I OSK 350/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa działającego przez Starostę Wadowickiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 983/11 o umorzeniu postępowania i zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu sądowego w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. . Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie ze skargi J.O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż umorzenie postępowania nastąpiło wskutek cofnięcia skargi, które wiązało Sąd w myśl art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Skuteczne cofnięcie powodowała konieczność umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a., a o zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Skarb Państwa, działający przez Starostę Wadowickiego, prawidłowo reprezentowany, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 60 ustawy P.p.s.a. oraz podniesiono zarzut nieważności postępowania polegający na uznaniu za uczestnika postępowania podmiotu niemającego zdolności sądowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie umorzył postępowanie ze skargi J.O., bowiem decyzja Ministra, skierowana do Starosty Wadowickiego, jako podmiotu niebędącego stroną postępowania, dotknięta była nieważnością w myśl art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zarówno organy jak i Sąd I instancji niewłaściwie uznały Starostę za stronę postępowania, w którym stroną był Skarb Państwa. Uznanie Starosty za stronę stanowi, w ocenie autora skargi kasacyjnej, podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego w myśl art. 183 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną zarówno Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak i uczestnicy postępowania E.W., P.W. oraz W.W., reprezentowani przez adwokata, wnieśli o oddalenie środka zaskarżenia, odnosząc się między innymi do tego, iż w postępowaniu z zakresu gospodarki nieruchomościami to starostowie reprezentują Skarb Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zauważyć bowiem trzeba, iż Starosta Wadowicki (działający w imieniu Skarbu Państwa) nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia umarzającego postępowanie ze skargi J.O. Podkreślenia wymaga, iż skarga ta dotyczyła jedynie tej części decyzji Ministra Rolnictwa z dnia 29 lipca 2010 r., która odnosiła się do działki nr 123/6, na której znajdował się zespół pałacowo – parkowy. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej nr [...], właścicielem tej działki był skarżący, a zatem osoba fizyczna. Oznacza to, iż decyzja Ministra – w zakresie w jakim orzekała o niepodpadaniu zespołu pałacowo – parkowego pod przepisy Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) – skierowana była jedynie do skarżącego i tylko w tym zakresie została ona zaskarżona do Sądu. Działka ta, znajdująca się uprzednio we władaniu Gminy Brzeźnica, oddana została skarżącemu w użytkowanie wieczyste, a następnie decyzją z dnia 8 marca 1999 r. prawo użytkowania wieczystego przekształcone zostało w prawo własności. Oznacza to zatem, iż Starosta Wadowicki, niezależnie od tego czy działałby jako organ administracji samorządowej czy też jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, nie ma jest interesu prawnego w sprawie ze skargi J.O. w przedmiocie podpadania pod przepisy dekretu o reformie rolnej nieruchomości będącej własnością skarżącego. Wskazać w tym miejscu trzeba na stanowisko zawarte w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04 (ONSAiWSA z 2005, nr 4, poz. 62), iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 ustawy P.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Jednakże odrzucenie skargi kasacyjnej na zasadzie art. 178 ustawy P.p.s.a. może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 tej ustawy. Ten warunek nie jest spełniony w przypadku, gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd I instancji. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej. Badanie tej skargi od strony formalnoprawnej w tej sytuacji jest zdecydowanie niewystarczające. W takim przypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku poprzez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zatem skarga kasacyjna Starosty Wadowickiego, niezależnie czy traktowanego jako organ administracji samorządowej czy też wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z uwagi na brak interesu prawnego, podlegała oddaleniu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.