I OSK 1483/24

Dnia 12 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 564/23 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. 1.Wyrokiem z 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 564/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. B. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (dalej: SKO) z [...] lipca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piły z [...] maja 2023 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Z przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego sprawy wynika, że 17 kwietnia 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pile wpłynął wniosek skarżącego z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku na żywność oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. SKO wskazało, że skarżący od 29 marca 2023 r. przebywa w szpitalu w W., gdzie ma zabezpieczony pobyt całodobowy i żywność, nie ponosząc opłat. Otrzymuje również zasiłek okresowy w kwocie 388,00 zł. Organy uznały, że skarżący, choć spełnia kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm., dalej: u.p.s.), ma zapewnione podstawowe środki niezbędne do życia i jest w stanie pokryć wydatki na zakup środków higieny czy odzieży z otrzymywanego zasiłku okresowego. Sąd I instancji, oddalając skargę, podzielił stanowisko organów administracji. Podkreślił, że potrzeba bytowa w postaci żywności jest zaspokojona poprzez pobyt skarżącego w szpitalu, a zastrzeżenia dotyczące jakości wyżywienia nie mogą być podstawą do przyznania zasiłku celowego. W ocenie Sądu I instancji, pozostałe potrzeby, takie jak odzież i środki czystości, mogą być zaspokajane z przyznanego zasiłku okresowego. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja SKO w Pile nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób, który uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. 2. Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez adw. M.W., wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."): - naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 39 pkt 1 i 2 oraz w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s.. Skarżący argumentował, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż zaskarżona decyzja SKO nie narusza prawa materialnego, co powinno skutkować uchyleniem decyzji. Podkreślił, że miesięczna kwota 388,00 zł jest niewystarczająca na pokrycie kosztów wyżywienia, odzieży i środków higienicznych. Twierdził, że konieczność zaopatrywania się w dodatkową żywność jest spowodowana niską sytością otrzymywanych posiłków, co stanowi niezbędną potrzebę życiową; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s., które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił, że przepisy te zostały błędnie niezastosowane lub zinterpretowane. Podkreślił, że "niezbędna potrzeba bytowa" powinna być oceniana w kontekście godności człowieka, a długotrwałe niedostarczanie pożywienia w odpowiedniej ilości ma negatywny wpływ na zdrowie. W jego ocenie, wydatki na uzupełnienie wyżywienia są uzasadnione i konieczne, a Sąd I instancji błędnie przyjął, że aktualna sytuacja Skarżącego nie daje podstaw do zastosowania art. 39 ust. 1 u.p.s.. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co zostało oświadczone pismem z 6 czerwca 2024 roku. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W pierwszej kolejności ocenie podlegają zarzuty natury procesowej, albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do oceny zastosowania przepisów prawa materialnego. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 39 pkt 1 i 2 oraz w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s. jest nieuzasadniony. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez niego okoliczności. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że Kolegium nie naruszyło prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób, który uzasadniałby uchylenie decyzji. Sąd I instancji szczegółowo uzasadnił, dlaczego w jego ocenie nie zachodzi problem niezaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w postaci żywności, ponieważ Skarżący przebywa w szpitalu, gdzie ma zapewnione wyżywienie. Zastrzeżenia skarżącego dotyczące jakości wyżywienia, choć uwzględnione, nie mogły stanowić podstawy do przyznania zasiłku celowego, gdyż jest to kwestia wymagająca rozpatrzenia w innej drodze, np. skargi do organów zakładu administracyjnego. Twierdzenia skargi kasacyjnej stanowią w tym zakresie jedynie niedopuszczalną polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, a Skarżący nie wykazał, aby Sąd I instancji zaakceptował ustalenia poczynione z rażącym naruszeniem prawa. Należy zatem uznać, że stan faktyczny sprawy, na którym oparł się Sąd I instancji, nie został skutecznie podważony. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4 u.p.s., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również ten zarzut jest chybiony. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w rozpatrywanym przypadku niezbędna potrzeba bytowa w postaci żywności jest zaspokojona, a pozostałe potrzeby, takie jak odzież i środki czystości, mogą być zaspokajane przez Skarżącego z przyznanego już zasiłku okresowego. Sąd I instancji trafnie odwołał się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej", zdefiniowanej jako potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, niezbędna do normalnej i godnej egzystencji, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, a zagrożone są warunki jej istnienia. Sąd prawidłowo uznał, że choć żywność, odzież i środki czystości należą do kręgu niezbędnych potrzeb bytowych, to w sytuacji skarżącego, przebywającego w placówce zapewniającej całodzienne wyżywienie i nieponoszącego opłat za pobyt, jego podstawowe potrzeby bytowe są zapewnione. Kwota zasiłku okresowego (388,00 zł) w tej sytuacji została uznana za wystarczającą na pozostałe potrzeby. Argumentacja skarżącego o niewystarczającej sytości posiłków szpitalnych oraz o konieczności dokupowania dodatkowej żywności została przez Sąd I instancji oceniona jako niewystarczająca do przyznania zasiłku celowego. Sąd trafnie wskazał, że zastrzeżenia co do jakości zaspokojenia potrzeb nie są tożsame z ich brakiem, i powinny być rozpatrywane w odrębnej procedurze, nie w ramach postępowania o zasiłek celowy. Wskazanie przez Sąd I instancji, że skarżący nie jest obciążony żadnymi stałymi wydatkami, które wpływałyby na zmniejszenie posiadanych zasobów finansowych, jest logiczne i mieści się w ramach oceny faktycznej możliwości zaspokajania potrzeb. Sąd I instancji w sposób należyty uzasadnił swoje stanowisko. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzekano z uwagi na charakter sprawy i brak stosownego wniosku.