I OSK 1666/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 562/13 w sprawie ze skargi L.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 562/13 oddalił skargę L.G. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 12 kwietnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezydent Miasta [..] decyzją z 27 listopada 2012 r. nr [..] ustalił wysokość nienależnie pobranych przez skarżącego świadczeń rodzinnych wypłaconych na mocy decyzji z 9 grudnia 2011 r. nr [..] i orzekł o ich zwrocie wraz z odsetkami. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania. W aktach sprawy przedstawiono dowód doręczenia ww. decyzji bezpośrednio do rąk adresata, w dniu 7 grudnia 2012 r. Jak wynikało z treści dowodu doręczenia przesyłka zawierała dwie decyzje o nr: [..]. Skarżący w dniu 14 lutego 2013r., na swój wniosek, otrzymał uwierzytelnioną kopię decyzji z 27 listopada 2012 r. Następnie w dniu 20 lutego 2012 r. wystąpił do organu z prośbą o rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją. Odpowiadając na wezwanie do sprecyzowania charakteru pisma z 20 lutego 2013 r., skarżący wskazał, że jest to odwołanie od decyzji z 27 listopada 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako "Kpa") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ zauważył, że strona była prawidłowo pouczona o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania, określonym w treści art. 129 § 2 Kpa. Wskazano, że doręczenie decyzji nastąpiło 7 grudnia 2012r., a fakt ten wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Powołując się na brzmienie art. 57 § 2 Kpa organ wskazał, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 8 grudnia 2012 r. i upłynął 21 grudnia 2012r. Odwołanie wniesione zostało natomiast 20 lutego 2013 r., a więc po upływie terminu. Spełnione zostały zatem przesłanki, o których mowa w art. 134 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zwrócił się o rozpatrzenie jego odwołania od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Zarzucił, iż przesyłka którą odebrał 7 grudnia 2012 r. zawierała tylko jedną decyzję nr [..]. Zauważył, że po wyjaśnieniu nieporozumienia w organie I instancji otrzymał za potwierdzeniem odbioru w dniu 14 lutego 2013 r. decyzję [..] od której złożył w terminie odwołanie. W uzupełnieniu skargi, wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu zarzucił organowi naruszenie art. 7 Kpa poprzez niewywiązanie się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie, czy w kopercie znajdowały się faktycznie dwie decyzje, a jeżeli tak, to czy koperta miała niezbędne oznaczenia informujące o tym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym wyrokiem z 8 kwietnia 2014 r. powyższą skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że niesporną okolicznością w sprawie jest to, że skarżący złożył odwołanie 20 lutego 2013r. Sporna natomiast była data doręczenia ww. decyzji jej adresatowi. Z twierdzeń organu wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono stronie 7 grudnia 2012r. wraz z inną decyzją, a dowodem tego zdarzenia jest podpisane osobiście przez skarżącego zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki oznakowanej numerami obu decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych, a także Sądu Najwyższego nie jest kwestionowana dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism urzędowych, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (por. postanowienie NSA z 21 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 619/10 publ. CBOSA, postanowienie SN z 20 kwietnia 2000 r. sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru - powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki. Jak wynika z § 21 ust. 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r. poz. 545) wydanego na podstawie art. 47 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529), a znajdującego zastosowanie w sprawach prowadzonych przed organami administracji, pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Wypełniony prawidłowo pocztowy dowód doręczenia pisma, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 Kpa, zatem jest dowodem tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Należy uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru. Bezsprzecznym obowiązkiem odbierającego przesyłkę za pokwitowaniem jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru, gdyż dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić zgodnie z wymaganiami art. 76 § 3 Kpa. Przepis ten stanowi bowiem, że dopuszczalny jest dowód przeciw treści dokumentu. W ocenie Sądu niezrozumiały jest zarzut skarżącego naruszenia art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie, czy w kopercie dostarczonej skarżącemu w dniu 7 grudnia 2012r. znajdowały się faktycznie dwie decyzje, a jeżeli tak, to czy koperta miała niezbędne oznaczenia informujące o tym. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie domagał się przeprowadzenia dowodu z opisu koperty, w której otrzymał przesyłkę, a nawet jej nie przedłożył organowi. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie prawa procesowego, to jest art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "Ppsa"), albowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało pełnego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. W uzasadnieniu zarzutu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie, jedynie na dowodzie z pocztowego dowodu doręczenia pisma skarżącemu. Ponadto Sąd nie wypowiedział się, dlaczego nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, jakoby w kopercie znajdował się tylko jedna decyzja. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 Ppsa, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie art. 141 § 4 Ppsa. Ma to o tyle istotne znaczenie, że okoliczność, iż stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest niekorzystne dla skarżącego, nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że odpowiada ono wymaganiom stawianym w tym przepisie, tj. zawarto w nim przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W szczególności Sąd I instancji wskazał, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia, tj. doręczenie decyzji w dacie 7 grudnia 2012 r. i uzasadnił swoje stanowisko, odwołując się treści dokumentu urzędowego – potwierdzenia odbioru podpisanego przez skarżącego. Sąd I instancji wyjaśnił również, dlaczego uważa za chybione podniesione w skardze zarzuty. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżony wyrok. Przedstawiony tok rozumowania jest przejrzysty i nie sposób postawić zarzutu ograniczenia w znacznym stopniu kontroli instancyjnej. W tej sytuacji skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 Ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-262 Ppsa.