW brak jest jakiejkolwiek dokumentacji, rejestrów czy kartotek, które potwierdzałyby pełnienie przez J.K. służby w warunkach określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia. W tym miejscu zauważyć należy, że Centralny Ośrodek Szkolenia ABW był i jest jednostką dydaktyczną, do której zadań należy organizacja i prowadzenie szkoleń. Skoro jednostka, w której skarżący pełnił służbę w okresie od 23 listopada 2000 r. do 19 stycznia 2004 r., nie posiada i nigdy nie posiadała w swoim regulaminie organizacyjnym wykonywania czynności operacyjno - rozpoznawczych lub też dochodzeniowo - śledczych, zatem nie ma możliwości realizacji takich zadań przez funkcjonariusza pełniącego służbę w jej strukturach, a co za tym idzie niezasadne jest kwestionowanie przez stronę rozstrzygnięcia organu w tym zakresie.
Odnośnie okresów służby od dnia 18 kwietnia 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. oraz od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. organ stwierdził, że zarówno w aktach osobowych J.K., jak i we wszelkich innych znajdujących się w posiadaniu organu dokumentach, ewidencjach i rejestrach nie znaleziono informacji, które potwierdzałyby, iż wyżej wymieniony we wskazanym okresie podejmował co najmniej sześć razy w roku czynności, z którymi wiązałoby się zagrożenie życia lub zdrowia, w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia.
Ustosunkowując się do wniosku dowodowego J.K. w postaci oświadczeń innych funkcjonariuszy o wykonywaniu określonych czynności, organ wskazał, iż oświadczenia te nie wskazywały miejsca, gdzie informacje lub dokumenty o takich czynnościach mogą się znajdować ani nie przytaczały konkretnych przykładów zdarzeń, z którymi wiązałoby się ewentualne zagrożenie życia lub zdrowia ww. a zatem nie mogły stanowić podstawy do dalszych ustaleń dowodowych w powyższej materii. Nadto organ podkreślił, iż prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania żądanego zaświadczenia, w trybie art. 218 Kpa nie może uwzględniać jako dowodu oświadczeń byłych współpracowników J.K., gdyż niedopuszczalne jest kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści. Treść zaświadczenia ma opierać się na posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach czy zbiorach danych. W przypadku braku dokumentów potwierdzających określone okoliczności organ winien wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia.
Ustosunkowując się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – to jest naruszenia art. 7 w związku z art. 218 § 1 i 2 Kpa oraz naruszenia art. 219 w zw. z art. 124 § 2 Kpa organ wskazał, iż swoje rozstrzygniecie wydał w oparciu o posiadany materiał dowodowy, znajdujący się w aktach osobowych skarżącego oraz w oparciu o materiał dowodowy zawarty w dokumentach organu. Natomiast niniejsze postępowanie nie służy uzupełnianiu tak zgromadzonego materiału ale ma ono na celu wydanie zaświadczenia określonej treści w oparciu o dotychczas posiadany materiał dowodowy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem poprzedzającym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 Kpa poprzez przedwczesne jego zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego potwierdzenia pełnienia służby w szczególnych warunkach w zakresie okresów od dnia 18 kwietnia 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. i od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r., podczas gdy postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
2) art. 7 w zw. z art. 218 § 1 i 2 Kpa poprzez niezebranie i niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący w toku postępowania wyjaśniającego wszystkich istotnych okoliczności sprawy i tym samym nie dokonania żadnych konkretnych ustaleń co do przebiegu i charakteru służby skarżącego, a ograniczenie swojej analizy ogólnie jedynie do akt osobowych i bliżej nieokreślonych dokumentów, przy całkowitym pominięciu dowodu z oświadczeń funkcjonariuszy współpracujących ze skarżącym;
3) § 4 pkt. 1 rozporządzenia poprzez nieprzyjęcie przez organ rocznego rozliczenia okresów służby w zakresie ilości podjętych przez skarżącego czynności operacyjno-rozpoznawczych, co spowodowało niezaliczenie całego roku służby tj. od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. jako służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu w rozumieniu rozporządzenia, w sytuacji kiedy organ potwierdził zaświadczeniem okresy od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 17 kwietnia 2008 r. oraz od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2008 r.;
4) art. 219 w zw. z art. 124 § 2 Kpa poprzez wydanie postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia żądanej treści bez precyzyjnego wskazania przez organ w jego uzasadnieniu jakie konkretnie dokumenty zostały poddane badaniu i ograniczenie się w tym zakresie jedynie do wymienienia akt osobowych;
5) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia niespełniającego wszystkich wymogów formalnych przewidzianych przez wskazany przepis, w tym, w zakresie przedstawienia stanu faktycznego, powołania i omówienia dowodów, które stanowiły podstawę faktyczną wydanego przez organ rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zaświadczenie wydawane w trybie przepisów art. 217 i art. 218 Kpa nie jest oświadczeniem woli organu, ale zaświadczeniem potwierdzającym istnienie określonego faktu na podstawie posiadanych przez ten organ danych.
Wydawane w trybie przepisów Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego zaświadczenie, aby spełniało wymagania dokumentu urzędowego – zgodnie z art. 76 Kpa - musi być wydane w przepisanej formie i w przedmiocie mieszczącym się w zakresie działania danego organu, a więc musi to być organ właściwy w danej materii rzeczowo i miejscowo. Nadto, zaświadczenie może dotyczyć jedynie danych znajdujących się w posiadaniu organu, znajdujących się w jego ewidencji, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami. Zgodnie z treścią art. 217 § 2 pkt 1 i 2 Kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 218 § 1 Kpa: w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 Kpa, czyli w przypadkach, w których dana osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego – a tak właśnie jest w niniejszej sprawie - organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie dotyczy danych organu znajdujących się w jego ewidencji, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami. Zatem nie jest dopuszczalne tworzenie na użytek jedynie tego postępowania materiałów dowodowych, czy też kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści. Treść zaświadczenia ma opierać się na posiadanych przez organ wcześniej (niezależnie od niniejszej sprawy) ewidencjach, rejestrach czy zbiorach danych. A zatem ma opierać się na materiale zastanym, istniejącym w posiadaniu organu w chwili złożenia danego wniosku o wydanie zaświadczenia. W przypadku braku dokumentów potwierdzających określone okoliczności, organ winien wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia.
Następnie Sąd I instancji wskazał, że taki sposób procedowania wynika ze specyfiki uregulowania przepisów Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydane w tym trybie zaświadczenia czy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści nie mają mocy res iudicata, co znaczy, iż mogą być zmienione w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy organ wejdzie w posiadanie dokumentów lub innych danych umożliwiających potwierdzenie danej okoliczności. Organ rozstrzyga konkretny wniosek zainteresowanego o wydanie zaświadczenia w oparciu o posiadany materiał, co wcale nie znaczy, iż organ rozpatrując ten wniosek w innym okresie czasu może załatwić sprawę w inny sposób, chociażby z tej przyczyny, iż zmianie ulegnie materiał umożliwiający wydanie zaświadczenia. Dlatego wcześniejsze wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia w trybie art. 219 Kpa nie stanowi przeszkody do wydania zainteresowanemu danego zaświadczenia na skutek później złożonego wniosku, gdy materiał dowodowy to umożliwia. Zasada ta wynika z istoty zaświadczenia.
Po drugie analizując treść art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Staży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz.67 ze zm.) oraz treść § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. nr 86, poz. 734 ze zm.) Sąd I instancji wskazał, iż rzeczone zaświadczenie dotyczy nie pełnienia przez funkcjonariusza służby, czy wykonywania przez niego czynności w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, ale służby lub wykonywana, czynności, które cechuje szczególny element zagrożenia życia i zdrowia funkcjonariusza.
Następnie Sąd wyjaśnił, że zarzuty skargi dotyczą bardziej zasad postępowania cywilnego w zakresie powództwa o ustalenie, niż postępowania administracyjnego o wydanie zaświadczenia. Procedowanie w sprawach z powództwa o ustalenie dotyczy określenia, poprzez analizę przedstawionych przez powoda powodów (i przeciwdowodów pozwanego) danego stanu. W postępowaniu administracyjnym o wydanie zaświadczenia, całe procedowanie sprowadza się jedynie do analizy materiału będącego w posiadaniu organu. Dlatego organ nie może odnosić się do dowodów wskazywanych przez stronę, ale opiera się wyłącznie na posiadanym materiale dowodowym, zatem uwagi i wnioski zainteresowanego mogą odnosić się jedynie do tego materiału dowodowego, a nie do materiału, który miałby powstać w wyniku uwzględnienia wniosków dowodowych zainteresowanego. Z tych względów zarzuty skargi od pkt 1 do 3 Sąd uznał za chybione.
Zauważył przy tym, iż inicjatywa dowodowa zainteresowanego może doprowadzić do powstania nowego, dotychczas nieznanego dowodu, ale dzieje się to poza postępowaniem o wydanie zaświadczenia, w drodze gromadzenia materiału w aktach osobowych zainteresowanego. Należy wyraźnie rozgraniczyć te postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji, zarzut 3 skargi jest nadto chybiony z tej przyczyny, gdyż przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej wyraźnie wskazuje okresy charakterystyczne dla częstotliwości wystąpienia w służbie funkcjonariusza określonych zdarzeń, implikujących uznanie pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższanie emerytury.
W ocenie Sądu I instancji, chybiony były także zarzuty 4 i 5 skargi. Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organ wskazał na materiał, na którym oparł swoje twierdzenia i dał temu wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.K., zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 218 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na ostateczne postanowienie mimo naruszenia przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, polegającego na nieprzeprowadzeniu w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego i tym samym niezebraniu i nierozpatrzeniu całości materiału dowodowego znajdującego się w dyspozycji organu, dokonując ustaleń w toku postępowania wyjaśniającego jedynie w oparciu o akta osobowe i nieokreślone dokumenty będące w dyspozycji organu;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 219 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie mimo naruszenia przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazanych przepisów postępowania administracyjnego polegającego na wydaniu postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści bez wskazania w jego uzasadnieniu jakie ewidencje, rejestry, kartoteki oraz dokumenty zostały poddane przez organ badaniu w toku postępowania wyjaśniającego i ograniczenie się w tym względzie do wskazania akt osobowych skarżącego oraz "innych dokumentów znajdujących się w dyspozycji organu";
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym tj. przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, oraz poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny, w szczególności w zakresie odniesienia się do zarzutów skargi, uniemożliwiający dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia.
Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez:
1) błędną wykładnię § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734), dalej: rozporządzenia, poprzez przyjęcie interpretacji dokonanej przez organ, że możliwe jest inne niż roczne rozliczenie ilości podjętych przez skarżącego czynności operacyjno-rozpoznawczych, stanowiących podstawę podwyższenia emerytury, i tym samym przyjęcie, że organ prawidłowo nie zaliczył skarżącemu okresu od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., jako służby w szczególnych warunkach, mimo, iż potwierdził w tym czasie okresy miesięczne tj. od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 17 kwietnia 2008 r. oraz od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2008 r.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie sposób podzielić zapatrywania Sądu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby zarzuty skargi zawarte w jej pkt 1 i 2 dotyczyły postępowania cywilnego. Wskazane bowiem zarzuty dotyczyły przede wszystkim wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego prowadzonego w trybie art. 218 k.p.a., w tym przeprowadzenia go z naruszeniem zasad określonej w art. 7 k.p.a. art. 77 § 1, 80 k.p.a., które to zasady niewątpliwie maja również zastosowanie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, których to Sąd w rozpoznając niniejszą sprawę, nie dostrzegł. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, iż Sąd odnosząc się do 1 i 2 zarzutu skargi skupił się jedynie na omówieniu dopuszczalności wniosków dowodowych zgłoszonych w postępowaniu przez wnioskodawcę, całkowicie pomijając istotę zarzutów skargi - w postaci wadliwości postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ z naruszeniem fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.
O fakcie przeprowadzenie przedmiotowego postępowania z pogwałceniem zasady prawdy obiektywnej świadczy, wbrew twierdzeniom Sądu, brak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, wskazania przez organ konkretnych rejestrów, kartotek czy dokumentów, które w toku postępowania wyjaśniającego zostały poddane analizie i które następnie stały się podstawą ustaleń faktycznych. Nie można bowiem uznać, w ocenie strony skarżącej, iż wskazaniem takim jest powołanie się przez organ na cyt: "wszystkie inne znajdujące się w posiadaniu organu dokumenty".
Wskazując z kolei na naruszenie, art. 219 w zw. z art. 126 i w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., stwierdzono, iż uzasadnienie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie ma bowiem objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania określonego przepisu prawnego. Objaśnienie to może być trafne lub błędne i dlatego powinno być sporządzone w taki sposób aby mogło zostać poddane kontroli w drodze kontroli instancyjnej przez organ II instancji oraz ewentualnie kontroli sądowej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie strony skarżącej, warunku tego nie spełniają zarówno zaskarżone postanowienie Szefa ABW jak i poprzedzające je postanowienie. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, iż w obu tych rozstrzygnięciach poza zdawkowym wskazaniem na dokumentację będącą w posiadaniu organu, nie określono jakie dokumenty poddano analizie i nie wskazano dokładnie dokumentów będących podstawą wydanego postanowienia. Brak wskazania dokumentów podanych analizie może świadczyć również o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Zwrócić należy bowiem uwagę na to, iż organ administracyjny obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody na wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być bowiem dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. W rozpatrywanej sprawie organ, nie wskazując dokumentów będących podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, niewątpliwie naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Wobec powyższego, oddalenie przez Sąd skargi na ostateczne postanowienie Szefa ABW w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści, mimo naruszenia przez organ wskazanych wyżej przepisów art. 218 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 219 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. należy uznać za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego dokonania przez Sąd w ślad za organem błędnej wykładni przepisu § 4 pkt 1 rozporządzenia wskazano, iż w przepisie tym określone są ramy czasowe dla częstotliwości wystąpienia w służbie funkcjonariusza określonych zdarzeń, implikujących uznanie pełnienia służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, niemniej jednak jak wynika wprost z brzmienia przepisu okresem rozliczeniowym jest okres roczny, a nie miesięczny, który został przyjęty przez organ. Ustawodawca w przywołanym przepisie wprawdzie nie określił wprost czy roczny okres rozliczenia dotyczy roku kalendarzowego, czy też roku służby funkcjonariusza, niemniej jednak niezależnie od tego która z interpretacji zostanie przyjęta, okresem rozliczeniowym jest okres roczny obejmujący 12 miesięcy następujących kolejno po sobie, w którym to organ powinien dokonać rozliczenia ilości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych przez funkcjonariusza w warunkach określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 Ppsa w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2.
W zasadzie wszystkie zarzuty o charakterze procesowym dotyczą oparcia zaskarżonego wyroku na niepełnym materiale dowodowym będącym w dyspozycji organu administracji ( art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa, art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa, art. 218 § 1Kpa ) oraz niewyjasnienia jakie dokumenty zostały poddane analizie ( art. 145 § 1pkt. 1 lit. c Ppsa, art. 219 Kpa, art. 107 § 1 Kpa, art. 126 kpa), co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Nadto w ramach tej podstawy kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 Ppsa, poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający jego kontrolę.
Należy przypomnieć, że przedmiotem sprawy było żądanie przez skarżącego poświadczenia pełnienia przez niego służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury.
Zgodnie z § 4 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej U Dz. Nr. 86, poz. 734 ze zm ). emeryturę podwyższa się o 0,5 % podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz w czasie wykonywania obowiązków służbowych podejmował, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia.
Zaskarżonym postanowieniem odmówiono wydania zaświadczenia żądanej treści za okresy:
- od dnia 23 listopada 2000r. do dnia 19 stycznia 2004r.
- od dnia 18 kwietnia 2008r. do dnia 31 października 2008r.
- od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 31 stycznia 2011r.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia odmowa wydania zaświadczenia wynikała z faktu braku dokumentacji wskazującej, że w w/wym okresach skarżący pełnił służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Odnośnie całego pozostałego objętego wnioskiem okresu służby, skarżący otrzymał zaświadczenie, zgodne z wnioskiem.
Analiza akt sprawy wskazuje, że w czasie służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego skarżący pełnił służbę w różnych jednostkach organizacyjnych ABW oraz na różnych stanowiskach. W okresach objętych zaskarżonym postanowieniem służył w Wydziale Dydaktycznym Centralnego Ośrodka Szkolenia UOP w Emowie oraz w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW ( k. 48 akt administracyjnych ). Brak jest dokumentacji poświadczającej, że w czasie służby w Centralnym Ośrodku Szkolenia UOP, a następnie ABW skarżący podejmował działania o jakich mowa w § 4 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r. Kwestia ta nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustalenia w tym zakresie są jednoznaczne, nie nasuwają zastrzeżeń, choćby przy uwzględnieniu charakteru Ośrodka Szkolenia i zadań przez ten Ośrodek realizowanych.
Inaczej natomiast należało ocenić ( i w tym zakresie procesowe zarzuty skargi kasacyjnej zasługiwały na uwzględnienie ) okres służby skarżącego w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW.
Na podstawie akt sprawy można ustalić, że w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW skarżący pełnił służbę nieprzerwanie od dnia 18 kwietnia 2008r. do dnia 31 stycznia 2011r. Z zaświadczenia z dnia 20 czerwca 2012r. złożonego na k. 18 akt administracyjnych wynika, że część okresu służby skarżącego w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW ( od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 31 grudnia 2009r. ) została uznana za służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Na k. 52 akt administracyjnych znajduje się pismo Departamentu Wsparcia Operacyjno – Technicznego ( wcześniej Departamentu Zabezpieczenia Technicznego ), z którego wynika że brak jest dokumentacji potwierdzającej pełnienie służby przez J.K. w okresie od dnia 18 kwietnia 2008r. do dnia 31 października 2008r. i od dnia 1 stycznia 2010r. do dnia 31 stycznia 2011r.
Przywołane dokumenty wywołują poważne wątpliwości co do rzeczywistego stanu sprawy. Skoro skarżący nieprzerwanie w okresie od dnia 18 kwietnia 2008r. do dnia 31 stycznia 2011r. pełnił służbę na tym samym stanowisku, w tym samym Departamencie, to jak możliwe było uznanie przez organ i Sąd I instancji, że w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 31 grudnia 2009r. pełnił służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, a w pozostałym czasie służba skarżącego miała inny charakter.
W świetle powyższego ta kwestia wymaga wyjaśnienia na podstawie art. 218 § 2 Kpa. Celowe wydaje się ustalenie w oparciu o jakie konkretnie dokumenty wydano zaświadczenie z dnia 20 czerwca 2012r., przeanalizowanie ich treści oraz wyjaśnienie przyczyn dla których służba w tej samej jednostce organizacyjnej ABW i na tym samym stanowisku służbowym , w różnych okresach czasu została potraktowana odmiennie.
Braki w tym zakresie uzasadniają zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, także dotyczące naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji dokonał analizy stanu faktycznego sprawy. Odniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi, jak trafnie zauważa autor skargi kasacyjnej jest lakoniczne. Nadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie w większości rozważań koncentruje się na zagadnieniach ogólnych dotyczących wydawania zaświadczeń, nie jest konkretne i pobieżnie odnosi się do zarzutów skargi, co nie pozwala uznać, że uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 Ppsa.
Z uwagi na to, iż zaskarżony wyrok został wydany w oparciu o wątpliwy stan faktyczny sprawy ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego jest przedwczesna, tym bardziej że i ten zarzut nawiązuje do wadliwych ustaleń co do przebiegu służby skarżącego w Departamencie Zabezpieczenia Technicznego ABW. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na błędne określenie w skardze kasacyjnej okresów służby skarżącego, których dotyczy zaskarżone postanowienie oraz okresów objętych zaświadczeniem z dnia 20 czerwca 2012r.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie ar5t. 185 § 1Ppsa w zw. z art. 203 pkt. 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło