I OSK 2039/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 903/14 o odrzuceniu skargi E.P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [..] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 903/14, odrzucił skargę E.P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [..] /13 w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że E.P., pismem z dnia 3 lutego 2014 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [..] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie pismem z dnia 17 marca 2014 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie z dnia 17 marca 2014 r. oraz odpis zarządzenia z dnia 12 marca 2014 r., awizowana przez pocztę w dniu 21 marca 2014 r. i w dniu 31 marca 2014 r., nie została przez skarżącą odebrana, w związku z czym w dniu 7 kwietnia 2014 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, iż jak wynika z adnotacji Urzędu Pocztowego [..], znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia z dnia 12 marca 2014 r. o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwanie z dnia 17 marca 2014 r. do usunięcia braków formalnych skargi, ze względu na "nieobecność adresata", pozostawiono w dniu 21 marca 2014 r. w placówce pocztowej, a zawiadomienie o korespondencji pozostawiono w drzwiach adresata. Przedmiotową przesyłkę awizowano ponownie w dniu 31 marca 2014 r., a następnie w dniu 7 kwietnia 2014 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy. Następnie Sąd podkreślił, iż wymogi skutecznego doręczenia zostały więc zachowane. Doręczenie zarządzenia z dnia 12 marca 2014 r. oraz wezwania z dnia 17 marca 2014 r., stosownie do treści art. 73 § 1 i § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nastąpiło skutecznie w dniu 4 kwietnia 2014 r. Termin do uiszczenia wpisu i nadesłania stosownego odpisu skargi upływał więc w dniu 11 kwietnia 2014 r. Z akt sądowych sprawy wynika natomiast, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu sądowego oraz nie nadesłała żądanego odpisu skargi, dlatego zdaniem Sądu skarga podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła E.P., zaskarżając je w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 73 P.p.s.a. polegające na ustaleniu przez Sąd I instancji, że przesyłka została skutecznie doręczona skarżącej, bowiem skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o przesyłce w drodze zawiadomień pozostawionych w drzwiach jej domu i nie dokonała czynności wskazanych w zarządzeniu i wezwaniu Sądu I instancji. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżąca zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który znajduje się w dosyć dalekiej odległości od ogrodzenia. Na murku obok furtki zamieszczona jest oddawcza skrzynka pocztowa. Podkreślono, iż skarżąca nie otrzymała żadnego zawiadomienia o przesyłce pocztowej, zaś zapis umieszczony na formularzu jest niezgodny z rzeczywistością. Dodano również, że skarżąca złożyła pismo reklamacyjne wraz ze skargą na czynności pracownika Urzędu Pocztowego [..]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do treści art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 58 §1 pkt 3 P.p.s.a Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skutkiem braku wykonania zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, jak również braków fiskalnych skargi, jest zatem jej odrzucenie. Tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65–81 P.p.s.a. Skuteczne doręczenie może mieć miejsce tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Doręczenie uregulowane w omawianym przepisie może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do usunięcia braków fiskalnych skargi zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w których znajdowała się przesyłka wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone w sposób właściwy. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, na okres wskazany w art. 73 § 1 P.p.s.a. Przesyłka zawierająca wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi była dwukrotnie awizowana: po raz pierwszy w dniu 21 marca 2014 r. oraz powtórnie w dniu 31 marca 2014 r. Zwrot do nadawcy nastąpił w dniu 7 kwietnia 2014 r. Wobec powyższego stwierdzić należy, że spełnione zostały ustawowe przesłanki do uznania tzw. zastępczego trybu doręczeń, przewidzianego w art. 73 § 1-3 P.p.s.a. Natomiast zarzuty skarżącej sprowadzają się do stwierdzenia, że nie otrzymała ona awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie. Zarzut tak sformułowany nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z informacji poczty na zwróconych do Sądu I instancji wezwaniach wynika, że były one prawidłowo awizowane, zgodnie ze wskazanymi na wstępie regułami. Sąd I instancji nie miał zatem innej możliwości jak tylko odrzucić skargę, z jednej strony dysponując wiarygodną informacją poczty o próbie doręczenia przesyłki, a z drugiej stwierdzając, że do uzupełnienia braków nie doszło. Nie sposób więc uznać, że Sąd I instancji odrzucając skargę naruszył przepis art. 73 P.p.s.a., przeprowadzona ocena skuteczności doręczenia wezwań była bowiem oceną prawidłową. Wadliwość bowiem działania pracownika urzędu poczty i uczynienia przez niego na dowodzie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi niezgodnej ze stanem faktycznym adnotacji, nie może uzasadniać uwzględnienia skargi kasacyjnej. Wykazana wadliwość działania urzędu pocztowego może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i uzupełnienia jej braków formalnych. Natomiast podkreślić trzeba, iż w dacie wydawania przez WSA w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 7 maja 2014 r., Sąd I instancji dysponował dowodem doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi i uzupełnienia jej braków formalnych, na którym znajdowały się adnotacje świadczące o dwukrotnym awizowaniu przesyłki i pozostawieniu w drzwiach adresata zawiadomienia o pozostawieniu tej przesyłki w placówce pocztowej. Na dowodzie doręczenia naniesione zostały daty awizowania przesyłki, numer przesyłki, podpisy doręczyciela i data zwrotu przesyłki do nadawcy. Powyższe oznacza, iż Sąd pierwszej instancji w dniu wydania zaskarżonego postanowienia miał podstawy prawne do przyjęcia prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu. W związku z tym należy jedynie zauważyć, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a., jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może być przez stronę obalone, gdyż adresat we wniosku o przywrócenie terminu może dowodzić, że zawiadomienia nie otrzymał i o nim nie wiedział, wobec czego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. Obalenie wspomnianego domniemania nie prowadzi do wniosku, że doręczenie zostało dokonane a jedynie do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie terminów (por. post. SN z dnia 25 stycznia 19995 r. sygn. akt III CRN 71/94, opubl. Lex 333127; post. SN z dnia 4 września 1970 r. sygn. akt I PX 53/70, opubl. OSNC 1971, nr 6, poz. 100; post. SN z dnia 12 stycznia 1973 r. sygn. akt I CZ 157/72, opubl. OSNC 1973, nr 12, poz. 215). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.