I OSK 1562/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-02
Skład orzekający: Iwona Bogucka, Roman Ciąglewicz, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Towarzystwo Naukowe Warszawskie, powołane w 1981 r., jest legitymowane do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. o skreśleniu z rejestru stowarzyszenia o tej samej nazwie, które zostało zlikwidowane w wyniku wadliwego postępowania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Towarzystwo Naukowe Warszawskie powołane w 1981 r. nie jest tożsame ze stowarzyszeniem skreślonym z rejestru w 1954 r. i nie jest jego następcą prawnym. Sąd podkreślił, że wadliwość decyzji o likwidacji nie stanowi o braku jej skuteczności do czasu usunięcia z obrotu prawnego, a dla stwierdzenia następstwa prawnego wymagane jest wskazanie przepisu prawa uzasadniającego ciągłość bytu prawnego.Stan faktyczny
Towarzystwo Naukowe Warszawskie (TNW) wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. o skreśleniu go z rejestru stowarzyszeń, twierdząc, że likwidacja była wadliwa. Minister Spraw Wewnętrznych odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że obecne TNW (powołane w 1981 r.) nie jest stroną postępowania, gdyż jest odrębnym podmiotem od zlikwidowanego w 1954 r. stowarzyszenia. WSA oddalił skargę TNW, podzielając stanowisko Ministra. NSA oddalił skargę kasacyjną TNW.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1861/13 w sprawie ze skargi Towarzystwa Naukowego Warszawskiego na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 1861/13 oddalił skargę Towarzystwa Naukowego Warszawskiego na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2011 r. Towarzystwo Naukowe Warszawskie zażądało wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] lutego 1954 r. Nr [...], orzekającej o skreśleniu Stowarzyszenia "Towarzystwo Naukowe Warszawskie" z Rejestru Stowarzyszeń i Związków, prowadzonego przez Prezydium oraz stwierdzenie, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wskazano, że ustawą z dnia 30 października 1951 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 57, poz. 391) powołano Polską Akademię Nauk, przy czym mocą art. 55 cyt. ustawy ustawodawca nadał Radzie Ministrów upoważnienie do wydania przepisów niezbędnych w celu wprowadzenia w życie organizacji nauki, opartej na przepisach tej ustawy. Rada Ministrów Uchwałą Nr 1149/52 z 13 grudnia 1952 r. postanowiła o przejściu z dniem 1 stycznia 1953 r. urządzeń i składników majątkowych Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (powstałego w 1907 r. jako kontynuacja działalności Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie) na rzecz Polskiej Akademii Nauk, a ponadto mocą § 1 przedmiotowej uchwały postanowiono, iż działalność Towarzystwa Naukowego Warszawskiego ustaje z dniem 31 grudnia 1952 r. Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] lutego 1954 r. z Rejestru Stowarzyszeń i Związków zostało skreślone Stowarzyszenie pod nazwą Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Z kolei na podstawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1981 r. pod numerem [...] w Rejestrze wpisane zostało Towarzystwo Naukowe Warszawskie. W przekonaniu wnioskodawcy wpis ten został dokonany w wyniku reaktywacji uprzednio wykreślonego Towarzystwa i wyborze Zarządu Tymczasowego. Zdaniem wnioskującego, proces likwidacji Towarzystwa Naukowego Warszawskiego w latach 50-tych XX wieku został przeprowadzony nieprawidłowo i z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa, a kończąca postępowanie decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 25 lutego 1954 r. obciążona jest wadami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Pismami z 28 lipca 2011 r. oraz 14 września 2011 r. organ zwrócił się o nadesłanie uzasadnienia oraz dokumentów mogących potwierdzić, iż obecnie działające Towarzystwo Naukowe Warszawskie jest legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wskazanej we wniosku. Ponadto mając na uwadze, że stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest jedynie wówczas, gdy zawiera ona przynajmniej jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 K.p.a., wezwano do jednoznacznego wskazania, którą wadą dotknięta jest decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] lutego 1954 r., Nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych, na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] lutego 1954 r., nr [...] orzekającej o skreśleniu Stowarzyszenia "Towarzystwo Naukowe Warszawskie" z Rejestru Stowarzyszeń i Związków prowadzonego przez Prezydium. Organ wskazał, że stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia mogą być tylko osoby fizyczne - byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia. Weryfikacja przez właściwy organ decyzji o likwidacji stowarzyszenia w części orzekającej o majątku tego stowarzyszenia może nastąpić tylko na wniosek statutowych organów stowarzyszenia powstałego po reaktywowaniu jego działalności w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia. Zdaniem organu, mimo tej samej nazwy, skreślone stowarzyszenie i obecnie istniejące Towarzystwo Naukowe Warszawskie są to dwa odrębne podmioty, a zatem skoro wniosek został złożony przez podmiot nieuprawniony, organ administracyjny miał obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Towarzystwo Naukowe Warszawskie złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2013r.
Na powyższą decyzję Towarzystwo Naukowe Warszawskie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 61a K.p.a., w związku z art. 28 K.p.a., poprzez błędną wykładnię, skutkującą odmową wszczęcia postępowania z uwagi na nieuznanie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego za stronę postępowania, art. 157 K.p.a., poprzez brak wszczęcia postępowania z urzędu, art. 7, 8 oraz 77 § 1 i 4 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy, w tym brak wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego. W ocenie Towarzystwa fakt, że brakuje wszystkich niezbędnych dokumentów wykazujących następstwo prawne stowarzyszenia, nie może stanowić podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wskazując, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia mogą być tylko osoby fizyczne - byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia. Roszczenie o restytucję administracyjnoprawną rozwiązanego stowarzyszenia jest bowiem uprawnieniem osobistym jego członków i pochodną ich prawa do udziału w pracach stowarzyszenia. Zatem tylko byli członkowie Stowarzyszenia (Towarzystwa) mają interes prawny w żądaniu weryfikacji decyzji dotyczącej bytu tego podmiotu, ponieważ to ich praw dotyczyła ta decyzja. Ich następcy prawni takiego uprawnienia już nie posiadają. Sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 1995 r., I SA 2035/93, że jedynie byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia są legitymowani do żądania weryfikacji decyzji dotyczącej bytu stowarzyszenia, nie są oni jednak – jako osoby fizyczne – legitymowani do takiego żądania dotyczącego sfery majątkowej. Weryfikacja przez właściwy organ decyzji o likwidacji stowarzyszenia w części orzekającej o majątku tego stowarzyszenia może nastąpić tylko na wniosek statutowych organów stowarzyszenia powstałego po reaktywowaniu jego działalności w wyniku uprzedniego stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia.
Sąd zaaprobował pogląd organu, że ze względu na brak tożsamości podmiotów, nie było podstaw do przyjęcia, że Towarzystwu Naukowemu Warszawskiemu, powołanemu w 1981 r. i wpisanemu obecnie do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS [...] przysługiwał status strony w niniejszym postępowaniu, a decyzja z 1954 r. o skreśleniu z rejestru dotyczy jego interesu prawnego. Sąd I instancji zaznaczył, że według przeważającej obecnie koncepcji, statut jest umową zawartą przez zawiązujących stowarzyszenie, do której przystępują dalsi członkowie tego stowarzyszenia. Uchwalenie statutu spełnia przesłanki wymagane przy dokonywaniu czynności prawnych i stanowi o złożeniu przez członków - założycieli oświadczeń woli. Takie oświadczenia, same przez się, nie mogą przesądzić o tożsamości prawnej, czy też prawnym następstwie nowego związku. O tym stanowić mogą jedynie przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że przesłanką niezbędną do powstania podmiotu będącego następcą prawnym zlikwidowanego na podstawie decyzji stowarzyszenia jest uprzednie stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Do czasu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o likwidacji stowarzyszenia sytuacja taka nie jest możliwa. Na marginesie Sąd zaznaczył, że o następstwach prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o likwidacji stowarzyszenia wypowiadały się Sądy wskazując, iż nie powoduje ono odzyskania przez dawne stowarzyszenie bytu prawnego, lecz jedynie stwarza prawną możliwość jego restytucji.
Sąd zgodził się z organem, że na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania. Wstępne postępowanie, które winno poprzedzić odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na jego niedopuszczalność, może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot i czy ma on zdolność do czynności prawnych, a także czy w obrocie prawnym znajduje się akt, którego unieważnienia domaga się wnioskodawca. Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji administracyjnej rzeczywiście miały miejsce.
Sąd zaaprobował również stanowisko organu, że obowiązek dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza także stronę, która w swym interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie ewentualnych środków dowodowych dla wykazania zgłaszanych faktów. Sąd podkreślił, że z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. nie można wyprowadzić wniosku, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta środków takich nie przedstawiła lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne. Organ uczynił zadość ciążącym na nim obowiązkom, albowiem pismami z dnia 28 lipca 2011 r. oraz z dnia 14 września 2011 r. zwrócił się o nadesłanie uzasadnienia wniosku oraz dokumentów mogących potwierdzić, iż obecnie działające Towarzystwo Naukowe Warszawskie jest legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wskazanej we wniosku. Sąd I instancji zaznaczył także, że kwestia wszczęcia postępowania z urzędu leży poza granicami sprawy, której przedmiotem jest wyłącznie legitymacja Stowarzyszenia do złożenia wniosku o wszczęcie takiego postępowania.
W skardze kasacyjnej Towarzystwo Naukowe Warszawskie, reprezentowane przez adwokata, zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie wydanych w sprawie postanowień lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było dokonanie w oparciu o akta sprawy, kontroli działania organów administracji publicznej orzekających w sprawie, tj. oceny pod względem zgodności z prawem i legalności wydanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., co oznaczać miało przede wszystkim zbadanie, czy organ nie naruszył prawa, czy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego oraz czy ustalenia faktyczne w toku postępowania było prawidłowe;
- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez sąd jedynie do rozpoznania podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów i wniosków mimo, że obowiązkiem sądu było również uwzględnienie z urzędu innych okoliczności ujawnionych w toku prowadzonego postępowania, jeżeli uzasadniałyby one uwzględnienie skargi.
Sądowi zarzucono także uchybienia w zakresie zasad logicznego rozumowania odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przede wszystkim w zakresie ustaleń skutkujących brakiem uznania skarżącego za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, co spowodowało w konsekwencji naruszenie art. 28 i art. 156 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji nie jest prawidłowe, a rozstrzygnięcie nie jest słuszne. Nie ma wątpliwości co do tożsamości podmiotów występujących w postępowaniu. Likwidacja i skreślenie stowarzyszenia utworzonego jeszcze w 1907 r. było dokonane z naruszeniem prawa, a zatem nie można stwierdzić, że Towarzystwo Naukowe Warszawskie utraciło w związku z tym byt prawny. A jeśli tak, nie ma również przeszkód do uznania obecnie istniejącego podmiotu jako następcy prawnego skreślonego stowarzyszenia. Nie ulega wątpliwości, iż postępowanie w przedmiocie skreślenia uprzednio istniejącego stowarzyszenia, którego kontynuację stanowi skarżące stowarzyszenie, dotyczy jego interesu prawnego, a zatem nawet jeśli obecnie istniejące stowarzyszenie nie było – jako poprzednik prawny – stroną postępowania o skreśleniu z rejestru, to należy go tak traktować. Zdaniem skarżącego reaktywacja Towarzystwa była możliwa z tego powodu, że proces likwidacji został przeprowadzony nieprawidłowo i z naruszeniem wówczas obowiązujących przepisów. Zgodnie ze Statutem, tylko zebranie ogólne mogło podjąć uchwałę o rozwiązaniu Stowarzyszenia i rozporządzić jego majątkiem. Statut został uchwalony 30 marca 1930 r., a wpis do rejestru stowarzyszeń nastąpił 18 kwietnia 1930 r. pod nr [...]. Następnie na mocy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 20 grudnia 1946 r. na podstawie art. 21 prawa o stowarzyszeniach Towarzystwo Naukowe Warszawskie zostało wpisane do Rejestru Stowarzyszeń i Związków pod nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 1954 r. Stowarzyszenie pod nazwą Towarzystwo Naukowe Warszawskie zostało skreślone z Rejestru Stowarzyszeń i Związków. Ponowny wpis został dokonany na mocy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1981 r. pod nr [...], po uprzednim podjęciu uchwały o reaktywowaniu Towarzystwa i wyborze Zarządu Tymczasowego.
W tych warunkach nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie ma interes do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem w niniejszej sprawie oraz ma legitymację do brania udziału w postępowaniu nadzorczym w charakterze strony. Wskazano także, że nie jest trafne stanowisko, iż tylko osoby fizyczne – byli członkowie zlikwidowanego stowarzyszenia – mogą wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej likwidacji tego stowarzyszenia. Zgodnie z wyrokiem NSA z 27 marca 2012 r., sygn. II OSK 50/11, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego tą decyzją, ale każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności. Nie ulega wątpliwości, że wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1954 r. dotyczy bezpośrednio interesów skarżącego Stowarzyszenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej skreślenia z rejestru zlikwidowanego stowarzyszenia nie może skutecznie wystąpić podmiot uznający się za jego kontynuatora. Wobec pozostawania w obrocie prawnym decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] lutego 1954 r. orzekającej o skreśleniu Stowarzyszenia "Towarzystwo Naukowe Warszawskie" z Rejestru Stowarzyszeń i Związków, prowadzonego przez Prezydium, obecnie istniejące Towarzystwo Naukowe Warszawskie nie może być uznane za tożsame ze zlikwidowanym w 1954r. stowarzyszeniem o tej samej nazwie. W ocenie Ministra są to bowiem dwa odrębne podmioty.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Dokonane w tych granicach rozpoznanie skargi kasacyjnej nie dało podstaw do jej uwzględnienia.
Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji zasad logicznego rozumowania w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego, odnoszącego się do interesu prawnego skarżącego Stowarzyszenia we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1954 r. Kryterium "logiczności" nie stanowi samodzielnego zarzutu kasacyjnego. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocenie tej winien dać wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które zgodnie z art.107 § 1 i 3 powinno zawierać uzasadnienie faktyczne, obejmujące wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Żaden z tych przepisów w skardze kasacyjnej nie został objęty zarzutami, także w jej uzasadnieniu nie wskazano, jakich materiałów dowodowych zebranych w sprawie nie uwzględniono lub też na czym polegają braki uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień. Opis okoliczności faktycznych przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a odnoszący się do kolejnych wpisów do rejestru stowarzyszenia o nazwie Towarzystwo Naukowe Warszawskie, odpowiada stanowi przyjętemu przez organ, a także przez Sąd I instancji. Żadnej z tych okoliczności nie pominięto. Natomiast aby stwierdzić, że skutki prawne z tych okoliczności wynikające dla następstwa prawnego po stronie skarżącego Stowarzyszenia są odmienne, niż to przyjął Sąd I instancji, wymagane było wskazanie przepisu prawa przewidującego takie następstwo i ciągłość bytu prawnego stowarzyszenia. Względy logiki mogą mieć bowiem znaczenie dla ustalania relacji przyczynowo-skutkowych w sferze zjawisk naturalnych i fizycznych, opartych na relacjach koniecznych, odnoszących się do faktów. Zarzut błędu logicznego może zatem odnieść skutek w stosunku do wniosków nieuprawnionych w świetle doświadczenia lub wyprowadzonych z naruszeniem zasad prawidłowej argumentacji. Natomiast w sferze stosunków i skutków prawnych relacje oparte są na zasadzie przypisania następstwa na podstawie przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że nie ma wątpliwości co do tożsamości podmiotów występujących w postępowaniu. Rzecz jednak w tym, że w postępowaniu bierze udział tylko jeden podmiot, którym jest skarżące Stowarzyszenie. Sąd I instancji stwierdził, że nie jest to stowarzyszenie, które było adresatem decyzji z 1954 r., jak też, że nie jest ono następcą prawnym stowarzyszenia, które mocą tej decyzji zostało skreślone z rejestru. Do wpisu skarżącego Stowarzyszenia do rejestru (i nabycia podmiotowości prawnej) doszło w roku 1981. Nie wskazano w skardze kasacyjnej żadnego przepisu prawa, w tym w szczególności przepisu ustawy obowiązującej w dacie dokonania tego wpisu, z którego należałoby wywieść fakt "kontynuacji" czy też "reaktywacji" skreślonego z rejestru Stowarzyszenia. Wnioski w tym zakresie oparte są na tezach strony skarżącej, że likwidacja stowarzyszenia przeprowadzona w roku 1954 (poprzedzona uchwałą RM nr [...] z [...] grudnia 1952 r.) była nieprawidłowa, a uchwałę o rozwiązaniu, zgodnie ze Statutem, powinno powziąć zebranie ogólne stowarzyszenia. Nie jest to jednak wystarczające do stawiania tezy, że w efekcie Towarzystwo nie utraciło bytu prawnego, nie wystarcza też do uzasadnienia kolejnej tezy skargi kasacyjnej, że nie ma przeszkód do uznania skarżącego Stowarzyszenia za następcę prawnego Towarzystwa wykreślonego z rejestru w 1954 r. Ewentualna wadliwość decyzji o wykreśleniu nie stanowi wszak o braku jej skuteczności do czasu ewentualnego usunięcia z obrotu prawnego, z tego zresztą powodu skarżące Stowarzyszenie ubiegało się o stwierdzenie takiej nieważności. W skardze kasacyjnej nie wskazano na żaden dowód, pominięty przez organ i Sąd I instancji, z którego miałaby wynikać ciągłość bytu prawnego Towarzystwa, pozwalająca uznać, że decyzja o wykreśleniu z 1954 r. dotyczy interesu prawnego Skarżącego, że odnosiła się do jego praw i obowiązków, a nie innego podmiotu.
Z tych też powodów nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., nie połączony ze wskazaniem pominiętych okoliczności. Sąd I instancji bynajmniej w uzasadnieniu swojego wyroku nie zastrzegł, że ogranicza się do zbadania zarzutów skargi. Natomiast stawiając taki zarzut w skardze kasacyjnej nie podano, jakie to okoliczności i dowody znajdujące się w aktach Sąd I instancji powinien był uwzględnić, aby rozpoznać sprawę w jej granicach i zbadać legalność wydanego postanowienia. Wobec braku uzasadnienia tego zarzuty kasacyjnego i braku sprecyzowania, zarzut nie nadawał się do merytorycznego rozpoznania.
Nie znajdują także potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i 2 w związku z art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych. Przedmiotem kontroli sądu I instancji było postanowienie mieszczące się w zakresie art. 1§1 tej ustawy, nie ma też podstaw do kwestionowania, że Sąd I instancji dokonał jego kontroli pod względem legalności, a nie w oparciu o jakieś inne kryteria. Nie jest także jasne, w jaki sposób miało dojść do naruszenia art. 3 § 1 i 2 ustawy, skoro w I instancji orzekał prawidłowo wojewódzki sąd administracyjny.
Natomiast zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. sprowadza się do tezy o bezpodstawnym oddaleniu skargi i odnosi się do przepisu, który reguluje rozstrzygnięcie sądu. Oddalenie skargi jest uzasadnione, gdy sąd nie stwierdzi naruszeń prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi. Skoro w skardze kasacyjnej nie wykazano skutecznie, że miały miejsce naruszenia procesowe lub prawa materialnego, skutkujące wadliwością wydanych postanowień, to nie można Sądowi I instancji postawić zarzutu, że wadliwie zastosował art. 151 p.p.s.a.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło