I OSK 2221/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 82/12 o odrzuceniu skargi A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora generalnego Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 82/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko dyrektora generalnego Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzja Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] czerwca 2001 r. była już przedmiotem skargi A. S. Powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił bowiem prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1955/05 jako niedopuszczalną. W ocenie Sądu I instancji prawomocne osądzenie sprawy wyczerpuje dyspozycję art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który powołuje zasadę postępowania res iudicata czyli powagę rzeczy osądzonej. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A. S., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż uprzednie odrzucenie skargi wniesionej przez skarżącego statuuje powagę rzeczy osądzonej, czego konsekwencją było niezasadne odrzucenie skargi, 2) art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 243 w zw. z art. 254 P.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi przed rozstrzygnięciem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można przyjąć, iż sprawa została już prawomocnie osądzona, gdy skarga została uprzednio odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Takie orzeczenie oznacza jedynie, że sąd sprawy merytorycznie nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi. Ponadto w ocenie skarżącego brak niezwłocznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi skutkował pogorszeniem jego sytuacji procesowej przez faktyczną niemożność skorzystania z pomocy pełnomocnika w toku toczącego się postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Służby Cywilnej wniósł o jej odrzucenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. - sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych powstałym na tle powyższego przepisu zwrócono uwagę, iż nie można przyjmować, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, jeżeli skarga została odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie takie oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi (J. P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 176-177). Wyrażono także pogląd, iż powagę rzeczy osądzonej mogą mieć tylko orzeczenia sądowe rozstrzygające co do istoty sprawę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc tylko wyroki. Tylko wyrok bowiem zawiera ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Żadne prawomocne postanowienie sadu nie ma powagi rzeczy osądzonej. Dotyczy to również postanowień kończących postępowanie sądowe tj. postanowień odrzucających skargę i umarzających postępowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GZ 28/11). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę A. S. na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. powołując się na swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1955/05. Postanowieniem tym odrzucono skargę A. S. wobec niewyczerpania wszystkich środków odwoławczych. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2006 r. nie będzie korzystać z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Jak trafnie bowiem podniesiono w skardze kasacyjnej w sprawie nie doszło w ogóle do rozpoznania skargi a tym bardziej prawomocnego osądzenia sprawy. Za niezasadny należy natomiast uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 243 w zw. z art. 254 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa przed odrzuceniem skargi, gdyż okoliczność ta w żaden sposób nie pozbawiała skarżącego możności obrony jego praw w postępowaniu przed Sądem I instancji. Czynności podejmowane w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie wymagają dla swej ważności zachowania szczególnej formy. W tej sytuacji nie można uznać, aby brak rozstrzygnięcia tej kwestii przed wydaniem postanowienia odrzucającego skargę skutkował pogorszeniem sytuacji procesowej skarżącego. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.