I OSK 2249/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 752/14 w sprawie ze skargi R.N. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza policji ze służby oddala skargę kasacyjną. I OSK 2249/15 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 7521/14, oddalił skargę R.N. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy: Komendant Powiatowy Policji w [...] , rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2014 r., zwolnił ze służby R.N. z dniem 16 kwietnia 2014 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podniesiono, że funkcjonariusz ten został zatrzymany i przedstawiono mu zarzuty przyjmowania korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie od wykonania czynności w związku z popełnionym wykroczeniem. Wskazano, że zebrany materiał dowodowy świadczy o oczywistości popełnienia czynów opisanych w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, wypełniających znamiona przestępstwa. Podkreślono, że przestępstwa były popełniane z niskich pobudek, a ich ciężar gatunkowy uniemożliwia pozostawianie sprawcy w służbie w Policji. [...] Komendant Wojewódzki Policji, po rozpatrzeniu odwołania R.N., decyzją z dnia [...] maja 2014 r., utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi R.N., uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podniesiono, że słusznie kwestionowana jest skuteczności doręczenia pełnomocnikowi tego funkcjonariusza zawiadomienia z dnia 27 marca 2014 r., w którym zawarto informację o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do merytorycznego załatwienia sprawy, pouczenie o możliwości skorzystania z uprawnienia do zaznajomienia się z nim i wypowiedzenia się co do jego treści. Wyznaczono przy tym siedmiodniowy termin na realizację wskazanego uprawnienia, biegnący od doręczenia zawiadomienia. Zauważano, że pełnomocnik R.N. prowadzi działalność gospodarczą w formie indywidualnej kancelarii adwokackiej. Pisma skierowane w toku postępowania administracyjnego do adwokata (radcy prawnego) wykonującego zawód indywidualnie należy doręczać tak jak osobie fizycznej (art. 42 § 1 K.p.a.) z możliwością doręczenia zastępczego (43 K.p.a.). Kancelaria indywidualna adwokata (radcy prawnego) nie spełnia bowiem cech ani osoby prawnej ani też jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 45 K.p.a. Podkreślono, że doręczenie innej niż adresat osobie, wymienionej w art. 43 K.p.a., może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy podjęły się one oddania pisma adresatowi. Brak zgody na przyjęcie pisma osób wymienionych w art. 43 K.p.a. nie może być traktowany w sposób tożsamy z odmową przyjęcia pisma, o którym mowa w art. 47 § 1 K.p.a. Odmówić przyjęcia przesyłki może bowiem adresat oraz osoba wyraźnie upoważniona do przyjmowania korespondencji. W przedmiotowej sprawie osoba przebywającą w siedzibie kancelarii pełnomocnika odmówiła przyjęcia przesyłki z uwagi na brak upoważnienia. Tym samym nie można było uznać przesyłki za skutecznie doręczoną z uwzględnieniem art. 47 § 1 K.p.a. Właściwym działaniem doręczyciela byłoby tu skorzystanie z możliwości opisanych w art. 44 K.p.a., tj. doręczenia zastępczego. Pełnomocnik R.N. nie został więc poinformowany o możliwości skorzystania z uprawnień do czynnego udziału w postępowaniu. Późniejsze doręczenie pisma nastąpiło już po wydaniu decyzji organu I instancji. Doszło zatem do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., należało natomiast ocenić, czy naruszenie to miało taki wpływ na decyzję, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zauważono, że jedną z przesłanek niezbędnych do zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2016 r. poz. 1782, ze zm.) jest oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Stwierdzić tę okoliczność można na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale jest to również możliwe na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został "złapany na gorącym uczynku". Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, że obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną. Podniesiono, że z akt sprawy wynika, iż o oczywistości przestępstw zarzucanych R.N. stanowić miały jego wyjaśnienia złożone w toku postępowania karnego po przedstawieniu zarzutów, w czasie zatrzymania. Potwierdził on popełnienie zarzucanych mu czynów przyznając się do winy. Przyznanie to należy jednak skontrolować, jeżeli oskarżony przyznanie cofnie, lub też jeżeli nasunie się podejrzenie, że przyznanie nie odpowiada prawdzie. R.N. kwestionował niektóre postawione mu zarzuty, nie przedstawił natomiast wniosków dowodowych na poparcie swoich twierdzeń. Uznano, że materiał dowodowy w zakresie tego czynu wzajemnie się uzupełnia i pozostaje w logicznym związku, potwierdzając w pełni winę tego funkcjonariusza. Wskazano, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa w istotny sposób narusza interes służby, tożsamy z ważnym interesem społecznym. R.N., popełniając nawet tylko jeden z zarzucanych mu czynów, niewątpliwie sprzeniewierzył się zasadom, których musi przestrzegać funkcjonariusz Policji. Tym samym pozostawienie go w służbie przeczyłoby ogólnie przyjętemu poczuciu sprawiedliwości społecznej oraz świadczyłoby o niewiarygodności tej formacji. Oczywisty fakt popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, spowodował bowiem utratę przez R.N. przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, co uniemożliwiało pozostawienie go w służbie, z uwagi na szczególny charakter zawodu policjanta, ukierunkowany na ochronę bezpieczeństwa ludzi i utrzymania porządku publicznego. Wielość popełnionych czynów nie miała znaczenia, ponieważ o uniemożliwieniu mu pozostania w służbie zadecydował fakt utraty nieposzlakowanej opinii wskutek niepraworządnego działania. O niepraworządnym działaniu świadczyć może jeden czyn przestępczy popełniony z winy umyślnej. Skargę kasacyjną wniósł R.N., żądając uchylenia wyroku WSA w Gliwicach i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie "art. 145 §1 pkt 1 lit. c PostAdmU. w zw. z art. 10 § 1,7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA, przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przez skarżącego i wypowiedzenia się, co do jego treści, a w tym do złożenia wniosków dowodowych mogło mieć wpływ na wynik sprawy tym bardziej, że art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek informowania stron postępowania o toczącym się postępowaniu administracyjnym i o obowiązujących w tym zakresie prawach i obowiązkach". Fakt, że zapewniono R.N. możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym dopiero po wydaniu decyzji w pierwszej instancji miał istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ funkcjonariusz ten nie mógł się do niego ustosunkować. Organ II instancji nie przeprowadził także żądanych przez R.N. dowodów, które doprowadziłyby do wykazania, że nie dopuścił się on zarzuconych mu czynów. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.) NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Wskazać zatem należy konkretne przepisy prawa, którym – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – uchybił sąd i uzasadnić swoje twierdzenia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi jaka powinna być prawidłowa wykładnia zastosowanego przepis prawa, bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca przedmiotowym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Zarzut naruszenia prawa procesowego, które według autora skargi kasacyjnej polegało na naruszeniu "art. 145 §1 pkt 1 lit. c PostAdmU. w zw. z art. 10 § 1,7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA, przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przez skarżącego i wypowiedzenia się, co do jego treści, a w tym do złożenia wniosków dowodowych mogło mieć wpływ na wynik sprawy tym bardziej, że art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek informowania stron postępowania o toczącym się postępowaniu administracyjnym i o obowiązujących w tym zakresie prawach i obowiązkach" nie jest zasadny. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika z tego jasno, że dla prawidłowego zastosowania tego przepisu niezbędne jest nie tylko stwierdzenie przez sąd wystąpienia określonego naruszenia prawa procesowego, ale także jednoczesne stwierdzenie możliwego istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Podnieść należy, że Sąd I instancji odniósł się do naruszenia przez organy Policji przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: K.p.a.) dotyczących doręczeń, które polegało na nieskutecznym doręczeniu pełnomocnikowi R.N. – adwokat I.K. zawiadomienia z dnia 27 marca 2014 r. o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do merytorycznego załatwienia sprawy, pouczenie o możliwości skorzystania z uprawnienia do zaznajomienia się z materiałami dowodowymi sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści. Zdaniem WSA w Gliwicach nie budzi wątpliwości, że, w świetle art. 47 § 1 K.p.a., doręczenie tego zawiadomienia nie zostało dokonane prawidłowo, co naruszało zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.). Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że naruszenie przepisów o doręczeniach, a tym samym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, nie miało jednak wpływu na wynik postępowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że R.N., zarówno w piśmie procesowym z dnia 26 lutego 2014 r., jak i w odwołaniu od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. przedstawił swoje wnioski dowodowe. Skorzystał zatem z prawa do uzupełnienia materiału dowodowego oraz wyraził swoje stanowisko w zakresie zebranych przez organ I instancji dowodów. Wnioski te nie zostały jednak przez organ uwzględnione, ponieważ zebrany w toku postępowania karnego materiał dowodowy, a szczególnie przyznanie się funkcjonariusza do winy, wskazywał na wystąpienie przesłanki zwolnienie ze służby, określonej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r. poz. 355, ze zm.). W skardze kasacyjnej nie sprecyzowano natomiast na czym miałoby polegać naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., uniemożliwiające R.N. przedstawienie innych, istotnych dla sprawy dowodów, które podważałby dotychczasowe ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.