I OSK 2064/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-08
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Aleksandra Łaskarzewska, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydana bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty dla wszystkich zobowiązanych osób?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej przez organy administracji miało wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że decyzja zobowiązująca do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę może być wydana jedynie po uprzednim wydaniu decyzji ustalającej wysokość opłaty dla wszystkich zobowiązanych osób, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Brak takiej decyzji uniemożliwia skuteczne dochodzenie zwrotu wydatków na drodze administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania M.M. do zapłaty kwoty 1060,14 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez miasto B. na poczet opłat za pobyt jej babki L.P. w domu pomocy społecznej. Organ I instancji wydał decyzję zobowiązującą M.M. do zapłaty, mimo że nie wydano decyzji ustalającej wysokość opłaty dla wszystkich zobowiązanych osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że naruszenie przepisów miało wpływ na wynik sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 38/14 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. sygn.akt II SA/Bk 38/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo na poczet opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych;
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta B. zobowiązał M. M. do zapłaty kwoty 1060, 14 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez miasto B. na poczet opłat za pobyt L. P. w Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...], w okresie od dnia 2 listopada 2012 r. do dnia 31 stycznia 2013 r. W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 104 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 w związku z art. 96 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.), dalej u.p.s. oraz zarządzenie nr 1868/12 Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej (Dz. Urz. Woj. Podl. poz. 850).
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił zasady pokrywania wydatków związanych z zapewnieniem całodobowej opieki w domu pomocy społecznej. Wskazał, że L. P. w placówce przy ul. [...] w B. przebywa od dnia 30 lipca 2012r., przy czym średni miesięczny koszt utrzymania podopiecznego w tej placówce wynosił w okresie od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 31 marca 2013 r. - 3 209 zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Kierownik MOPR ustalił indywidualną opłatę za pobyt w/w w wysokości 879, 77 zł miesięcznie, przywołując treść art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. (mieszkaniec domu może ponosić opłatę za pobyt w wysokości nie wyższej niż 70 % swego dochodu). Organ, uwzględniając art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., dokonał też ustaleń odnośnie możliwości ponoszenia przez zstępnych podopiecznej (dwóch synów, córkę i trzynaścioro wnucząt) pozostałych kosztów jej utrzymania i wskazał, że synowie podopiecznej A. P. i A. G., jej córka A. J. oraz dwie wnuczki P. P. i E. S. posiadają dochody poniżej ustawowego kryterium dochodowego. Wnuczka E. M. ponosiła opłatę za pobyt babci w DPS w kwocie 342 zł zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Sytuacja socjalno – bytowa czterech kolejnych wnuczek (K.P., I.K., J.P. oraz B. S.) nie była znana organowi, bowiem osoby te przebywały za granicą. Cztery inne wnuczki i prawnuczki: E.S., R. W., M. Ż. i A.Ż. nie wyraziły zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, zaś z dokumentacji uzyskanej przez Ośrodek we własnym zakresie wynika, że nie mogłyby partycypować w kosztach pobytu babki w domu pomocy. Wnuczki M. M. i J. K. odmówiły podpisania umów. Odnośnie M. M. ustalono, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z mężem, nie posiadają dzieci, a ich miesięczne dochody w okresie październik 2012 r. – marzec 2013 r. wynosiły odpowiednio - 3 075, 57 zł; 3 082,79 zł; 3 121,10 zł; 2 299, 09 zł; 2 363, 10 zł; 2 362, 76 zł. Zatem, zdaniem organu miesięczny dochód strony przekraczał 300 % kryterium dochodowego rodziny o kwoty: 339, 57 zł w październiku 2012 r., 346, 79 zł w listopadzie 2012 r., 385,10 zł w grudniu 2012 r. Przekroczenia tego nie odnotowano już w styczniu 2013 r. Organ nie podzielił stanowiska M. M., że ze względu na jej miesięczne obciążenia finansowe, w tym spłatę kredytu hipotecznego – powinna zostać zwolniona z partycypowania w kosztach utrzymania babci w DPS. Uwzględniając jednak te okoliczności, organ zaproponował jej podpisanie umowy cywilnoprawnej na zapłatę za okres od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 stycznia 2013 r. kwot 85 – 96 zł., której podpisania odmówiła. Organ wskazał, że w przypadku gdy jej dochód przekracza 300 % kryterium dochodowego, gdy nie zawarła umowy cywilnoprawnej, a także wobec faktu, że obowiązek ponoszenia przez nią kosztów pobytu wstępnej w DPS wynika z ustawy – organ jest uprawniony do egzekwowania poniesionych przez gminę kosztów i w tym celu wydaje decyzję administracyjną na podstawie art. 61 ust.3 w związku z art. 104 ust.3 u.p.s. Przedmiotowa decyzja określiła zatem obowiązek zwrotu wydatków Gminy B. od dnia, w którym strona zobowiązana została po raz pierwszy zapoznana z warunkami opłaty, co zdaniem Organu miało miejsce 2 listopada 2012r.. Łączna wysokość podlegająca zwrotowi w okresie od dnia 2 listopada 2012 r. do dnia 31 stycznia 2013 r. wyniosła zdaniem organu I instancji 1060,14 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. M.. Zarzuciła, że obciążono ją zwrotem wydatków za miesiące od listopada 2012 r. do stycznia 2013 r., chociaż od stycznia 2013 r. jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Zarzuciła, że organ nie uwzględnił ponoszenia przez jej małżonka wysokich kosztów leczenia dermatologicznego oraz faktu spłacania kredytu hipotecznego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy poczynił zbieżne z organem I instancji ustalenia faktyczne, na podstawie, których dokonał tożsamej oceny prawnej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. M.. Wskazała, że bezpodstawnie została obciążona zwrotem wydatków w kwocie 297 zł za okres lipiec – sierpień 2012 r., mimo że umowę wraz z warunkami ponoszenia opłaty otrzymała dopiero w dniu
2 listopada 2012 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna, zapadły z naruszeniem art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 3 i art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Uchybienia te Sąd I instancji uwzględnił z urzędu mając na uwadze, że rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a.
Sąd meriti wskazał, że materialnoprawne uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej zawierają przepisy art. 54 - 66 u.p.s., a wynikają z nich następujące zasady; pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny (art. 60); opłatę ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do DPS (art. 59 ust. 1); istnieje określona ustawowo kolejność osób zobowiązanych od wnoszenia opłat za pobyt w takiej placówce, bowiem w pierwszej kolejności zobowiązanym jest mieszkaniec, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka (art. 61 ust. 1 pkt 1), zaś w następnej kolejności są nimi małżonek podopiecznego, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3). Sąd Wojewódzki podkreślił, że wskazana kolejność, ustawowo określona, nie może zostać zmieniona przez organ ustalający wysokość opłaty. Ma to takie skutki, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1u.p.s. Ustawodawca w art. 61 ust. 3 u.p.s. wprowadził również zasadę, w myśl której jeśli z ponoszenia opłat nie wywiązują się osoby zobowiązane w pierwszej kolejności, opłaty te wnosi zastępczo gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, z tym jednak skutkiem, że gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w tym celu kwot. Sąd meriti wskazał, że uregulowania proceduralne dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w DPS zawarte są z kolei w art. 100 – 109 u.p.s., z tym że w sprawie niniejszej najważniejsze znaczenie ma przede wszystkim art. 103 ust. 2 i art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s. W zakresie rozwiązań proceduralnych znaczenie ma również art. 59 ust. 1 u.p.s. jako podstawa wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt. Z przepisów tych wynikają określone zasady postępowania w sprawie ustalania opłat za pobyt w DPS i zwrotu tych opłat poniesionych zastępczo przez gminę. Sąd meriti wskazał, że zasady te są następujące - skierowanie do DPS następuje w drodze decyzji administracyjnej. Powinna być ona wydawana jednocześnie z rozstrzygnięciem (decyzją) o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS (art. 59 ust. 1), które z kolei powinno indywidualizować i konkretyzować nie tylko obowiązek zapłaty ciążący na mieszkańcu domu (art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), ale też na jego krewnych zobowiązanych do ponoszenia tych opłat na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. Oznacza to w konsekwencji, że adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS powinien być nie tylko podopieczny placówki, ale także osoba/osoby z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. Sąd Wojewódzki przywołał rozstrzygnięcie i argumentację wskazaną w wyroku NSA z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10, wywodząc że wynika ona także z treści § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964), w którym zawarto wymóg dołączenia do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłaty.
Sąd I instancji jednocześnie wskazał że decyzyjne określenie obowiązku osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty nie wyklucza ewentualnego zawarcia umowy między kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a osobą zobowiązaną - celem ustalenia wysokości opłaty, która ma być dobrowolnie przez tę osobę ponoszona, a której obowiązek ponoszenia i tak został już decyzyjnie ustalony. Obowiązek wnoszenia opłaty przez osoby z kręgu podmiotów zobowiązanych na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje bowiem nie umowa zawierana między nimi a kierownikiem ośrodka pomocy społecznej w trybie art. 103 ust. 2, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Sąd meriti argumentował, że z tych też powodów odmowa zawarcia przez podmiot zobowiązany umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 u.p.s. (o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w DPS), nie oznacza, że będzie on zwolniony z partycypowania w kosztach pobytu krewnego w takiej placówce. W przypadku odmowy, opłaty wnosi bowiem zastępczo gmina, która – jak wyżej wskazywano i co wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s. - może dochodzić zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Sąd Wojewódzki zważył, że w tym celu wydaje się kolejną decyzję administracyjną (oprócz decyzji o skierowaniu i decyzji o ustaleniu wysokości opłaty, którą powinny ponieść osoby zobowiązane) - ustalającą wysokość należności podlegającej zwrotowi na rzecz gminy oraz terminy zwrotu (art. 104 ust. 3 u.p.s.). Należności ustalone w tej ostatnio wskazanej decyzji (o zwrocie) podlegają z mocy art. 104 ust. 1 u.p.s. ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rezultacie, w ocenie Sądu meriti zaskarżone rozstrzygnięcia naruszyły zasadę, w myśl której gmina ma obowiązek uiszczenia opłat zastępczych, ale jedynie wówczas, gdy osoba, za którą gmina wnosi taką opłatę, ma prawnie określony obowiązek opłaty w oznaczonej wysokości i jego nie realizuje tj. gdy została wobec takiej osoby wydana decyzja ustalająca na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. Sąd Wojewódzki jednocześnie wskazał, że nie wynika z akt, aby w decyzji o skierowaniu L. P. do DPS przy ul. [...] w B. (wydanej w wykonaniu postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawie IV RNs 217/12) ani w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. o ustaleniu L. P. opłaty w wysokości 879, 77 zł za pobyt w DPS (w wysokości 70% jej dochodu) - ustalono jednocześnie wynikający z art. 61 ust. 2 pkt u.p.s. krąg podmiotów, bliskich podopiecznej, odpowiedzialnych z tytułu ponoszenia określonych opłat za jej pobyt w DPS. Jak wynika zdaniem Sądu I instancji z akt, M. M. dowiedziała się o obowiązku zwrotu wydatków za pobyt jej babki w DPS w październiku 2012 r., a więc jakiś czas po wydaniu decyzji ustalającej opłatę za pobyt, wydanej wyłącznie w stosunku do podopiecznej. Sąd Wojewódzki wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek wydania niniejszego wyroku, organ będzie uprawniony do wydania decyzji ustalającej wysokość zwrotu przez M. M. wydatków za pobyt jej babki w DPS, poniesionych zastępczo przez miasto B., ale dopiero po wydaniu na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzji ustalającej wysokość opłaty lub zwalniającej z niej - wydanej co do wszystkich podmiotów zobowiązanych z mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., a do tego czasu postępowanie o zwrot wydatków powinno zostać zawieszone, na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów. Skarga kasacyjna oparta została o podstawę z art. - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i zaskarżając wyrok w całości zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 104 ust. 3, w związku z art. 59 ust. 1 i ust.2, art. 60 ust. 1 i art. 61 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej polegającą na przyjęciu, że warunkiem wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę na poczet opłat za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej jest uprzednie zindywidualizowanie obowiązku, o którym mowa w art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., w decyzji o ustaleniu opłaty oraz w decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej i zawarcie w tych decyzjach kręgu osób odpowiedzialnych z tytułu ponoszenia określonych opłat.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumenty wskazane w zarzutach i wskazano, że w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przyjęta przez Sąd interpretacja wyżej powołanych przepisów jest błędna.
Skarżący kasacyjnie podniósł, że adresatem decyzji wydawanych w trybie art. 59 ust. 1 u.p.s. winna być wyłącznie osoba kierowana do domu pomocy społecznej, bowiem określa ona wyłącznie o jej uprawnieniach i obowiązkach (skierowanie do domu pomocy społecznej - ewentualne ustalenie opłat). Dochodzenie przez gminę opłat od pozostałych osób obowiązanych do ich ponoszenia na podstawie przepisów u.p.s. odbywać się powinno w trybie przewidzianym w art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy, i dopiero po jego bezskutecznym wyczerpaniu - odmowie zawarcia umowy przez osobę zobowiązaną albo niewywiązywania się z postanowień zawartej umowy - pojawia się przesłanka do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie wyłożonych tymczasowo przez gminę opłat.
Uznanie za strony postępowania w sprawie umieszczenia w DPS wszystkich osób, które mogą być obciążone obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt w nim i konieczność zapewnienia im udziału w postępowaniu powodowałoby, że akt będący podstawą do rozpoczęcia sprawowania odpowiedniej opieki i pielęgnacji nad osobą niezwłocznie jej wymagającą, opóźniałby się znacznie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie przeczyłoby to istocie i celowi ustawy o pomocy społecznej, którym jest - zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. - umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nim sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla to orzeczenie w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Prawem materialnym, które zostało zdaniem Sądu Wojewódzkiego naruszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, regulującej zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej.
Artykuł 59 ust. 1 ustawy o pomocy stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Sąd meriti stwierdził, że “gmina ma obowiązek uiszczenia opłat zastępczych, ale jedynie wówczas, gdy osoba, za którą gmina wnosi taka opłatę, ma prawnie określony obowiązek opłaty w oznaczonej wysokości i go nie realizuje tj. gdy została wobec takiej osoby wydana decyzja ustalająca na podstawie art. 59 ust.1 u.p.s.". Takie stanowisko Wojewódzkiego Sądu jest zbieżne z popoglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2010 r. sygn.akt I OSK 204/10. W sprawie niniejszej NSA podkreśla, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej może być ustalona dopiero po wydaniu przez organ, wskazany w art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy. To bowiem decyzja o umieszczeniu konkretyzuje prawo do tej formy pomocy, wyrażone w decyzji o skierowaniu. Podstawę do określenia opłaty stanowi średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca, ustalony przez organy wskazane w art. 60 ust. 2 i ogłoszony w publikatorach. Dopiero po wydaniu decyzji o umieszczeniu w domu pomocy i jej uprawomocnieniu się może być ustalona opłata za pobyt, gdyż wówczas znane są warunki ustalenia tej opłaty (średni koszt, data umieszczenia). Decyzję o skierowaniu do domu pomocy i decyzję o ustaleniu opłaty wydaje organ gminy, co wynika z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy i nie musi to być ten sam organ, który wydaje decyzję o umieszczeniu w domu pomocy – art. 59 ust. 2 (organ gminy, starosta, marszałek województwa).
W postępowaniu o skierowanie do domu pomocy osoby, wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a obowiązane do pokrywania kosztów pobytu umieszczonego powinny być informowane przez właściwy organ o prawach i obowiązkach, związanych z umieszczeniem ich osoby bliskiej w domu pomocy. Natomiast już przy ustalaniu opłaty, w decyzji wydawanej w tym przedmiocie powinny być wskazane osoby, które opłaty mają wnosić, o ile wcześniej, wiedząc o swoich obowiązkach, wynikających z tych przepisów, nie zawarły umowy, o której mowa w art. 103 ustawy o pomocy, o wysokości opłaty.
W sprawie okoliczność bezsporną stanowi niewydanie decyzji ustalającej opłatę, skierowanej do M. M., co zdaniem Sądu naruszało przepisy ustawy o pomocy. Jednak art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. nakazuje rozważenie wpływu, jaki miało naruszenie na wynik sprawy. Ten aspekt został w wyroku pominięty. Wojewódzki Sąd nie rozważył bowiem czy nieustalenie wysokości opłaty zwalnia osoby bliskie z ustawowego obowiązku ich ponoszenia, a jeżeli tak, to czy przysługujące gminie prawo dochodzenia swoich wydatków, o czym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy, jest możliwe, czy też nie na drodze administracyjnej. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez NSA w sprawie o syg.akt I OSK1445/14 - wyrok z dnia 26 stycznia 2016 r., która również dotyczyła opłat za pobyt L. P. w Domu Pomocy Społecznej i potencjalnego obowiązku ich pokrycia przez inną wnuczkę w/w – J. K..
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło