I OSK 1903/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-09-07
Skład orzekający: Paweł Tarno, Iwona Bogucka, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej powinna zawierać precyzyjne określenie czasu trwania tego ograniczenia, a jeśli nie, czy brak takiego określenia stanowi naruszenie prawa materialnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej nie musi precyzyjnie określać czasu trwania tego ograniczenia. Brak takiego określenia nie stanowi naruszenia art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ tego typu inwestycje mają charakter stały, a ograniczenie prawa własności trwa przez cały czas istnienia urządzeń przesyłowych. Określenie czasu prac budowlanych jest odrębną kwestią, związaną z pozwoleniem na budowę.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości skarżyli decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Siedleckiego o ograniczeniu sposobu korzystania z ich nieruchomości na cele budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV. Organy administracji uznały, że inwestycja jest celem publicznym i zgodna z planem miejscowym, a rokowania z właścicielami nie doprowadziły do porozumienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 1 u.g.n. w zakresie braku precyzyjnego określenia czasu trwania ograniczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Tarno Sędziowie NSA Iwona Bogucka (spr.) del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. R. i Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 96/15 w sprawie ze skargi L. R. i Z. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 96/15, oddalił skargę L. R. i Z. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 - dalej "u.g.n.") po rozpatrzeniu odwołań: z dnia 29 lipca 2014 r. Z. R. oraz z dnia 11 sierpnia 2014r. L. R., utrzymał w mocy decyzję Starosty Siedleckiego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości M., gmina K., uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, stanowiącej własność L. K. i Z. T. małż. R., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 96/2, o pow. 2.7566 ha. Decyzją tą udzielono Polskim Sieciom Elektroenergetycznym Spółce Akcyjnej z siedzibą w miejscowości K. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], w tym na podwieszenie przewodów tej linii nad działką na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m oraz na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 m (35 m od osi linii w obie strony) i pow. 1533 m2. Lokalizacja przewodów linii oraz obszar pasa technologicznego został przedstawiony na mapowym załączniku do decyzji. W decyzji zawarto także zastrzeżenie, że zajęcie nieruchomości w celu wykonania prac budowlano - montażowych, związanych z założeniem i przeprowadzeniem linii przez działkę będzie miało miejsce od chwili uzyskania przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S. A. ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie działki objętej przedmiotową decyzją, do czasu uzyskania ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie w/w linii. Wskazano też, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. do wstępu na nieruchomość w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych oraz innych czynności, związanych z budową linii oraz w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że podstawą decyzji jest art. 124 ust. 1 u.g.n. Planowana inwestycja należy do inwestycji celu publicznego, w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.g.n. i jest zgodna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] dla przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV, uchwalonego uchwałą Rady Gminy K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z dnia 13 stycznia 2014 r., poz. 263, a także z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] października 2011 r. oraz decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z aktami postępowania administracyjnego, rokowania przeprowadzone z właścicielami działki nie zakończyły się podpisaniem umowy. Z protokołu negocjacji z dnia 9 października 2013 r. wynika, że właściciele nie wyrażali zgody na przebieg linii po przedstawionej przez inwestora trasie, postulując jej przesunięcie o ok. 400 m w kierunku północnym, na linię przebiegu byłej trasy linii 110 kV [...]. Zgodnie natomiast z pismem z dnia 7 lutego 2014 r. przedstawiciel inwestora w nawiązaniu do rokowań przeprowadzonych w dniu 9 października 2013r. złożył, w imieniu Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A., właścicielom ofertę wynagrodzenia w łącznej kwocie 3.100 zł. oraz zaproponował warunki notarialnej umowy służebności przesyłu. W odpowiedzi właściciele podali, że na uchwałę Rady Gminy K. w przedmiocie projektowanej trasy linii złożyli skargę do WSA w Warszawie i dopiero po wydaniu prawomocnego wyroku sądowego w tej sprawie można będzie prowadzić pertraktacje o udostępnienie nieruchomości i określenie wynagrodzenia. Kolejna oferta zawarcia umowy została przedstawiona przez inwestora w piśmie z 20 marca 2014 r. W odpowiedzi właściciele poinformowali o złożonych skargach do sądu administracyjnego na decyzje wydane w związku z inwestycją. Pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r. inwestor poinformował właścicieli o zakończeniu rokowań uznając, że prezentowana przez nich postawa świadczy o braku zgody na udostępnienie nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. inwestor wystąpił do Starosty Siedleckiego o udzielenie zezwolenia w trybie art. 124 u.g.n. Starosta Siedlecki w dniu 22 maja 2014 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której strony pozostały przy swoich stanowiskach.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, że bezspornie Spółka podjęła próby uzyskania zgody na wejście na przedmiotową nieruchomość w celu wykonania inwestycji, jednak do porozumienia między stronami nie doszło. Organ uznał także, iż rokowania pomiędzy stronami niniejszego postępowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy.
Skargę na decyzję organu II instancji do sądu administracyjnego wnieśli właściciele nieruchomości, zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 123 § 1 i 2 k.p.a., a także art. 124 ust. 1, 2 i 3 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. 1 u.g.n., co organy prawidłowo wykazały w swoich rozstrzygnięciach. Wniosek dotyczy inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., zgodnej z planem miejscowym. Przed wszczęciem postępowania administracyjnego między stronami prowadzone były rokowania, ich przebieg dokumentuje materiał sprawy. W ocenie Sądu I instancji rokowania nie miały charakteru pozornego i wbrew stanowisku skarżących zawarcie umowy nie zależało od uprzedniego rozpoznania przez sąd administracyjny złożonych skarg. Ilość podejmowanych prób i treść pism znajdujących się w aktach sprawy świadczy o tym, iż po stronie inwestora istniała realna wola porozumienia się ze skarżącymi na drodze cywilnoprawnej. Przepis art. 124 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań, jednakże spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.
Decyzja wyraźnie rozstrzyga o zakresie ograniczenia prawa korzystania z nieruchomości, zaś wskazanie terminu wykonania prac przez inwestora nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd I instancji nie stwierdził także naruszeń prawa procesowego. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, organy zapewniły stronom czynny udział. Sąd wskazał także, że zgodnie z art. 78 § 1 i 2 k.p.a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, nieuwzględnienie przez organy wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z zeznań J. R. nie ma wpływu na jej rozpoznanie, podobnie jak zarzut wydania decyzji pomimo nierozpoznania skarg wniesionych do sądu administracyjnego. Wyjaśniono także, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niezbędne do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie do uzyskania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
W skardze kasacyjnej L. R. i Z. R., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy i do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniesiono także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Siedleckiego z dnia [...] lipca 2014 r.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż "wskazanie terminu wykonania prac przez inwestora nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. będącego podstawą wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia nieruchomości. Pozostałe kwestie dotyczące zajęcia nieruchomości na wykonanie inwestycji celu publicznego, czy też okresu trwania wykonywanych przez inwestora prac i uciążliwości z tym związanych wiążą się zaś z odrębnymi procedurami, określonymi w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami np. art. 124 ust. 1a) i art. 128 ust. 4 u.g.n.", gdy tymczasem cytowany w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 26 marca 2015 r. przepis ma nie tylko zabezpieczać inwestora w zakresie możliwości realizacji danej inwestycji, ale także ma służyć wyraźnemu zdefiniowaniu ograniczania prawa własności. Właściciel działki nie może być nieproporcjonalnie pokrzywdzony ograniczeniem jego własności, które nie jest wyraźnie sprecyzowane czasowo, bowiem niewątpliwe narusza to jego prawo własności. W ocenie skarżących wskazanie w decyzji o ograniczeniu sposobu władania nieruchomością czasu ograniczenia korzystania z nieruchomości poprzez ogólne stwierdzenie "czas zajęcia nieruchomości w celu wykonania prac budowlano - montażowych związanych z założeniem i przeprowadzeniem przez działkę napowietrznej linii energetycznej ustalono od chwili uzyskania przez Spółkę ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie działki objętej przedmiotową decyzją do czasu uzyskania ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie linii", kłóci się z treścią art. 124 ust. 1 u.g.n., w następstwie której to decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a) u.g.n. została wydana decyzja zezwalająca na natychmiastowe zajęcie nieruchomości. W aktualnym stanie faktycznym niniejszej sprawy inwestycja została bowiem już zrealizowana w całości, pomimo tego, iż decyzja wydana w przedmiocie pozwolenia na budowę nie jest ostateczna, zaś rygor natychmiastowej wykonalności nadany tej decyzji został uchylony przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w związku z czym wnioskodawca nie mógł zgodnie z art. 28 § 1 ustawy Prawo Budowlane rozpocząć budowy nie posiadając ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś uzyskanie przez niego decyzji w trybie art. 124 ust. 1 i 1a) u.g.n. bez zachowania wszystkich wymogów dla nich przewidzianych umożliwiło mu sfinalizowanie inwestycji, w ocenie skarżących, z naruszeniem przepisu art. 28 ustawy Prawo Budowlane.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n.w zw. z art. 78 k.p.a. i 123 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie w całości skargi skarżących jako pozbawionej podstaw prawnych w wyniku błędnego przeprowadzenia etapu kontrolnego zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa, gdy tymczasem wydane przez organ II instancji decyzje, utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji były wadliwe, a ponadto procedura związana z ich wydaniem i rozpatrzeniem sprawy odbyła się z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, co zostało wskazane przez skarżących we wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargach, a Sąd I instancji rozpoznając sprawę pominął podniesione przez skarżącego okoliczności;
2) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, a w szczególności poprzez przytoczenie przez Sąd I instancji jedynie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej bez dokonania ich oceny pod względem zgodności z prawem, a przez to nie wskazanie przez Sąd I instancji, które z ustaleń organu zostały przyjęte przez Sąd, a które nie, przez co należy uznać iż uzasadnienie wyroku z dnia 26 marca 2015 r. zostało sporządzone w sposób lakoniczny i ogólnikowy;
3) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez ich niezastosowanie i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie prowadzącego do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżących winna ulec oddaleniu jako bezzasadna, pomimo że zgodnie z podnoszonymi przez skarżących argumentami decyzja w przedmiocie ograniczenia władania nieruchomością wydana została w sposób wadliwy, w szczególności w odniesieniu do wskazania czasu zajęcia nieruchomości, który zgodnie z decyzją oznaczony został w następujący sposób: "czas zajęcia nieruchomości w celu wykonania prac budowlano - montażowych związanych z założeniem i przeprowadzeniem przez działkę skarżących napowietrznej linii elektroenergetycznej ustalono od chwili uzyskania przez Spółkę ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie działki objętej przedmiotową decyzją, do czasu uzyskania ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie w/w linii". Podkreślono, że decyzja o pozwoleniu na budowę w dalszym ciągu nie jest ostateczna, zaś inwestycja polegająca na budowie linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia została w całości zrealizowana, co godzi w ocenie skarżących w ich prawo własności;
4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. poprzez oddalenie w całości skargi skarżących jako pozbawionej podstaw prawnych, gdy tymczasem wydane przez organ II instancji decyzje, utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji były całkowicie wadliwe w kontekście braku formalnych decyzji w przedmiocie wniesionych przez skarżących w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych, które zgodnie z prawem powinny być rozpoznane, bowiem organy w toku postępowania winny wydać stosowne postanowienia dotyczące kwestii prowadzonego postępowania, niezależnie od tego czy miały by one treść pozytywną czy negatywną, w przeciwnym razie powyższe zaniedbania organu w ocenie skarżących skutkują naruszeniem ich prawa do czynnego udziału w postępowaniu i naruszają ich prawa jako strony postępowania;
5) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i nie podjęcie formalnych decyzji w granicach sprawy w stosunku do decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty Siedleckiego z dnia [...] lipca 2014 r. [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości stanowiącej własność skarżących, jako decyzji ściśle związanej z decyzją o nr [...] i poprzedzającą ją decyzją Starosty Siedleckiego z dnia [...] lipca 2014 r., których wykonalność, jako że zostały zaskarżone przez skarżących poprzez wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. powinna zostać wstrzymana, jednakże wobec braku podjęcia w/w decyzji w wyniku zrealizowania inwestycji przez inwestora pomimo nie legitymowania się przez niego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę niewątpliwie zostało naruszone prawo własności nieruchomości stanowiącej własność skarżących;
6) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez pozbawienie stron zagwarantowanego konstytucyjnego prawu do sądu oraz dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że inwestor powinien rozpocząć budowę inwestycji jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Podano, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie posiada waloru decyzji ostatecznej, bowiem postanowienie w przedmiocie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostało uchylone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w związku z czym wnioskodawca nie mógł zgodnie z art. 28 §1 ustawy Prawo Budowlane rozpocząć budowy. Przedmiotowa inwestycja została zaś zrealizowana w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1903/15 oddalił wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2014 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżących o zmianę tego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. oddalił ten wniosek.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. wniosła o jej oddalenie w całości. Wskazano, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy dla wywodzenia obowiązku wskazywania w decyzji opartej o art. 124 ust. 1 u.g.n. terminu, w którym inwestycja ma być zrealizowana. Jednocześnie podkreślono, że precyzyjne określenie okresu wykonywania prac budowlano – montażowych nie jest w praktyce możliwe z uwagi na złożoność procesu inwestycyjnego, a także czas niezbędny na rozpatrzenie odwołań i innych środków zaskarżenia, które wnoszone są przez właścicieli nieruchomości na każdym etapie realizacji inwestycji. Podano, że art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości, gdyż sprawia, że właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo. Właściciel zobowiązany jest bowiem do udostępnienia nieruchomości nie tylko na czas założenia właściwych przewodów i urządzeń, ale także później, w celu ich konserwacji oraz usuwania ewentualnych awarii (art. 124 ust. 6 u.g.n.).
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Także zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, w związku z czym podlegała ona oddaleniu.
W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegały zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Nie znajduje potwierdzenia zarzut odnoszący się do uchybień w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzez zaniechanie przez organy przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów i wydania w tym zakresie postanowienia o odmowie. Po pierwsze zarzuty te są wadliwie skonstruowane, wskazując na art. 78 k.p.a. w skardze kasacyjnej pominięto fakt, że artykuł ten składa się w dwóch jednostek redakcyjnych i w konsekwencji z kilku norm. Nie określono w skardze kasacyjnej, która z nich została naruszona. Co istotniejsze, nie określono także skutków tego naruszenia dla wyniku postępowania, co jest warunkiem skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1 służy uzyskaniu przez inwestora tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, będącego jednym z warunków uzyskania pozwolenia na budowę. Oczywiste w tym kontekście jest, że ubiegając się o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 inwestor nie dysponuje pozwoleniem na budowę. Okoliczności związane z kwestią legitymowania się przez inwestora pozwoleniem na budowę nie mogły zatem w żaden sposób wpłynąć na rozpatrzenie sprawy, nie mają bowiem dla niej znaczenia. Nie wykazano także, aby w dacie orzekania przez organy została stwierdzona nieważność planu miejscowego. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że wszczęte postępowania w celu wzruszenia decyzji związanych z realizacją inwestycji oraz wzruszenia planu miejscowego nie miały w sprawie znaczenia. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 78 oraz 123 k.p.a. W skardze kasacyjnej nie określono w żaden sposób, jaki wpływ na wynik postępowania miało zaniechanie przesłuchania wnioskowanego świadka. Wykazanie takiego wpływu wymagałoby powiązania przedmiotu wnioskowanego dowodu z przesłankami wydania decyzji, czego skarga kasacyjna nie zawiera.
Nie znajdują także potwierdzenia zarzuty odnoszące się do kompletności i rzeczowości uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Uzasadnienie to zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym ocenę materiału dowodowego, w motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyraźnie daje wyraz swemu stanowisku, czy opisany materiał dowodowy wykazuje spełnienie przesłanek do wydania decyzji i czy wydane rozstrzygnięcia są prawidłowe, i oparte na ustalonych faktach. Użyte sformułowania jasno przy tym wskazują, że formułowane oceny i wnioski Sąd traktuje jako własne.
Nie są uzasadnione zarzuty odnoszące się do art. 135 p.p.s.a. Ze względu na ogólnikowość tego zarzutu nie jest jasne, na czym miałoby polegać jego naruszenie przez Sąd I instancji, skoro skarga została przez ten Sąd oddalona, a Sąd nie stwierdził w sprawie naruszeń prawa. Nie jest też uprawnione stanowisko, że w zakres sprawy dotyczącej decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. wchodzi decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Powołane w tym zakresie postanowienie WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r. sygn. II SA/Bk 526/14 odnosi się do zupełnie innej kwestii, związanej z instytucją wstrzymania wykonania takich decyzji. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymało wykonalności decyzji ostatecznej, a Sąd I instancji nie orzekał w przedmiocie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji.
Nie mógł również odnieść skutku zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, albowiem nie określono prawidłowo formy naruszenia tych przepisów i w żaden sposób go nie uzasadniono. Nie jest jasne, w czym skarżący kasacyjnie upatrują naruszenia prawa do sądu i dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy. Uzasadnienie ogranicza się bowiem najpierw do przytoczenia reguł rozpoznawania spraw przez sądy i ich obowiązków w tym zakresie, a następnie do jednozdaniowej konkluzji, że obowiązki te zdaniem skarżącego nie zostały przez Sąd spełnione. Taki zarzut należy uznać za gołosłowny i nie poddający się rzeczowemu rozpoznaniu. To na wnoszącym skargę kasacyjną, będącą wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia, ciąży obowiązek zarówno zindywidualizowania naruszonych przepisów, jak i opisanie zarzucanego naruszenia, jego wykazanie poprzez odwołanie się do materiału sprawy i w końcu wykazanie wpływu na wynik postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z podanych wyżej względów, zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły odnieść skutku, a Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem zasadnie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenia przepisów postępowania.
Nie jest również skuteczny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 124 ust. 1 u.g.n. Prawidłowo skonstruowany zarzut błędnej wykładni powinien po pierwsze określać naruszone przez Sąd dyrektywy interpretacyjne, a po wtóre wskazywać na prawidłowe rozumienie przepisu, zarówno co do treści normy, jak i jej zakresu. Postawiony zarzut wymogom tym nie odpowiada. Teza, że treść wydanej decyzji nie odpowiada rozstrzygnięciu przewidzianemu w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie znajduje potwierdzenia w brzmieniu art. 124 ust. 1. Przepis ten w szczególności nie wymaga, aby decyzja wydawana na jego podstawie określała okres zajęcia nieruchomości polegający na założeniu określonych ciągów, przewodów czy urządzeń przesyłowych. Wymogu takiego ani wprost nie formułuje, ani nie można go uznać za konieczny dla dostatecznego sprecyzowania zakresu ingerencji w prawo własności. Ma to swoje źródło w charakterze zajęcia, które ze względu na przedmiot z reguły nie ma charakteru czasowego, przynajmniej w sensie tymczasowości i doraźności. Założenie ciągów, przewodów czy linii służących do przesyłu mediów z zasady ma charakter stały i ogranicza właściciela w całym czasie istnienia i funkcjonowania urządzeń. Warunek precyzyjnego określenia czasu zajęcia, ze względu na interes właściciela, mógłby ewentualnie być formułowany w przypadku inwestycji już w zamiarze tymczasowych i przewidzianych do istnienia w określonym czasie, co w sprawie nie ma miejsca. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wprowadzone decyzją ma charakter stały i nie jest ograniczone datą końcową, zatem brak rozstrzygnięcia w tym zakresie nie świadczy o naruszeniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Błędnie także strona skarżąca interpretuje zawarte w decyzji rozstrzygnięcie o czasie zajęcia, jako odnoszące się do przedmiotu rozstrzygnięcia, jakim jest zgoda na założenie określonej linii energetycznej o zindywidualizowanych parametrach. W tym zakresie organ I instancji odniósł się do czasu prowadzenia robót budowlanych związanych z wykonywaniem linii. Jego wyznaczenie nie narusza przepisów prawa, albowiem inwestor niewątpliwie może prowadzić roboty budowlane począwszy od daty uzyskania pozwolenia na budowę, do momentu formalnego zakończenia budowy. Kwestie legalności prowadzonych robót budowlanych nie wchodzą natomiast w zakres sprawy.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło