I OSK 306/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge -Lissowska(spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych SA Warszawa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1248/08 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych SA Warszawa na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9.12.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1248/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...].05.2008 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], komunalizująca na rzecz Gminy Miejskiej Dzierżoniów nieruchomości położone w Z., oznaczone jako działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił: W związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), istotne w sprawie było to czy w dniu 27.05.1990 r. przedsiębiorstwo [...] dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji. W tym względzie słuszne jest stanowisko organów obu instancji, że [...] nie posiadało żadnego aktu, czy to w formie decyzji, umowy czy też protokołu zdawczo – odbiorczego, który przewidywał art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), a który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie, bowiem zarząd to prawne formy władania, sam zaś fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Prawa tego nie można też wywodzić z przepisów dotyczących przedsiębiorstwa [...], tj. ani z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) ani z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...]. Przepisy rozporządzenia z 1926 r. dotyczyły bowiem majątku znajdującego się wówczas na obszarze Rzeczpospolitej, ale nie na tzw. Ziemiach Zachodnich, które to zostały włączone do Państwa Polskiego po II Wojnie Światowej. Z kolei przepisy ustawy z 1989 r. nie kreowały samodzielnie zarządu, ani go nie potwierdzały w stosunku do konkretnych nieruchomości. [...] nie należy również do podmiotów wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające, nie jest także objęte wykazem zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301). W stanie sprawy uznać należy, iż nie było żadnych przeszkód do komunalizacji mienia, a wydane decyzje są prawidłowe. Reprezentowane przez radcę prawnego, [...] złożyły skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź uchylenia wyroku i decyzji organów obu instancji i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie istotnych dla jej rozstrzygnięcia a w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia od kiedy i na jakiej podstawie [...] S.A. oraz jej poprzednik prawny [...] dysponuje przedmiotowa nieruchomością skoro na podstawie art.7 ust.l rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 24.09.1926r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa [...] strona skarżąca legitymowała się tytułem prawno rzeczowym do wszelkich nieruchomości przeznaczonych do użytku kolejowego, 2. naruszenie art. 5 ust 1 stawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż sporna nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 3. naruszenie art. 11. ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w związku z art. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...] w brzmieniu obowiązującym w dniu 27.05.1990 r. poprzez ich pominięcie w wyniku przyjęcia, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji, gdy z ww. przepisów wynika, iż strona skarżąca została powołana do wykonywania zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, co nakazuje przyjęcie, iż komunalizacja mienia [...] jest niedopuszczalna, 4. naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] oraz dekretu z dnia 13 listopada 1945r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945 r., nr 51, poz. 295) oraz art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969, nr 22, poz. 159). poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości państwowych, 5. naruszenie art. 16 oraz art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...] poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowe nieruchomości stanowią wyodrębnione mienie ogólnonarodowe, wyłączone spod komunalizacji, 6. naruszenie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. ( Dz. U. Nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw. W sprawach pomiędzy Polskimi Kolejami Państwowymi a organami właściwymi w sprawie komunalizacji mienia, zwłaszcza na Ziemiach Zachodnich, na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dalej "ustawa komunalizacyjna", Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już wielokrotnie. Sąd stwierdzał, że na przeszkodzie komunalizacji dokonującej się na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej mogą stać przypadki wskazane w art. 11 tej ustawy, jednak Polskie Koleje o ile nie legitymują się tytułem prawnym do skomunalizowanych nieruchomości, wydanym w formie prawem przewidzianej, nie mogą być uznane za podmiot, któremu taki tytuł służy. Tytułu takiego nie da się bowiem wywieść z ogólnych przepisów dotyczących utworzenia i działalności [...]. Niniejsza sprawa jest kolejną, taką samą faktycznie i prawnie jak te, w których Naczelny Sąd zajmował wskazane wyżej stanowisko. Z akt jej bowiem wynika, iż [...] żadnym tytułem do nieruchomości, będącej przedmiotem decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2008 r., na dzień 27 maja 1990 r. nie legitymowały się. Nie została wydana żadna decyzja, wskazująca na taki tytuł, ustanawiająca go, czy potwierdzająca, zaś przepisy ogólnie wskazane przez Koleje również takiego tytułu nie potwierdzają. Naczelny Sąd wyjaśniał również, że [...] nie są przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Nie było zatem żadnych przeszkód do komunalizacji nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku wskazał na wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, o których mowa wyżej, a z wyczerpującym ich przedstawieniem należy się w pełni zgodzić. Skoro nie było przeszkód do komunalizacji, gdyż [...] nie miały tytułu prawnego do nieruchomości będącej jej przedmiotem, decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie mogły być inne aniżeli wydane w sprawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).