I OSK 2666/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.W. i M.W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 514/13 o odrzuceniu skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia D.W., M.W., J.W., M.W. na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Gminy Trzebnica sprawy rozgraniczenia nieruchomości – działek nr: A,B,C,D,E,F,G,H,I,J,K,L,M,N,O,P, AM-1, obręb Nowy Dwór, Gmina Trzebnica postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 514/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia D.W, M.W., J.W., M.W. na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Gminy Trzebnica sprawy rozgraniczenia nieruchomości – działek nr A,B,C,D,E,F,G,H,I,J,K,L,M,N,O,P, AM-1, obręb Nowy Dwór, Gmina Trzebnica oraz odmówił D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie doręczono każdemu ze skarżących w ten sposób, że w dniu 26 kwietnia 2013 r. przesyłki zawierające postanowienie pozostawiono na okres 14 dni w urzędzie pocztowym w Trzebnicy (ul. B. 7), o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatów (zob. zwrotne postanowienia odbioru wspólne dla spraw [...] i [...] – w aktach kolegium). W myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na który pozostawiono przesyłkę na poczcie. Wobec tego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie doręczono każdemu ze skarżących w dniu 10 maja 2013 r. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż wprawdzie na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek widnieją podpisy D.W., która potwierdziła odbiór przesyłek zawierających postanowienie w dniu 14 maja 2013 r., jednak zdaniem sądu okoliczność ta nie ma znaczenia dla istnienia domniemania, że zaskarżone postanowienie doręczono w dniu 10 maja 2013 r. Przepis art. 44 § 4 k.p.a. zawiera bowiem domniemanie daty doręczenia pisma, które może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli adresat pisma odebrał je przed upływem przewidzianego w tym przepisie okresu. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986 r., sygn, akt III ARN 7/86, OSNCP 1987, nr 9, poz. 143, trafnie przyjęto, że jeżeli w przypadku tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) adresat odbierze pismo w ciągu siedmiu dni od jego złożenia w urzędzie, to datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień jego odbioru. W niniejszej sprawie postanowienie odebrano po upływie więcej niż 14 dni od złożenia przesyłek w placówce pocztowej, a zatem przyjąć należy, że domniemanie wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. nie może być obalone. W tym stanie rzeczy za datę doręczenia zaskarżonego postanowienia Sąd przyjął dzień 10 maja 2013 r. Badając dopuszczalność skargi Sąd wskazał, że w świetle art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie postanowienie doręczono skarżącym w dniu 10 maja 2013 r. Zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upłynął w dniu 9 czerwca 2013 r. Dzień ten był dniem wolnym od pracy, więc w myśl art. 83 § 2 p.p.s.a. należało przyjąć, że ostatnim dniem, w którym można było wnieść skutecznie skargę był dzień 10 czerwca 2013 r. Tymczasem Sąd stwierdził, że w skarga została sporządzona w dniu 12 czerwca 2013 r., a nadana przez pocztę w dniu 13 czerwca 2013 r. (koperta: k. 5 akt sądowych). Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Z tych względów – na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę. Odnosząc się natomiast do wniosku D.W. i M.W. o przyznanie im prawa pomocy, Sąd stwierdził że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli D.W. i M.W. Postanowienie zaskarżono w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 39 k.p.a. rażące naruszenie prawa procesowego poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że strona odbierająca pismo winna samodzielnie weryfikować prawidłowość dokonanego doręczenia, oraz że obciążają ją skutki błędu wywołanego przez operatora pocztowego. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o przyznanie kosztów w całości nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym D. i M.W. W skardze zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd obciąża skarżących negatywnymi skutkami procesowymi wynikającymi z ewentualnie nieprawidłowego działania operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A. Zdaniem pełnomocnika skarżących mając na względzie zasadę zaufania obywateli do organów administracji państwowej – nie można w okolicznościach sprawy oczekiwać od skarżących, że wbrew pouczeniu o 30-dniowym terminie do złożenia skargi – liczonemu od dnia jej doręczenia – będą oni samodzielnie weryfikowali prawidłowość doręczenia, a co za tym idzie również termin do złożenia skarg, w szczególności gdy skarżący nie korzystali z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skoro skarżący otrzymawszy pismo w placówce operatora publicznego, pouczeni zostali o terminie i sposobie wniesienia skargi i ową skargę wnieśli we wskazanym terminie, obciążenie ich negatywnymi skutkami błędów podmiotów trzecich narusza ich prawo i podważa zasadę zaufania do instytucji państwowych. Zdaniem pełnomocnika skarżących ujawnione uchybienie Poczty Polskiej S.A. jest wystarczające do uznania, iż skarżący wnieśli skargę w terminie i nie powinni oni ponosić konsekwencji zaniedbań w placówce pocztowej operatora, a co za tym idzie skarga powinna podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy nakazuje odrzucenie skargi złożonej po upływie terminu do jej wniesienia. W postępowaniu administracyjnym tryb doręczania przesyłek regulują między innymi art. 43 i 44 k.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Natomiast - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej wskazany, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy w dniu 26 kwietnia 2013 r. przesyłki zawierające zaskarżone postanowienie pozostawiono na okres 14 dni w urzędzie pocztowym w Trzebnicy, o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresatów. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że doręczenie stronie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nastąpiło w trybie zastępczym (art. 44 § 4 k.p.a.), tj. w dniu 10 maja 2013 r., a termin do wniesienia skargi na to postanowienie upłynął w dniu 10 czerwca 2013 r. Skoro więc skarga ta została złożona w dniu 13 czerwca 2013 r., należy przyjąć, że słusznie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę D.W., M.W., M.W. i J.W. jako wniesioną po upływie ustawowego terminu. Wskazywane w skardze kasacyjnej okoliczności, iż skarżący odebrali postanowienie organu w dniu 14 maja 2013 r. (co potwierdza adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) nie mogą skutecznie podważyć prawidłowości powyższego uznania, mogłyby jedynie stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Powyższe stanowisko potwierdza pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 2016/02, z którego wynika iż pokwitowanie odbioru odpisu decyzji w późniejszym terminie świadczy jedynie o zaistnieniu tego faktu i nie czyni bezskutecznym doręczenia zastępczego w myśl art. 44 k.p.a. (dostępne w: https://cbois.nsa.gov.pl ). Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 39 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżących kasacyjnie, o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym kasacyjnie z urzędu, podnieść należy, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnym od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 p.p.s.a. Zatem wniosek o przyznanie wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy powinien złożyć do Sądu pierwszej instancji.