I OSK 2431/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-25
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Jolanta Rudnicka, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy przyznawany na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej może być traktowany jako odszkodowanie za straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego, czy też jego celem jest jedynie subsydiarne wsparcie w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych?Ratio decidendi
Zasiłek celowy na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako pełna rekompensata za straty. Jego celem jest subsydiarne wsparcie w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, gdy osoba lub rodzina, pomimo wykorzystania własnych zasobów, nie jest w stanie tych potrzeb zaspokoić w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej. Przyznana kwota powinna być adekwatna do poniesionych kosztów usuwanych szkód, ale nie musi odpowiadać ich całkowitej wartości.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych ze szkodami powstałymi w wyniku osunięcia się ziemi spowodowanego niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Organy pomocy społecznej przyznały częściową pomoc w kwocie 1000 zł, uznając, że skarżący był w stanie samodzielnie częściowo pokryć koszty prac stabilizacyjnych, a jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Skarżący domagał się wyższej kwoty, twierdząc, że prace stabilizacyjne były konieczne i wynikały z nakazu organów nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 stycznia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 263/17 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną [pic]
I OSK 2431/17
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następuje okoliczności faktyczne i prawne.
Wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., III SA/Kr 479/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o odmowie przyznania S. M. pomocy finansowanej w formie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego, tj. niekorzystnych warunków atmosferycznych, które wystąpiły w dniu 16 maja 2014 r.
W ocenie Sądu organy administracji uchybiły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał, że kryterium wyboru przez organy administracji rodzaju rozstrzygnięcia powinno być wyłącznie poniesienie strat w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub klęski ekologicznej, gdyż takie jest rozumienie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej u.p.s. Organy przekroczyły także granice uznania administracyjnego nie przeprowadzając wyczerpującej analizy przesłanek określonych w art. 40 ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dokonać ustalenia, czy w przypadku skarżącego występują przesłanki określone w art. 40 u.p.s., a w razie ich stwierdzenia winny dokonać analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego i w ramach uznania administracyjnego podjąć właściwą decyzję prawidłowo ją uzasadniając.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2016 r., organ I instancji przyznał skarżącemu pomoc finansową w formie ww. zasiłku na częściowe pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego - niekorzystnych warunków atmosferycznych, które wystąpiły 16 maja 2014 r. w wysokości 1000 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania świadczenia.
Organ ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a z powodu stanu zdrowia został uznany za osobę niezdolną do pracy i pobiera świadczenie rentowe. Łączne miesięczne wydatki skarżącego wynoszą 903,19 zł, w tym 531,67 zł stanowią koszty leczenia. Renta skarżącego w czerwcu 2014 r. wyniosła 1535,09 zł, w styczniu 2016 r. – 1573,05 zł, a w dacie orzekania było to 1576,18 zł. W okresie od 1 stycznia 2015 r. do 4 sierpnia 2015 r. skarżący podjął pracę zarobkową, z której osiągnął dochód 7642 zł.
Organ ustalił również, że w domu skarżącego, w wyniku osunięcia się ziemi, powstały niewielkie spękania ścian o długości kilkudziesięciu centymetrów i szerokości 1 mm. Zarysowania powstały w kuchni, łazience i klatce schodowej. W ocenie specjalistów dom skarżącego nadawał się do dalszego zamieszkiwania, a pęknięcia na ścianach nie stanowiły podstawy do przeprowadzania w budynku remontu lub jego rozbiórki, co potwierdzała również decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r.
Skarżący we własnym zakresie zagipsował i pomalował ściany, a koszty tych prac wycenił na 1000 zł. Wykonał także prace stabilizujące osuwisko poprzez ułożenie z kamienia schodów przyporowych oraz nawiezienie ziemi, wykonanie drenażu i posadzenie roślin, a koszt tych robót wycenił na kwotę 6680 zł. Skarżący nie przedłożył jednakże żadnych rachunków i faktur na tę okoliczność. Natomiast prace związane ze stabilizacją osuwiska i umocnieniem rowu melioracyjnego wykonane na przełomie sierpnia i września 2016 r. wycenił na 900 zł - bez rachunku i 1600 zł do 1700 zł z rachunkiem. Za te roboty nie zapłacił jednakże wykonawcy z powodu braku środków finansowych.
Organ I instancji wyjaśnił, że przyznając kwotę zasiłku celowego kierował się uzasadnionymi potrzebami skarżącego, zasadą subsydiarności oraz możliwościami finansowymi MOPS w [...] wynikającymi z wielkości środków przekazywanych z budżetu gminy na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej. Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 u.p.s. winny być kierowane przede wszystkim do tych osób, które zostały pozbawione lokalu. Organ nadzoru budowlanego nie wskazał na konieczność przeprowadzenia remontu budynku, a wprost przeciwnie - umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego związanego z powstałym osuwiskiem.
W odwołaniu skarżący podniósł, że decyzja została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że wykonanie we własnym zakresie zabezpieczenia osuwiska i skarpy nie pogorszyły dotychczasowego poziomu życia skarżącego i jego stanu zdrowia, podczas gdy prace te wynikały z nakazu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...]. Skarżący nie zgodził się również ze stwierdzeniem, że prace wskazane w kosztorysie nie są już uzasadnione, skoro w domu nie występują nowe rysy i pęknięcia. W związku z tym skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 8 oraz art. 9 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do pokrycia wszystkich potrzeb wnioskodawcy, lecz mają jedynie wspomóc go materialnie w ciężkiej sytuacji życiowej. Przerzucanie w całości na organy wydatków związanych z likwidacją szkód wywołanych zdarzeniami losowanymi nie ma uzasadnienia w u.p.s. Pomoc ta miała bowiem jedynie charakter subsydiarny w stosunku do aktywności samego zainteresowanego.
Ponadto Kolegium zaznaczyło, że decyzja dotycząca przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego z art. 40 u.p.s. jest decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego. W związku z tym sam fakt wystąpienia zdarzenia losowego nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia. Rozpatrując wniosek o przyznanie takiego zasiłku organ musi kierować się także ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy.
Zdaniem Kolegium skarżący, wykorzystując posiadane środki i możliwości, był w stanie samodzielnie częściowo pokonać trudności życiowe związane z koniecznością usunięcia szkód wywołanych osunięciem się ziemi w maju 2014 r. Niezbędną potrzebą życiową skarżącego było zabezpieczenie osuwiska, stąd przyznanie środków na częściowe sfinansowanie tych prac było uzasadnione.
Za odmową przyznania zasiłku celowego w szerszym zakresie przemawiał nadto interes społeczny. Za nieprawidłowe organ odwoławczy uznał bowiem działania polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych. Przy ograniczonych możliwościach finansowych organu uwzględnienie wniosku skarżącego w szerszym zakresie pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami u.p.s.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S. M.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Zebrane dowody, zwłaszcza decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r., potwierdzają, że stan techniczny budynku mieszkalnego umożliwia mieszkanie w nim, ponieważ dzięki wykonanej stabilizacji skarpa nie osuwa się, a w budynku nie powstają żadne nowe pęknięcia. Budynek znajduje się w dobrym stanie technicznym, a grunt wokół budynku został ustabilizowany.
Sąd I instancji podkreślił, że pomoc społeczna przyznana w trybie art. 40 u.p.s. nie jest odszkodowaniem pokrywającym całość poniesionych strat. Jest tylko pomocą przeznaczoną na koszty usuwania strat. Odszkodowanie ma pokryć całość poniesionych strat w wyniku jakiegoś zdarzenia objętego odpowiedzialnością ubezpieczyciela. Wyjątki (maksymalna kwota odszkodowania lub tzw. udział własny) wynikają albo z wyraźnego przepisu, albo z zawartej umowy z ubezpieczycielem. Uprawniony do odszkodowania właściwie udowadnia jedynie wartość poniesionej straty i związek szkody ze zdarzeniem (np. powódź, zalanie) objętym ubezpieczeniem. Natomiast w przypadku pomocy społecznej – przyznana kwota nie może przekroczyć wartości strat. Ponieważ jest tylko "pomocą", czyli współfinansowaniem z funduszy publicznych kosztów usuwania szkód, to nie zawsze musi odpowiadać całkowitej wartości poniesionej szkody.
Sąd Wojewódzki uznał więc, że ponieważ skarżącemu pozostało do zapłaty za wykonane prace związane z umocnieniem skarpy jedynie ok. 900 -1700 zł, to przyznana kwota 1000 zł odpowiadała zasadzie współfinansowania z pomocy społecznej poniesionych strat. Tym bardziej, że organ przyznający tego typu pomoc działa w granicach uznania administracyjnego, co powoduje, że nie ma obowiązku przyznania pomocy w ogóle, czy też przyznania jej w wielkości wnioskowanej.
Koszty wykonanych już prac związanych ze stabilizacją osuwiska wyniosły 900 zł minimum lub 1700 zł maksimum (z rachunkiem). Wykonane prace w sposób należyty zabezpieczyły usuwanie strat po gwałtownych deszczach roku 2014. W tej sytuacji, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, przyznana kwota 1000 zł jest adekwatna do poniesionych kosztów usuwanych szkód. Tym bardziej, że skarżący otrzymał dodatkowo kwotę 540 zł na wykonanie ekspertyzy stanu technicznego budynku. To, że skarżący wskazywał na konieczność założenia kręgów w rowie melioracyjnym i klamrowania ścian nie uzasadnia podwyższenia finansowania.
Sąd zauważył, że skoro z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. wynika, że skarżący może mieszkać w budynku, a bezpośrednie spękania ścian zostały naprawione i nie ulegają powiększeniu, to zasadnie organy uznały, że przyszłe, planowane, klamrowanie ścian nie wiadomo kiedy zostanie wykonane. W sytuacji, gdy klamrowanie ścian nie jest czynnością, która musi zostać wykonana natychmiast (skoro na obecnym etapie spękania nie postępują), to związek tych prac z deszczami roku 2014 jest odległy. W istocie zatem skarżący dąży do zabezpieczenia domu na przyszłość i do poprawienia stanu rowu, który z upływem czasu i nowych zamuleń może stwarzać niebezpieczeństwo powtórnego osunięcia się skarpy.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. skargę kasacyjną wniósł S. M. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1/ prawa materialnego, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., przez błędną wykładnię art. 40 u.p.s., polegającą na niezastosowaniu się przez Sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej uprzednio w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 września 2015 r., III SA/Kr 479/15, w której Sąd słusznie interpretował, że "nie można uznać, że osuwisko, które w konsekwencji zagraża budynkowi, nie może być kwalifikowane jako szkoda i strata powstała na skutek zdarzenia losowego, która uprawnia do przyznania środków z pomocy społecznej". Prawidłowa więc interpretacja powyższego przepisu u.p.s. polegać powinna na uznaniu, że środki z zasiłku celowego mogą być przeznaczone na zabezpieczenie osuwiska/skarpy robotami już wykonanymi i tymi, które będą wykonane w przyszłości;
2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, że:
- szkody w budynku i osuwisko skarpy zostały usunięte, podczas gdy w rzeczywistości trwają one nadal, a prowizoryczne prace dokonane przez skarżącego zabezpieczyły skarpę jedynie tymczasowo i nie usuwają skutków opadów,
- skarżący dąży do zabezpieczenia domu na przyszłość, oraz że wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. i pismo z dnia [...] października 2016 r. nie były bezpośrednio związane z deszczami z 2014 r., podczas gdy wniosek i pismo powyższe zmierzały do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w celu likwidacji skutków opadów,
- kwota 1000 zł przyznana skarżącemu jest adekwatna do poniesionych kosztów usuwanych szkód, podczas gdy w rzeczywistości kwota ta w stosunku do realnych potrzeb skarżącego w sprawie, potwierdzonych w sporządzonym na potrzeby postępowania administracyjnego kosztorysie (na zabezpieczenie skarpy i cieku wodnego podmywającego skarpę i dom) nosi charakter jedynie symboliczny.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie i uwzględnienie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, tj. opłaty w wysokości 150% opłaty minimalnej, z uwagi na duży nakład pracy adwokata oraz wysoki stopień zawiłości sprawy.
Autor skargi kasacyjnej zrzekł się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest przede wszystkim zasadny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 40 u.p.s., poprzez niewłaściwą wykładnię tego drugiego przepisu.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W wyroku z dnia 10 września 2015 r., III SA/Kr 479/15, WSA w Krakowie, uchylając decyzje organów obydwu instancji, uznał, że organy nieprawidłowo oceniły stan faktyczny sprawy w kontekście przesłanek wynikających z art. 40 ust. 1 i 2 u.p.s. Tym samym uchybiły przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż nie podjęły wszelkich starań i nie rozważyły w sposób wszechstronny i wnikliwy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nie dokonały prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących ewentualne przyznanie zasiłku celowego. Tym samym, w ocenie Sądu wyrażonej w ww. wyroku, organy wadliwie uzasadniły swoje decyzje, przekraczając również granice uznania administracyjnego, nie przeprowadzając wyczerpującej analizy przesłanek określonych w art. 40 u.p.s. Sąd dodał także, że w razie stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w tym przepisie organ powinien dokonać analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego i w ramach uznania administracyjnego podjąć właściwą decyzję prawidłowo ją uzasadniając.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w ww. wyroku WSA w Krakowie, organy wypełniły w stopniu wystarczającym do uznania legalności ich działania. Organy zastosowały się także do zaprezentowanej w tym wyroku wykładni art. 40 u.p.s.
Stosownie do art. 40 ust. 1 ww. ustawy zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Może on być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).
Sformułowania użyte przez ustawodawcę w treści tych przepisu, w szczególności słowa "również" i "także", niewątpliwie świadczą o konieczności odczytywania ich znaczenia łącznie z art. 39 ust. 1 ustawy, w myśl którego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.
Zatem nieprawidłowe jest stanowisko, że jakikolwiek zasiłek celowy określony w u.p.s. może być odczytywany bez odwołania się do wystąpienia i konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Istota pomocy społecznej wyraża się w subsydiarnym wspieraniu osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, a funkcja zasiłków celowych sprowadza się do zaspokojenia niezbędnej, konkretnie określonej potrzeby bytowej. Tak więc nie można zasiłku celowego określonego w art. 40 u.p.s. odrywać od podstawowego celu tego typu świadczeń, a więc zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Z całą mocy należy podkreślić, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy, nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane klęską żywiołową. Dlatego też stanowisko, że art. 40 ustawy odnosi się do strat w majątku spowodowanych klęską żywiołową, a straty te należy rozumieć w kontekście działalności życiowej skarżącego, jego majątku, czy ma on możliwości zrekompensowania tych strat w inny sposób, a przede wszystkim na ile są one obiektywnie istotne dla wnioskodawcy, jest błędne (wyrok NSA z 25 października 2011 r., I OSK 1236/11).
Zasiłek ten może być bowiem przyznany, jeżeli w wyniku strat poniesionych w związku ze zdarzeniem losowym czy z klęską żywiołową, pomimo wykorzystania własnych zasobów i możliwości, dana osoba lub rodzina nie są w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Zasiłek celowy nie służy rekompensacie strat, ale ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w wyniku ulewnych opadów deszczu w maju 2014 r. nastąpiło osunięcie się skarpy, co spowodowało pewne uszkodzenia w domu należącym do skarżącego. Bezsporne również jest, że obecnie, po przeprowadzeniu prac ziemnych związanych z zabezpieczeniem skarpy przed ponownym osunięciem się, dom skarżącego nadaje się do zamieszkania i nie występuje zagrożenie jego ponownego uszkodzenia w stopniu uniemożliwiającym bezpieczne przebywanie w nim. Wynika to zarówno z ustaleń organów pomocy społecznej, oświadczeń skarżącego o niepowiększaniu się spękań na ścianach, które pojawiły się zaraz po osunięciu się skarpy (czyli ponad 2 lata temu), jak i z ustaleń specjalistycznego organu w tym zakresie. Z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wprost wynika, że budynek skarżącego znajduje się dobrym stanie technicznym. Grunt wokół budynku, w szczególności od strony północnej, został ustabilizowany poprzez wykonanie drenażu, nawiezienie tłucznia oraz obsadzenie wierzbami. Ponadto od strony południowej działki wykonano drenaż w celu odprowadzenia nadmiaru wody. W budynku nie stwierdzono nowych zarysowań a pęknięcia powstałe w drugiej połowie maja 2014 r., po zamalowaniu, nie powiększyły się. S. M. oświadczył, że skarpa, dzięki wykonanej stabilizacji, pomimo obfitych opadów deszczu, nie osuwa się ani nie pęka. Przyznał także, że w budynku nie stwierdził powstania nowych rys i pęknięć.
Okoliczności te oznaczają, w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, że skarżący ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych, a także i życiowych. Dom skarżącego został bowiem zabezpieczony przed ponownym zagrożeniem związanym z ewentualnym osunięciem się ziemi w przypadku zdarzenia losowego czy klęski żywiołowej, a twierdzenia autora skargi kasacyjnej o tymczasowości tych zabezpieczeń nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Tak więc prawidłowo Sąd I instancji zaaprobował stanowisko orzekających w ramach uznania administracyjnego organów, że powstałe w wyniku ulewnych deszczów straty, przy uwzględnieniu sytuacji mieszkaniowej skarżącego, kwalifikują się do przyznania mu pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 1000 zł, a jednocześnie nie powodują konieczności zaspokojenia jego potrzeb bytowych w wyższej wysokości, gdyż potrzeby te skarżący ma zabezpieczone. Faktu tego nie podważa w żaden sposób okoliczność, że skarżący wykonał, czy też zamierza wykonać kolejne prace związane z udrożnieniem czy też ze zwiększeniem przepustowości rowów odwadniających znajdujących się na jego działce, bądź w pobliżu, albo polegające na założeniu klamer wzmacniających konstrukcję budynku. Skoro skarżący ma już możliwość bezpiecznego korzystania z domu, który spełnia warunki dla zaspakajania jego niezbędnych potrzeb bytowych, w tym – co najistotniejsze – potrzebę posiadania miejsca zamieszkania, to ma tym samym zapewnioną możliwość egzystencji.
W niniejszej sprawie właściwie uznał Sąd I instancji, że organy dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W pełni wyjaśniły swoje stanowisko, prawidłowo przyjmując, że skoro skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, to jego wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w kwocie większej niż przyznana nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym za niezasadne uznać również należało sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu – adwokatowi J. B., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło