I OSK 1729/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-26
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Ewa Dzbeńska, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy inspektor pracy może wydać nakaz wypłaty wynagrodzenia byłemu pracownikowi, a także czy trudna sytuacja finansowa pracodawcy może stanowić podstawę do wstrzymania natychmiastowej wykonalności takiego nakazu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że inspektor pracy jest uprawniony do wydania nakazu wypłaty zaległego wynagrodzenia oraz innych świadczeń pracowniczych również byłym pracownikom. Ustanie stosunku pracy nie powoduje wygaśnięcia obowiązku pracodawcy do zapłaty należności. Ponadto, trudna sytuacja finansowa pracodawcy, nawet niezawiniona, nie stanowi podstawy do wstrzymania natychmiastowej wykonalności nakazu, gdyż przepis art. 11 pkt 7 ustawy o PIP stanowi o natychmiastowym wykonaniu takich nakazów bez przewidzianych wyjątków.Stan faktyczny
Spółka z o.o. została zobowiązana przez Okręgowego Inspektora Pracy do wypłaty byłej pracownicy zaległego wynagrodzenia za grudzień 2012 r. Spółka odwołała się, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia przepisów prawa pracy i k.p.a. oraz wskazując na trudną sytuację finansową uniemożliwiającą natychmiastowe wykonanie nakazu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionując możliwość wydania nakazu wobec byłego pracownika oraz możliwość natychmiastowego wykonania nakazu z uwagi na jej sytuację finansową.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1447/13 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia za grudzień 2012 r. oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1447/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia za grudzień 2012 r.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...], działając na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 – dalej jako "ustawa o PIP") oraz powołując się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach 22 i 26 lipca oraz 1 i 2 sierpnia 2013 r., wydał w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzję nr [...], w której zawarł 11 nakazów, w tym nakaz określony w pkt [...]. W nakazie tym, wskazując, że podlega on natychmiastowemu wykonaniu, Inspektor Pracy zobowiązał [...] Sp. z .o.o. w [...] (dalej jako "Spółka") do wypłacenia byłej pracownicy – M. K. wynagrodzenia za pracę za grudzień 2012 r. w kwocie 1652,41 zł.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez wydanie nakazu wypłaty wynagrodzenia byłej pracownicy Spółki, 2) art. 77 oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie nadzwyczajnych okoliczności dotyczących trudnej sytuacji finansowej Spółki, 3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia braku możliwości natychmiastowego jej wykonania oraz 4) art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na niewstrzymanie z urzędu wykonania niewykonalnej decyzji organu I instancji.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] rozpatrzył odwołanie Spółki oddzielnie w stosunku do każdego z 11 nakazów objętych decyzją organu I instancji. W stosunku do nakazu zawartego w pkt [...] rozstrzygnięcia Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wydał w dniu [...] września 2013 r. decyzję nr [...], którą - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP - utrzymał w mocy zaskarżony nakaz.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że określone w decyzji organu I instancji zaległe wynagrodzenie jest bezsporne, bowiem w sprawie nie ma sporu co do faktu istnienia oraz wysokości zobowiązania pracodawcy. Spółka sama obliczyła kwotę należności objętej kontrolą oraz nie wniosła zastrzeżeń do protokołu z kontroli. Zdaniem organu fakt rozwiązania umowy o pracę z pracownicą nie ma wpływu na byt prawny zobowiązania, gdyż użyte w ustawie wyrażenie "świadczenie należne pracownikom" oznacza "świadczenie wynikające ze stosunku pracy". Zobowiązanie pracodawcy do wypłacenia wynagrodzenia powstało w czasie, gdy M. K. pozostawała w stosunku pracy ze Spółką. Późniejsze rozwiązanie umowy o pracę nie ma wpływu na byt prawny tego zobowiązania, dopóki nie upłynął przewidziany w przepisach prawa okres przedawnienia roszczenia. Rozwiązanie umowy o pracę nie powoduje bowiem wygaśnięcia obowiązku uregulowania zobowiązań pieniężnych pracodawcy wobec pracownika.
Okręgowy Inspektor Pracy wyjaśnił ponadto, że trudności ekonomiczne, nawet niezawinione przez pracodawcę, nie mają wpływu na legalność decyzji nakazującej wypłatę świadczeń należnych pracownikom, gdyż w stosunkach pracy ryzyko ekonomiczne obciąża tylko pracodawcę. Na pracowników nie można przerzucać takich skutków. Pracownicy odpowiadają jedynie za sumienne i staranne wykonywanie pracy, a nie za ekonomiczne efekty działalności ich zakładu pracy.
Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewstrzymanie z urzędu wykonania decyzji, organ stwierdził, że trudności ekonomiczne Spółki – w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych – nie stanowią o niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Przywołane przez Spółkę przyczyny niewypłacania pracownikom należnych im wynagrodzeń nie mają obiektywnego charakteru, lecz wynikają jedynie z obecnych problemów finansowych. Zaskarżona decyzja nie jest zatem niewykonalna. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 159 k.p.a., bowiem organ nie prowadził postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, powtórzyła w całości zarzuty zawarte w odwołaniu oraz przytoczoną tam argumentację.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę [...] Sp. z o. o. w [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy także nadzór i kontrola przestrzegana przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP). W przypadku naruszenia tych przepisów, jak i innych przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy zobowiązane są do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7 ustawy o PIP). Nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi wydawany jest przez właściwego inspektora pracy celem zrealizowania przez pracodawcę obowiązku wynikającego z art. 94 pkt 5 k.p. W świetle tego ostatniego przepisu pracodawca jest zobowiązany terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Zatem w sytuacji, gdy w toku kontroli zostaną ustalone fakty naruszenia tego wymogu, właściwy inspektor pracy zobowiązany jest wydać nakaz, o którym mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Celem takiego nakazu jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia jego ustawowego obowiązku wynikającego z zawartej z pracownikiem umowy w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych jej elementów, które związane są z wynagrodzeniem. Inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie rozstrzyga o roszczeniu pracownika. Istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny. Wynagrodzenie lub inne świadczenie objęte nakazem musi być należne, a zatem prawo do nich nie może budzić wątpliwości. Nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi - z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP - podlega natychmiastowemu wykonaniu. Ustawodawca nie przewidział dla omawianych nakazów innego – niż natychmiastowy – terminu wykonania tej decyzji. Oznacza to więc, że organom administracyjnym nie pozostawiono w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego. Tym samym nie mają one możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki.
Z tych też względów w sprawie nie może budzić wątpliwości dopuszczalność wydania nakazu wypłaty wynagrodzenia należnego M. K. W dniu przeprowadzenia kontroli bezspornie istniały zaległości pracodawcy wobec pracownika w wypłatach wynagrodzeń za pracę, niesporna też była wysokość niewypłaconych wynagrodzeń. Okoliczności te zostały potwierdzone przez pracodawcę, który podpisał protokół z kontroli, nie zgłaszając w tym zakresie jakichkolwiek umotywowanych zastrzeżeń. Obowiązek objęty nakazem był zatem bezsporny i niewątpliwy, a świadczenia w nim wskazane należne. Skoro nie budził wątpliwości fakt, że Spółka nie wywiązała się z zawartej z pracownikiem umowy w zakresie terminowej wypłaty wynagrodzenia, to podjęcie przez inspektora pracy działań, o jakich mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, było w pełni uzasadnione.
Organy Państwowej Inspekcji Pracy prawidłowo przy tym uznały, że niewypłacalność pracodawcy i przyczyny takiego stanu nie mają żadnego znaczenia dla oceny zasadności i konieczności wydania nakazu przewidzianego w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Problemy finansowe Spółki nie powstały z winy pracowników. To zarząd skarżącej Spółki oceniał czy finanse Spółki pozwalają na dalsze prowadzenie działalności na dotychczasowych zasadach lub czy należy podjąć określone kroki w celu restrukturyzacji zobowiązań w ramach właściwego postępowania przewidzianego przepisami obowiązującego prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dodał też, że ustawodawca w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP w sposób bezwzględny i jednoznaczny przesądził o nadawaniu nakazom inspektora pracy rygoru natychmiastowej wykonalności. Ten kwestionowany przez Spółkę rygor wynika z literalnej treści powołanego przepisu. Swoboda organu w tym zakresie jest więc całkowicie wyłączona i organy nie mogą różnicować terminu wykonania nakazu. Należy mieć również na uwadze, że ustawodawca w art. 12 ustawy o PIP stwierdził, że przepisy k.p.a. stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie, albo w przepisach szczególnych. Skoro kwestia terminu wykonania nakazu została wyraźnie uregulowana w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, to nakazy te z mocy powołanego przepisu zyskują natychmiastową wykonalność.
Za bezzasadny WSA w Bydgoszczy uznał również zarzut naruszenia przez organ art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez wydanie nakazu względem byłego pracownika. Zakwestionowany nakaz wypłaty wynagrodzenia dotyczył pracownika, któremu Spółka nie wypłaciła należnego wynagrodzenia za grudzień 2012 r. W sprawie niesporne jest, że M. K. była pracownikiem Spółki. W związku z zawartą z nią umową o pracę pracodawca miał obowiązek terminowej wypłaty należnego jej wynagrodzenia, w tym wynagrodzenia za grudzień 2012 r. Skoro tego nie uczynił, to tym samym zaktualizowały się przesłanki zastosowania wobec Spółki dyspozycji art. 11 pkt 7 ustaw o PIP.
Na uwzględnienie, w ocenie Sądu I instancji, nie zasługuje również podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 159 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zobligowany jest wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, w sytuacji gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Względy ekonomiczne i finansowe utrudniające wykonanie decyzji nie mogą być jednak zakwalifikowane jako przesłanki niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które obciąża wyłącznie pracodawcę. Tym samym niewypłacalność Spółki, nawet niezawiniona, nie może stanowić skutecznego argumentu do stwierdzenia niewykonalności zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w [...], reprezentowana przez radcę prawnego. Pełnomocnik Spółki, zaskarżając wyrok w całości, wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wystąpił o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie Spółki kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP poprzez: 1) niewyjaśnienie zarzutu Spółki co do braku podstaw prawnych do wydania na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nakazu względem byłego pracownika, 2) nieuwzględnienie braku możliwości (z uwagi na złą sytuację finansową Spółki) natychmiastowego wykonania wydanego w dniu [...] sierpnia 2013 r. nakazu nr [...] .
W skardze kasacyjnej postawiono również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 11 pkt 7 ustawy o PIP poprzez wydanie decyzji o nr [...] względem byłego pracownika – M. K., podczas gdy powołany przepis – zdaniem Spółki – umożliwia nakazanie wypłaty należnego wynagrodzenia oraz innego świadczenia należnego ze stosunku pracy wyłączenie pracownikowi, a nie byłemu pracownikowi określonego pracodawcy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraził pogląd, że uprawnienia przyznane właściwym organom Państwowej Inspekcji Pracy w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP mogą odnosić się wyłącznie do obecnych pracowników zobowiązanego pracodawcy, nie zaś do byłych pracowników. Brak możliwości wydania przez inspektora pracy nakazu zapłaty względem byłego pracownika nie pozbawia przecież takiej osoby prawa do dochodzenia należności ze stosunku pracy na drodze sądowej. Do wydania tytułu egzekucyjnego na rzecz byłego pracownika uprawniony jest tylko sąd powszechny. Ponadto, zdaniem Spółki wnoszącej skargę kasacyjną, sformułowania ujętego w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP "świadczenia należne pracownikom" nie można interpretować w ten sam sposób jak "świadczenia wynikające ze stosunku pracy". Gdyby bowiem taka była intencja polskiego ustawodawcy, to art. 11 pkt 7 ustawy PIP miałby inną treść, to jest z normy tej wynikałoby wprost, że właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do wydawania nakazów zapłaty względem pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy, jak i tych osób, względem których stosunek pracy danego pracodawcy wygasł. Przepis art. 2 k.p. zawiera definicję pracownika, z której wynika, że pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. Z powyższego wynika, że statusu pracownika nie posiada osoba, która nie jest zatrudniona u danego pracodawcy.
Strona skarżąca kasacyjnie stwierdziła ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie uwzględnił faktu, że Spółka nie ma w ogóle możliwości natychmiastowego wykonania nakazu wypłaty wynagrodzenia za pracę za grudzień 2012 r. Spółka nie wywiązała się z tego obowiązku wyłącznie z uwagi na złą sytuację finansową, która powstała w sposób całkowicie przez nią niezawiniony. W ocenie Spółki na złą kondycję finansową i ekonomiczną wpłynęło przede wszystkim podniesienie w 2001 r. opłat urzędowych za obowiązkową legalizację wyrobów, co przyczyniło się do wzrostu kosztów produkcji. Następnie sytuacja ta pogarszała się w związku z prowadzonym postępowaniem układowym oraz upadłościowym, co spowodowało z kolei wzrost postępowań egzekucyjnych i sądowych oraz doprowadziło Spółkę do utraty płynności finansowej. Podjęcie czynności restrukturyzacyjnych również doprowadziło do znacznych obciążeń finansowych związanych z powstaniem roszczeń pracowniczych. Okoliczności te spowodowały, że Spółka nie była w stanie zabezpieczyć we właściwym terminie dostatecznych środków finansowych na wykonanie w całości zobowiązań względem pracowników. Z tych też przyczyn Spółka nie ma możliwości natychmiastowego wykonania w całości orzeczonego wobec niej nakazu zapłaty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, wskazując, że jest ona pozbawiona uzasadnionych podstaw. W ocenie organu zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy jest zgodny z prawem. Cała argumentacja Spółki sprowadza się do opisu jej złej sytuacji finansowej. Problemy ekonomiczne, chociaż bardzo poważne i niezawinione przez Spółkę, nie zwalniają jednak pracodawcy z obowiązku prawidłowego i terminowego wypłacania pracownikom wynagrodzeń oraz innych świadczeń. Przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby przerzucenia ryzyka ekonomicznego na pracowników, co byłoby całkowicie sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa pracy
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna [...] Sp. z o. o. w [...] nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.
Za niezasadny należy przede wszystkim uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jest to przepis o charakterze formalnym. Określa on jedynie wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, wskazując, iż pisemne motywy takiego orzeczenia winny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może więc stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jedynie wtedy, gdy w uzasadnieniu orzeczenia brak ustawowych elementów lub gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w szczególności może mieć miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny w swym uzasadnieniu nie zawarł stanowiska dotyczącego stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Ponadto Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy jest odmienne od prezentowanego przez Spółkę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do wytyku dotyczącego powołanego przepisu. Poprzez zarzut złamania art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać nie tylko prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ale także stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zauważyć ponadto należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do sygnalizowanych przez Spółkę kwestii, w tym zagadnienia dopuszczalności wydania nakazu względem byłego pracownika. Sąd I instancji wskazał bowiem, że zaskarżony nakaz dotyczy wynagrodzenia, którego Spółka nie wypłaciła pracownikowi za pracę świadczoną w grudniu 2012 r. M. K. bezspornie nabyła prawo do takiego wynagrodzenia z tytułu świadczenia na rzecz Spółki pracy w okresie trwającego wówczas stosunku pracy. Skoro pracodawca nie wypłacił wymienionej należnego jej za wskazany okres wynagrodzenia, to naruszył przepisy prawa pracy. Tym samym w powyższym zakresie zachodziły przesłanki do zastosowania wobec Spółki art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Wywód WSA w Bydgoszczy zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jednoznacznie dowodzi, że Sąd ten rozpoznał omawiany zarzut oraz ustosunkował się do twierdzeń Spółki w kwestii podstaw prawnych do wydania przez inspektora pracy nakazu dotyczącego świadczeń należnych pracownikowi, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę.
Z powyższych względów Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić ani złamania przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. ani błędnej wykładni art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest bowiem wydanie przez inspektora pracy decyzji nakazującej wypłatę wynagrodzenia i innych świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy także wobec byłych pracowników zobowiązanego pracodawcy. Ustanie stosunku pracy nie powoduje wygaśnięcia obowiązku zapłaty niewypłaconych pracownikowi wynagrodzeń i innych świadczeń pieniężnych należnych mu z tytułu pracy wykonanej na rzecz pracodawcy. Za takim rozumieniem wskazanego przepisu przemawia wykładnia funkcjonalna. Celem nakazu wydanego na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy o pracę w zakresie wypłaty wynagrodzenia, a także innych świadczeń pieniężnych. Obowiązek taki, pomimo ustania stosunku pracy, nadal istnieje. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie wywiązał się z nałożonych obowiązków, to po ujawnieniu takich naruszeń inspektor pracy ma podstawy do zastosowania wobec takiego pracodawcy instytucji przewidzianej w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Tym samym uprawniony jest do wydania wobec pracodawcy łamiącego przepisy prawa pracy nakazu wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń, niezależnie od tego czy osoby, na rzecz których ma być dokonana wypłata należności nadal są pracownikami tego pracodawcy. Istotny jest bowiem stan prawny w dniu, gdy określone świadczenie stało się należne i wymagalne, a nie wówczas gdy zaistniała możliwość zobowiązania pracodawcy do wywiązania się z zaległych obowiązków wynikających z zawartych umów o pracę.
Chybione są również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Ich istota sprowadza się do wytknięcia Sądowi I instancji, że – podobnie jak organy orzekające w sprawie – nie uwzględnił w swych rozważaniach nadzwyczajnych okoliczności związanych z powstaniem stanu niewypłacalności Spółki oraz zignorował fakt, że nie ma ona żadnych możliwości natychmiastowego wykonania obowiązku objętego nakazem inspektora pracy. Stawiając takie zarzuty, Spółka pomija regulację zawartą w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Tymczasem przepis ten stanowi, że "w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu". Treść przytoczonego przepisu jest, więc jednoznaczna. Wynika z niej wprost, że ustawodawca nie przewidział dla decyzji wydanych na omawianej podstawie innego terminu wykonania nałożonego obowiązku niż natychmiastowy. Organy PIP nie są zatem uprawnione do różnicowania terminu wykonania nakazu, a w szczególności określenia innego terminu niż wynikający z ustawy oraz wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji. Żadne wyjątki od tej zasady nie są dopuszczalne. Tym samym organy nie mogą od niej odstąpić nawet w sytuacjach niezawinionych przez przedsiębiorcę, w tym na przykład w razie utraty płynności finansowej pracodawcy.
Usprawiedliwionych podstaw nie mają również zarzuty strony skarżącej kasacyjnie dotyczące wydania zaskarżonego wyroku bez dokonania analizy nadzwyczajnych okoliczności związanych z powstaniem niewypłacalności Spółki. Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił dopuszczalność wydania zaskarżonego nakazu przez Okręgowego Inspektora Pracy. Z ustaleń zawartych w protokole kontroli, niezakwestionowanych przez Spółkę, bezspornie wynika, że pracodawca pozostawał w zwłoce w wypłacie należności pracowniczych, które miały charakter wymagalny. W rozpatrywanej sprawie nie było bowiem sporu ani co do faktu niewpłacenia przez Spółkę pracownikowi wskazanego w nakazie wynagrodzenia ani co do wysokości powstałego z tego tytułu zobowiązania pracodawcy. W tej sytuacji nie budzi żadnych wątpliwości, że należność przysługiwała pracownikowi i nie została mu wypłacona, a więc była ona wynagrodzeniem należnym, o jakim mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. W takim wypadku świadczenie mogło stanowić przedmiot nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy zobowiązującego pracodawcę do jego wypłacenia.
Istota nakazu wypłaty należności pracowniczych sprowadza się do nakłonienia pracodawcy, aby wypełnił ciążące na nim względem pracownika powinności wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z zawartej z nim umowy o pracę, w sytuacji, w której obowiązki te są wymagalne. Okoliczności związane z sytuacją finansową pracodawcy, a więc powstaniem stanu niewypłacalności Spółki, nie mogą mieć w omawianej kategorii spraw żadnego istotnego znaczenia. Muszą zatem pozostać bez wpływu na dopuszczalność wydania decyzji, o której mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym w zakresie terminowej i prawidłowej wypłaty wynagrodzeń przysługujących pracownikowi za wykonaną pracę, należy do podstawowych obowiązków pracodawcy (art. 94 pkt 5 k.p.). Respektowanie tej bezwzględnie obowiązującej zasady w żadnym wypadku nie może być uzależnione od posiadania i sposobu gromadzenia na ten cel dostatecznych środków finansowych. Zaprezentowany w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pogląd prawny jest prawidłowy. Nadto względy ekonomiczne, finansowe lub trudności techniczne nie stanowią przeszkody powodującej niewykonalność decyzji, gdyż mają one charakter czasowy a nie trwały. Z tych przyczyn należy uznać, że zła kondycja finansowa oraz toczące się przed sądami powszechnymi postępowania związane z niewypłacalnością Spółki w żaden sposób nie mogą podważać dokonanej przez Sąd I instancji oceny legalności rozstrzygnięć podjętych w sprawie prowadzonej przed organami Państwowej Inspekcji Pracy.
Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, to na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało ją oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło