I OSK 2203/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 581/23 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2023 r., nr SKO 4532.38.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY WE WROCŁAWIU WYROKIEM Z 5 CZERWCA 2024 R. ODDALIŁ SKARGĘ J. B. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO WE WROCŁAWIU Z 23 MAJA 2023 R. W PRZEDMIOCIE ODMOWY PRZYZNANIA ŚWIADCZENIA PIELĘGNACYJNEGO. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca zastępowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Pełnomocnik zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie skargi bądź przekazanie sprawy Sadowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu za stępowanie kasacyjne, które nie zostały pełnomocnikowi przyznanie w całości ani części. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, z późn. zm.), dalej: u.ś.r., przez jego błędną wykładnię dokonaną z naruszeniem art. 32, art. 69, art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 28 ust. 1 i 2 lit. c Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych polegającą na uznaniu, że posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury pozbawiają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w jakiejkolwiek wysokości, podczas gdy wykładnia funkcjonalna i celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że stosowanie tego przepisu wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości emerytury. W piśmie procesowym z 17 września 2024 r. pełnomocnik wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzut u skargi kasacyjnej należy wskazać, że pismem z 18 sierpnia 2020 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta Miasta Wrocławia o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Prezydent Miasta Wrocławia decyzją z 18 sierpnia 2020 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z 24 września 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest niemożliwe z uwagi na pobieranie przez nią świadczenia emerytalnego. W wyniku rozpoznania skargi na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 30 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 34/21, uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pobieranie świadczenia emerytalnego stanowi przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia, ale wnioskodawca może dokonać wyboru przysługującego świadczenia, a obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest poinformowanie o tym strony postępowania i umożliwienie dokonania wyboru świadczenia. Jednocześnie Sąd wskazał, że obowiązujące przepisy nie dają podstaw do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy tym świadczeniem a pobieraną emeryturą. Powyższy wyrok stał się prawomocny na skutek oddalenia skargi kasacyjnej Kolegium wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1074/21. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej Prezydent Miasta Wrocławia decyzją z 23 marca 2023 r. odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na nieprzedstawienie pomimo wezwania decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z 23 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując odwołanie, związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną w wyroku z 30 marca 2021 r. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, potwierdzając prawidłowość stanowiska organu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tym miejscu należy wskazać, że pomiędzy wydaniem wyroku z 30 marca 2021 r. a wydaniem zaskarżonej decyzji nie nastąpiły zmiany prawa, które uzasadniałyby odstąpienie od związania organów i sądów oceną prawną. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydając zaskarżony wyrok, jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający złożoną skargę kasacyjną związane są oceną prawną i wskazówkami zawartymi w prawomocnym wyroku z 30 marca 2021 r. Jednocześnie powoduje to, że analizowany zarzut kasacyjny nie mógł przynieść rezultatu spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej. Na marginesie powyższego należy wskazać, że skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zapadłych dotychczas w tej sprawie wyrokach. Zgodnie bowiem z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pobieranie emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Dopiero dokonanie wyboru przysługującego świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez zawieszenie prawa poboru emerytury znosi tę przeszkodę. Jednocześnie brak jest podstaw prawnych do przyznania, jak chce tego skarżąca, świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy tym świadczeniem a pobieraną emeryturą. Wypłata tak obliczonego świadczenia pozostawałaby m.in. w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno–rentowe (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20, z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 882/21, czy z 23 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1948/22). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.