I OSK 3729/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2194/14 oddalającym skargę kasacyjną M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 884/12 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2194/14 (dalej wyrok I OSK 2194/14) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 884/12 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Pismem z 12 września 2018 r. M. D. (dalej skarżący), reprezentowany przez adw. M. K., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem I OSK 2194/14 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 884/12, żądając uchylenia tych wyroków oraz "decyzji SKO w [...]", jak również zasądzenie na rzecz występującego w sprawie adwokata z urzędu zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, gdyż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej ppsa), zarzucając jego nienależyte reprezentowanie oraz brak możliwości działania, nadto "skarżący nie potwierdził dokonania czynności procesowej". Zdaniem skarżącego dopiero w dniu 3 września 2018 r., gdy osobiście udał się do kancelarii swego dotychczasowego pełnomocnika, uzyskał informację, że jest ona w likwidacji. Wówczas również "uzyskał informacje w sprawie dostępu do akt sprawy". Skarżący stwierdził, że wcześniej nie był informowany o likwidacji kancelarii jego pełnomocnika i nie wiedział do kogo ma się zwrócić o pomoc prawną. Nadto został również poinformowany przez likwidatora kancelarii jego dotychczasowego pełnomocnika, że z uwagi na okoliczność likwidacji kancelarii powinien wnosić o ustanowienie nowego pełnomocnika. Z uwagi na to, skarżący został pozbawiony wiedzy na temat jego sprawy, jak również nie był należycie reprezentowany (k. 3-5 akt I OSK 3729/17). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego ma charakter nadzwyczajny, ponieważ może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ppsa. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie (art. 275 ppsa). Stosownie do art. 276 ppsa, do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednak, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 ppsa, w świetle którego skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Zgodnie z art. 280 § 1 ppsa sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci. Badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Skarżący opiera skargę o wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 ppsa, tj. z powodu naruszenia przepisów prawa, skutkujących pozbawieniem skarżącego możności działania oraz nienależytym reprezentowaniem (s. 2, 5 skargi o wznowienie postępowania). Zgodnie z art. 277 ppsa skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący twierdzi, że "dostęp do akt sprawy" uzyskał dopiero w dniu 3 września 2018 r., gdy osobiście udał się do kancelarii swego dotychczasowego pełnomocnika. Tam też uzyskał informację, że kancelaria jest w likwidacji i powinien wystąpić o ustanowienie nowego pełnomocnika. Twierdzenia te są niezasadne w świetle stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy. Otóż, w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący był reprezentowany przez adwokat M. J.-C., która była obecna na dwu rozprawach przed sądem I instancji: dnia 5 grudnia 2013 r. (k. 26, 31, 43 akt IV SA/Gl 884/12) i 25 lutego 2014 r. (wraz ze skarżącym - k. 56 akt IV SA/Gl 884/12), a następnie przez adwokata R. W., który wraz ze skarżącym był obecny na rozprawie dnia 7 maja 2014 r. i ogłoszeniu wyroku przez ten Sąd (k. 60, 88-89 akt IV SA/Gl 884/12). Pismem z dnia 3 lipca 2014 r. skarżący, reprezentowany przez ww. pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji z 3 lipca 2014 r. Prawomocnym wyrokiem z 30 maja 2016 r. I OSK 2194/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Odpis wyroku NSA z 30 maja 2016 r. I OSK 2194/14, doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 30 czerwca 2016 r. (k. 91, 94, 97-101, 108, 116-118, 141, 152 akt IV SA/Gl 884/12). Tak więc już w tej dacie zaistniała po stronie skarżącego obiektywna możliwość powołania się na podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wymienioną w art. 271 pkt 2 ppsa i od tej daty należy liczyć trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 277 ppsa. Tymczasem skarga o wznowienie postępowania została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 25 września 2018 r. (data stempla pocztowego k. 6 akt I OSK 3729/18), a więc okres, jaki upłynął miedzy doręczeniem prawomocnego wyroku a datą wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi ponad 2 lata. W aktach sprawy IV SA/Gl 884/12 znajduje się również pismo z 30 września 2016 r., w którym likwidator kancelarii adwokata R. W. zawiadamia skarżącego o procesie likwidacji kancelarii jego pełnomocnika i przesyła mu odpis wyroku NSA z 30 maja 2016 r. I OSK 2194/14. Skutkiem otrzymania pisma z 30 września 2016 r., skarżący dnia 17 października 2016 r. złożył w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach swe osobiste pismo, w którym wniósł o ustanowienie "adwokata z urzędu w sprawie wznowienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym od wyroku z dnia 30 maja 2016 r. I OSK 2194/14. W związku z doręczeniem mi odpisu wyroku I OSK 2194/14 przez Kancelarię Adwokacką w [...], ul. [...] (zob. zał. 1) oraz pouczeniem mnie przez likwidatora Kancelarii Adwokackiej adwokata R. W. o możliwości złożenia do Sądu wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu wnoszę jak wyżej...". Pismo skarżącego z 17 października 2016 r. znamionuje wysoką kulturę prawną skarżącego (k. 159-159v, 160, 164-166 akt IV SA/Gl 884/12). Zatem nie jest prawdą, jak twierdzi skarżący, że o zapadłych w sprawie orzeczeniach dowiedział się dopiero w dniu 3 września 2018 r. Wynika z tego jednoznacznie, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została z uchybieniem terminu wskazanego w art. 277 ppsa, który upłynął 17 stycznia 2017 r. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.