I OSK 2282/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 241/11 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2011r., sygn. akt II SA/Wa 241/11 oddalił skargę D. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: D. M. w dniu 31 maja 2010 r. wypowiedział pisemnie stosunek zawodowej służby wojskowej oświadczając jednocześnie, że znane mu są ustawowe warunki wypowiedzenia i wniósł do czasu zwolnienia, o przeniesienie go do dyspozycji Dowódcy [...] w Ł. Pismem z dnia 9 czerwca 2010 r. złożonym w dniu 10 czerwca 2010 r. w macierzystej jednostce wojskowej i skierowanym do jej dowódcy, skarżący zwrócił się z wnioskiem o wycofanie powyższego wypowiedzenia. Z kolei pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. skarżący zwrócił się tym razem, z wnioskiem do Dyrektora Departamentu Kadr MON o wycofanie powyższego wypowiedzenia, który nie uzyskał poparcia zarówno dowódcy jednostki wojskowej, jak i Dowódcy Sił Powietrznych. Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] z dniem 30 listopada 2010 r. zwolnił D. M. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Z kolei pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r., Dyrektor Departamentu Kadr MON poinformował skarżącego, że nie wyraził zgody na wycofanie przez niego wypowiedzenia. Po rozpoznaniu odwołania D. M., Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ, powołując się na art. 111 pkt 9 lit. a) i art. 114 ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) wskazał, że w sprawie skarżący złożył wypowiedzenie w dniu 31 maja 2010 r. i zaszła przesłanka zwolnienia go ze służby w dniu 30 listopada 2010 r. Ponadto zwrócono uwagę, że w myśl § 11 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), wycofanie wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. Oznacza to, że nie nakłada się na organ obowiązku przychylenia się do prośby żołnierza i w konsekwencji Dyrektor Departamentu Kadr MON nie przychylił się do wycofanego wypowiedzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący powołał się na treść art. 61 k.c. i skonstatował, że odwołanie oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dnia 14 czerwca 2010 r. wpłynęło do Dyrektora Departamentu Kadr MON w dniu 15 czerwca 2010 r., zaś wypowiedzenie dotarło do tegoż organu dopiero w dniu 30 czerwca 2010 r. Stąd też organ nie ma racji, że w jego sytuacji o skuteczności cofnięcia wypowiedzenia decyduje wola organu, bowiem wycofał on skutecznie z mocy prawa swoje wypowiedzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że w sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 31 maja 2010 r. złożył w kancelarii macierzystej jednostki wojskowej wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej do organu zwalniającego. Ponieważ brak jest w aktach administracyjnych sprawy dowodu potwierdzającego datę wpływu wypowiedzenia do organu zwalniającego, zaś Minister Obrony Narodowej w piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2011 r. nie kwestionuje oświadczenia skarżącego w tej kwestii to należy przyjąć, że dotarło ono do Dyrektora Departamentu Kadr MON w dniu 30 czerwca 2010 r. W tej sytuacji rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] zwalniający oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 listopada 2010 r. odpowiada prawu. Nie budzi, w ocenie Sądu I instancji, również wątpliwości fakt, że pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Departamentu Kadr MON o "wycofanie wypowiedzenia o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej złożonego dnia 31 maja 2010 r." i zostało ono doręczone do Zakładu Obsługi Ministerstwa Obrony Narodowej Kancelaria Jawna Nr 9 w dniu 15 czerwca 2010 r. Stąd też rzeczywiście wpłynęło ono do Ministerstwa Obrony Narodowej jeszcze przed wpływem samego wypowiedzenia. Jednakże, zdaniem WSA, nie świadczy to, że opisane powyżej wycofanie wypowiedzenia rodzi skutki określone w art. 61 § 1 k.c., w myśl którego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Według art. 8 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wystąpienia w sprawach kadrowych wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem wymienionych w ust. 1 oraz przypadków określonych w ustawie (a do takich nie należy sprawa skarżącego), żołnierz zawodowy może wnosić tylko drogą służbową. Tymczasem skarżący nie zadośćuczynił powyższej powinności i nie uwzględnił drogi służbowej co jest na tyle istotne, że w hierarchicznie podporządkowanej strukturze Sił Zbrojnych, pominął on całkowicie stanowiska i opinie poszczególnych przełożonych w tej kwestii. Dodano ponadto, że powyższa uwaga nie może być sprowadzona tylko do natury porządkowej, bowiem to kolejni przełożeni w wyrażonym przez siebie oświadczeniu kształtują tzw. politykę kadrową, a ich opinie oraz sugestie nie są dla organu zwalniającego obojętne, stanowiąc jednocześnie immanentną cechę podporządkowania służbowego w wojsku. Niezależnie od powyższego skarżący faktycznie nie spełnił owej przesłanki ustawowej do skutecznego wycofania wypowiedzenia. Kwestia skutecznego wycofania wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, została w sposób wyczerpujący uregulowana w przepisach, a mianowicie w myśl § 11 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, wycofanie wypowiedzenia dokonanego przez żołnierza zawodowego może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego, zaś złożenie powyższego wniosku nie wstrzymuje wykonania decyzji o zwolnieniu (ust. 6). Zwrócono również uwagę, że organ zwalniający pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. jednoznacznie poinformował skarżącego, że nie wyraża zgody na wycofanie wypowiedzenia przez skarżącego i tym samym D. M. nie może się skutecznie domagać spełnienia swojej woli. Ponadto wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez żołnierza zawodowego, zgodnie z treścią § 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia, uważa się za dokonane, jeżeli m. in. zostało złożone za potwierdzeniem odbioru w kancelarii macierzystej jednostki wojskowej żołnierza. Określenie "za dokonane" oznacza, zdaniem Sądu I instancji, że właśnie z tym dniem (złożenia wypowiedzenia w kancelarii macierzystej jednostki wojskowej) następuje materialno – prawny skutek złożonego wypowiedzenie i skoro zostało ono złożone w dniu 31 maja 2010 r., to pismo skarżącego doręczone do Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 15 czerwca 2010 r. nie może być uznane, iż "doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej" (art. 61 § 1 k.c.). Wycofanie wypowiedzenia, które zostało złożone w kancelarii Ministerstwa Obrony Narodowej w dniu 15 czerwca 2010 r., w rzeczywistości nie doszło jednocześnie z samym wypowiedzeniem lub wcześniej z innego jeszcze powodu. Skoro skarżący nie spełnił warunku przekazania wycofania wypowiedzenia wspomnianą już wyżej drogą służbową, to dokument ten przesłano do zaopiniowania i zajęcia stanowiska przez jego przełożonych, a – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – ostatni swoje stanowisko zajął Dowódca Sił Powietrznych w dniu [...] lipca 2010 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1) norm prawa materialnego poprzez: a) niezastosowanie w sprawie art. 61 § 1 k.c. co wynikało z błędnego przyjęcia, iż skarżący nie wycofał skutecznie złożonego oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku służbowego zanim do organu zwalniającego wpłynęło to oświadczenie; b) błędną wykładnię § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej polegającą na przyjęciu, iż oświadczenie o cofnięciu wypowiedzenia stosunku służbowego nie może być złożone do organu zwalniającego tak samo jak oświadczenie o wypowiedzeniu; c) niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i przyjęcie, iż jego zastosowania jako lex specialis nie uchyla § 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2008 r.; d) niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 5 powołanego rozporządzenia i przyjęcie, iż stanowi on lex specialis w stosunku do art. 61 § 1 k.c., pomimo iż zakresy zastosowania obu przepisów nie są ze sobą zbieżne. 2) norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: a) poprzez niezastosowanie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a tym samym pominięcie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia takich jak: złożenie przez skarżącego pierwszego oświadczenia o cofnięciu wypowiedzenia u dowódcy jednostki wojskowej, które to nie zostało przyjęte z pouczeniem o konieczności jego złożenia bezpośrednio do organu zwalniającego oraz brak odniesienia się w treści uzasadnienia skarżonego orzeczenia oraz w treści decyzji organu II instancji do złożonego przez skarżącego odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 133 § 1 i art. 134§1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach tej sprawy i wydał wyrok w oparciu o materiał znajdujący się w aktach sprawy, co znalazło wyraz w pisemnych motywach wyroku. Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia przyjął za nie budzące wątpliwości następujące fakty: skarżący D. M. złożył w dniu 31 maja 2010 r. pisemne wypowiedzenie stosunku służbowego oraz to, że w dniu 10 czerwca 2010 r. pismem skierowanym do dowódcy zwrócił się o wycofanie powyższego wypowiedzenia, jak również to, że pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. które wpłynęło do kancelarii Departamentu Kadr MON w dniu 15 czerwca 2010 r. skarżący zwrócił się o wycofanie wypowiedzenia. Sąd I instancji uznał także za nie budzący wątpliwości fakt, iż pismo o cofnięciu wypowiedzenia wpłynęło wcześniej, (15 czerwca) niż samo wypowiedzenie, które dotarło do kancelarii Departamentu Kadr MON w dniu 30 czerwca 2010 r. Wobec powyższego zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania uznać należy za nieuzasadniony, zaś ustalone powyżej fakty nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia o czym w dalsze części uzasadnienia. Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że są one nieuprawnione. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wystąpienia w sprawach kadrowych wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem wymienionych w ust. 1 oraz przypadków określonych w ustawie (sprawa skarżącego), żołnierz zawodowy może wnosić tylko drogą służbową. Wobec jednoznacznej treści tego przepis nie można postawić Sądowi I instancji naruszenia tej normy. Skarżący uchybił temu przepisowi wobec czego cofnięcie wypowiedzenia, które wpłynęło w dniu 15 czerwca 2010 r. nie było skuteczne. Cofnięcie wypowiedzenia nie mogło odnieść zamierzonego skutku także dlatego, że w dniu 3 sierpnia 2010 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON poinformował skarżącego, że nie wyraża zgody na wycofanie wypowiedzenia. Zgoda organu zwalniającego jest obligatoryjna dla skuteczności cofnięcia wypowiedzenia co wynika z § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowe (Dz. U. Nr 23 poz.137 ze zm.) Przepisy ustawy pragmatycznej i wydane na jej podstawie rozporządzenia w sposób kompleksowy regulują wszelkie sprawy związane z szeroko rozumianą służbą wojskową w tym także kwestie wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej oraz cofnięcia takiego wypowiedzenia. Oznacza to, że §11 ust 5 rozporządzenia stanowi lex specjalis w stosunku do art.61 k.c. W uchwale I OPS 4/11 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu jest oświadczeniem woli do którego ma zastosowanie art. 61 k.c. Pogląd ten znajduje zastosowanie jedynie do cywilnych formacji zmilitaryzowanych i jak wyżej wskazano do spraw związanych z wypowiedzeniem stosunku zawodowej służby wojskowej nie ma zastosowania, bowiem jak wskazano wyżej ustawodawca odmiennie kompleksowo uregulował te kwestie w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.