I OSK 2671/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 820/18 w sprawie ze skarg B. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji i ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej postanawia: oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 820/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi B. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] czerwca 2018 r. w przedmiocie zmiany decyzji i ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł B. C. W treści skargi kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżący oraz jego małżonka nie osiągają dochodów pozwalających na pokrycie miesięcznego kosztu utrzymania T. C. w placówce opiekuńczo – wychowawczej, a co dopiero kosztu tego pobytu za okres kilku miesięcy. Suma ta miałaby zostać wyegzekwowana od rodziny, która nie żadnych większych oszczędności pozwalających na spłatę tego zadłużenia, a przy tym znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i życiowej (m.in. przewlekła choroba A. C.). Przymusowa egzekucja należności doprowadziłaby do pozbawienia małżonków środków pozwalających na opłacenie kosztów utrzymania mieszkania i opłat za media, zakup leków, czy też żywności. W przypadku woli dobrowolnego uregulowania należności małżonkowie zmuszenia byliby zaciągnąć kredyt w banku, a w przypadku braku jego otrzymania konieczne byłoby ubieganie się o pożyczkę krótkoterminową o wysokim oprocentowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wykonanie obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiane z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego. Wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie służy jednak zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. np. post. NSA z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 691/17). Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Jeżeli uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Takich okoliczności skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika niewątpliwie, że skarżący oraz jego małżonka znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej. Jednocześnie jednak z argumentacji przedstawionej przez skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego oraz wynikającej z rozpatrywanego obecnie wniosku nie wynika, aby konieczność uiszczenia przez małżonków kwoty 5.447,15 zł miesięcznie za okres od 1 marca do 30 czerwca 2018 r. za pobyt syna w placówce opiekuńczo – wychowawczej wypełniała przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z ustaleń Sądu I instancji poczynionych w toku postępowania wynika, że B. C. i A. C. od 10 stycznia 2018 r. prowadzą dwa osobne gospodarstwa domowe. B. C.zarabia ok. 2400 zł netto miesięcznie, z czego 650 zł zostaje przeznaczone na spłatę stałych zobowiązań finansowych (czynsz 200 zł, media i prąd 150 zł, spłata zadłużenia u dostawcy usług [..] w kwocie 300 zł). Z kolei A. C. zarabia ok. 2400 zł netto miesięcznie, z czego kwota 400 zł przeznaczana jest na zapłatę czynszu, a kwota 260 zł na zapłatę mediów. Skarżąca posiada II grupę inwalidzką i choruje na stwardnienie rozsiane. Kwota kosztów miesięcznego leczenia to ok. 250 zł. Dodatkowo A. C. deklaruje, że uiszcza miesięcznie ratę kredytu w kwocie 730 zł, jednakże nie wskazała o jaki konkretnie kredyt chodzi, ani nie określiła pozostałej do spłaty kwoty kredytu, a co ma znaczenie, bowiem, jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, z akt sprawy wynika, że zaciągnięte przez skarżących kredyty zostały już spłacone. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji stanowi istotną uciążliwość finansową dla rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, niemniej jednak w świetle argumentacji skarżącego dotyczącej uzyskiwanych przez małżonków dochodów oraz ponoszonych przez nich wydatków uznać należy, że konieczność uiszczenia tej kwoty za okres wskazany w decyzji nie wypełnia przesłanki znacznej szkody majątkowej lub trudnych do odwrócenia skutków, co oznacza, że nie istniały podstawy prawne dla zastosowania instytucji ochrony tymczasowej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na marginesie dodać należy, że uzasadnione względami doświadczenia życiowego porównanie kwoty należności obciążającej skarżących wynikającej z ostatecznej decyzji z deklarowanymi przez skarżącego zarobkami oraz wydatkami małżonków prowadzi do wniosku, że nawet ewentualna konieczność zaciągnięcia przez nich nowego zobowiązania finansowego na potrzeby spłacenia należności wynikającej z ostatecznej decyzji nie wskazuje, że w sytuacji materialnej rodziny dojdzie do takich skutków, które uzasadniałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na czas postępowania kasacyjnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.