I OSK 1960/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Op 130/13 w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2012 r. nr SKO.I/40/1885/2012/ps w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 130/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2012 r. nr SKO.I/40/1885/2012/ps w przedmiocie usług opiekuńczych. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. T. R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. Podał, że jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, żyjącą w niedostatku. Chciałby uzyskać pomoc m.in. w utrzymaniu czystości w mieszkaniu i higieny, przygotowywaniu posiłków z uwzględnieniem diety, zakupach, załatwianiu spraw urzędowych, dojściu do placówek służby zdrowia, ćwiczeniach rehabilitacyjnych itp. Zwrócił się o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze co najmniej 92 godzin miesięcznie, każdego dnia o każdej porze, jeśli będzie wymagała tego sytuacja zdrowotna lub losowa. Decyzją z dnia 22 maja 2012 r. nr DUO-5020/73/UO/EU/2012 Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Burmistrza N., przyznał T. R. świadczenie w formie usług opiekuńczych od dnia 11 czerwca 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. w wymiarze 18 godzin miesięcznie. Na podstawie zaktualizowanego wywiadu środowiskowego ustalono, iż strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która w marcu 2012 r. wynosiła 598,26 zł netto. W miesiącu tym wnioskodawca poniósł wydatki na telefon i internet w wysokości 136,50 zł, energię – 70,71 zł, gaz – 53,73 zł oraz na leki w kwocie 13,62 zł. Rozmiar przyznanego świadczenia był wynikiem ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji bytowej i zdrowotnej wnioskodawcy, w tym na podstawie zaświadczeń lekarskich, które nie wskazywały wymiaru godzin usług opiekuńczych jakimi winien być on objęty. Zawierały natomiast stwierdzenie, że pacjent porusza się samodzielnie za pomocą kul łokciowych i nie wymaga usług pielęgnacyjnych, które to czynności winien wykonywać samodzielnie oraz że nie wymaga całodobowej opieki i pomocy. Miesięczny dochód wnioskodawcy przekraczał kryterium określone w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji), wobec czego kwota odpłatności została obliczona przez wskaźnik procentowy wynoszący 10 %, tj. 1,10 zł za 1 godzinę, co w skali miesiąca za łączną ilość przyznanych godzin daje odpłatność wynosząca 19,80 zł. Jednakże z uwagi na swą sytuację zdrowotną i bytową wnioskodawca został całkowicie zwolniony z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze we wskazanym okresie. Przyznając omawiane świadczenie organ wziął również pod uwagę informacje uzyskane od opiekunki, że u wnioskodawcy przebywa od kilku lat kobieta, z którą wnioskodawca chodzi na zakupy i wraca do mieszkania oraz że postawa wnioskodawcy jest roszczeniowa, nieznosząca sprzeciwu i mało konkretna. Od powyższej decyzji T. R. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, domagając się jej uchylenia jako naruszającej przepisy postępowania oraz wnosząc o jej zmianę w całości. Zarzucił, że pozbawiono go prawa do godnego życia oraz że zaskarżona decyzja nie wykazuje, co stało się ze środkami pieniężnymi na realizację usług opiekuńczych, które nie zostały zrealizowane w ramach programu oszczędnościowego. Wymiar 18 godzin usług opiekuńczych miesięcznie jest niewystarczający. Przyjęta przez organ pierwszej instancji wykładnia przepisów jest sprzeczna z prawem. Decyzją z dnia 29 października 2012 r. nr SKO.I/40/1885/2012/ps Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło istotę i zasady przyznawania świadczenia niepieniężnego w postaci usług opiekuńczych oraz omówiło przepisy prawa regulujące te instytucję podkreślając jednakże, iż decyzje w sprawach tego rodzaju mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia. Wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usługi są rozmiar potrzeb wnioskodawcy oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wnioskodawca ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób. Usługi opiekuńcze przyznane zostały stronie w zakresie wynikającym z wniosku oraz treści zaświadczeń. Organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego i nie dopuścił się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku strony. Przyznana ilość godzin usług opiekuńczych pozwoli na wykonanie wszystkich codziennych czynności, zwłaszcza że odwołujący porusza się samodzielnie, nie jest osobą obłożnie chorą, może wykonywać czynności pielęgnacyjne samodzielnie oraz nie wymaga całodobowej opieki. Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji co do zwolnienia odwołującego z ponoszenia odpłatności za wykonywane na jego rzecz usługi opiekuńcze. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że niezrozumiały jest zarzut pozbawienia od wielu miesięcy usług opiekuńczych, skoro takie usługi przyznano stronie decyzją z dnia 4 maja 2011 r. na okres od 1 maja 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r. i nie są one realizowane ze względu na to, że strona nie wpuszcza do domu osoby świadczącej te usługi. Na powyższą decyzję T. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania, tzn. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i podjęcie decyzji na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez niezbędnych rozważań dotyczących rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w oparciu o odmienne stanowiska lekarzy różnych specjalności, - art. 50 ust. 1 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na przyjęciu, iż organ pierwszej instancji uwzględnił większość potrzeb skarżącego, jakie zostały przez niego zgłoszone. W uzasadnieniu skarżący dowodził, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, albowiem prowadzi do niewłaściwego zastosowania prawa i wypaczenia samej instytucji pomocy, w tym usług opiekuńczych. Organ winien dokonać oceny rodzaju niepełnosprawności i adekwatnych do tej niepełnosprawności ułatwień egzystencji i realizacji ról społecznych uprawnionego. W przedmiotowej sprawie nie wykonano powyższego, a organy oparły się na rozbieżnych zaświadczeniach lekarskich. Potrzeby skarżącego winny być ocenione poprzez pryzmat doświadczenia życiowego oraz zasad logiki oraz przy uwzględnieniu rodzaju ułomności, z jaką się boryka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył i omówił przepisy regulujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym regulację dotyczącą usług opiekuńczych, zawartą w art. 50 tej ustawy. Z regulacji tej wynika, że osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania i doprowadzi do sytuacji, w której nie będzie ona zmuszona wykonywać żadnych czynności, gdyż zastąpiona zostanie w nich przez "opiekunkę". Przepis ten nie zwalnia osoby objętej systemem pomocy z dalszego wykorzystywania własnych umiejętności, możliwości, uprawnień w pokonywaniu trudności i ułomności z jakimi się boryka. Celem tej regulacji jest wsparcie osób wymagających pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji, którym nie są w stanie samodzielnie podołać. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie tej formy pomocy zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 50 ust. 5 ustawy, w myśl którego ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Zaskarżona decyzja zawiera te elementy. Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniała przyznanie pomocy w wymiarze 18 godzin miesięcznie. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, rzekomym samotnym gospodarowaniem, postawą skarżącego oraz uniemożliwianiem realizowania przyznanych mu usług opiekuńczych w okresie do 30 kwietnia 2012 r. Działając w ramach uznania administracyjnego trafnie uznały, że sytuacja w jakiej znalazł się T. R., uzasadnia przyznanie mu usług opiekuńczych w wymiarze wskazanym w decyzjach, które to usługi ułatwią mu funkcjonowanie i wesprą go w wykonywanych przez niego czynnościach codziennych. Organy precyzyjnie ustaliły, jakiego rodzaju usługi w danym przypadku były niezbędne oraz potrzebny zakres i czas ich trwania. Z wydanych w sprawie decyzji wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu pomocy w postaci bezpłatnych usług opiekuńczych w wymiarze 18 godzin miesięcznie, co wyklucza możliwość postawienia organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. Zdaniem sądu pierwszej instancji bezzasadny jest zarzut, że organy nie wykazały w oparciu o materiał dowodowy wysokości posiadanych środków finansowych oraz tego, że z uwagi na ograniczone środki nie jest możliwe udzielenie skarżącemu pomocy w większym wymiarze. Organy nie mają bowiem obowiązku przedstawiania szczegółowego rozliczenia środków pieniężnych, jakimi dysponują. Żadne przepisy prawa nie zobowiązują też organów pomocy społecznej do przedkładania stronie postępowania dowodów w zakresie posiadanych środków finansowych i kosztów związanych z działalnością. Oceniając legalność decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej sąd nie bada natomiast prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może ją przyznać w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Stąd też skoro skarżący jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, ale nie jest obłożnie chory i nie wymaga całodobowej opieki i pomocy, lecz posiada umiejętność poruszania się o kulach i wykonywania, zapewne nie bez trudu, czynności codziennych, to mimo wszystko winien w pierwszej kolejności wykorzystywać własne możliwości. Usługi opiekuńcze mają wspomóc jedynie skarżącego w wykonywaniu codziennych czynności życiowych. Od powyższego wyroku T. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 50 ust 1, 3 i 5 w związku z art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 7 ustawy o pomocy społecznej przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przyznana skarżącemu pomoc w postaci usług opiekuńczych w ilości 18 godzin miesięcznie odpowiada nie tylko prawu, ale przede wszystkim analizie sytuacji skarżącego, podczas gdy z prawidłowej oceny trudnej sytuacji zdrowotnej, zakresu orzeczenia o niepełnosprawności, niezdolności do samodzielnej egzystencji, trwałej niezdolności do pracy wynika, że udzielona pomoc wbrew zastosowanej argumentacji jest znikoma, zaś naruszenie wyraża się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego. W opinii skarżącego przyznane świadczenie jest niewystarczające i nieadekwatne do zgłaszanych przez niego potrzeb. Skarżący nie oczekuje, iż ta forma pomocy zaspokoi jego wszelkie oczekiwania i doprowadzi do tego, że nie będzie zmuszony wykonywać żadnych czynności, lecz z uwagi na pogarszający się stan zdrowia chociaż w pewnym stopniu ułatwi pokonanie trudności i ułomności z jakimi się boryka. Skarżącemu nie chodzi o zaspokojenie wszystkich potrzeb i zyskanie całodobowej opieki i pomocy, jednakże z uwagi na stopień i rodzaj niepełnosprawności przyznane 18 godzin stanowi zaledwie po przeliczeniu 1 godzinę dziennie, co nie pozwoli na swobodną wizytę u lekarza, do którego trzeba dojechać autobusem, czy też urzędu, który także nie jest w sąsiedztwie jego miejsca zamieszkania. Fakt, iż skarżący porusza się o kulach także poza miejscem zamieszkania nie przesądza o tym, iż pomoc nie jest mu potrzebna i może sobie radzić sam. Rolą organów orzekających o udzieleniu jednej z form pomocy społecznej jest zidentyfikowanie sytuacji życiowej i bytowej osoby ubiegającej się o taką pomoc, aby na tej podstawie dokonać oceny, jaka forma tej pomocy i w jakim rozmiarze będzie wystarczająca do zrealizowania ustawowego celu tej pomocy w porównaniu ze zindywidualizowaną sytuacją i indywidualnymi potrzebami każdego z podopiecznych, co zdaniem skarżącego nie zostało poprawnie wykonane. O ile stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, o tyle w sposób dowolny oceniono zgromadzony materiał dowodowy w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, trwałej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji w odniesieniu do zakresu udzielonej pomocy, z pominięciem zasad doświadczenia życiowego. Nadto profesjonalny pełnomocnik skarżącego wnosił o zasądzenie kosztów świadczonej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały w całości ani w części opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny ważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim czyni to sąd pierwszej instancji. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, zakres kontroli tego sądu determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do zweryfikowania zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Analiza podniesionych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego w postaci art. 50 ust 1, 3 i 5 w związku z art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przyznana skarżącemu pomoc w postaci usług opiekuńczych w ilości 18 godzin miesięcznie odpowiada nie tylko prawu, ale przede wszystkim analizie sytuacji skarżącego, podczas gdy z prawidłowej oceny trudnej sytuacji zdrowotnej, zakresu orzeczenia o niepełnosprawności, niezdolności do samodzielnej egzystencji, trwałej niezdolności do pracy wynika, że udzielona pomoc wbrew zastosowanej argumentacji jest znikoma, zaś naruszenie wyraża się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu upatruje więc w nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przyznany skarżącej zakres usług opiekuńczych mieścił się w granicach uznania administracyjnego i był adekwatny do potrzeb skarżącej. Wskazać należy, iż art. 50 cyt. ustawy o pomocy społecznej stwarza organowi pomocy społecznej możliwość (nie obowiązek) przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota pomocy, o jakiej mowa w powyższym przepisie sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony (osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona). Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej ze spraw organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia ww. przemocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w art. 50 ust. 1 powołanej ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznano pomoc w formie usług opiekuńczych. Ustalając ich zakres i rozmiar, oceniono z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 i 3 cyt. ustawy o pomocy społecznej, a z drugiej strony możliwości finansowe i organizacyjne Ośrodka Pomocy Społecznej w N.. Podkreślić należy, iż zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do treści art. 7 pkt 5 tej ustawy pomocy społecznej udziela się osobom z powodu niepełnosprawności. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanych i wnioskowanych przez te osoby rozmiarach. Podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pogląd taki został zaprezentowany między innymi w wyroku Naczelnego sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1344/11 z dnia 10 stycznia 2012 r. (publ. Lex 1107459). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organów orzekających w tej sprawie, że przyznanie T. R. pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania na okres od 11 czerwca 2012 r. do 31 października 2012 r. w wyżej określonym wymiarze nie narusza prawa. Zasadnie stwierdził również, iż organy przy podjęciu decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Uwzględniono zarówno potrzeby skarżącego jak i możliwości finansowe i organizacyjne Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Z tych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego uznać należy za nietrafny. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącemu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż przepis art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.