I OSK 385/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. J. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Dorotę Nawalany od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. akt IV SAB/Wr 25/06 o odrzuceniu skargi A. M. J. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D. N. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przyznać adwokat E. G. od Skarbu Państwa, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, kwotę 180 zł + 39,60 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lipca 2006 r. odrzucił skargę wniesioną przez D. N., w imieniu jej córki A. M. J., na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy nie wynika, że skarżąca wezwała SKO we [...] do usunięcia naruszenia prawa, zatem skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła w imieniu córki A. M. J. D. N., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) naruszenie art. 52 ustawy P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że wniosła skargę bezpośrednio do WSA we Wrocławiu, nie wezwawszy SKO we [...] do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy wielokrotnie zwracała się do organu z wezwaniem do podjęcia czynności w sprawie, 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy P.p.s.a., poprzez niezasadne odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że D. N. pismami z 4 stycznia 2006 r. i 31 stycznia 2006 r. wzywała SKO we [...] do wydania decyzji w jej sprawie. W związku z tym nie można zgodzić się z ustaleniami Sądu I instancji, jakoby skarga wniesiona została z naruszeniem art. 52 ustawy P.p.s.a. i podlegała odrzuceniu. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na rzecz adwokata kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kosztów poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Tryb wnoszenia skarg do sądu administracyjnego, w kontekście wymogu wyczerpania toku instancji, reguluje art. 52 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, wniesienie skargi możliwe jest po wyczerpaniu służących stronie środków zaskarżenia. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ organem właściwym do wydania decyzji II instancji w sprawie A. M. J. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które nie posiada nad sobą organu wyższego stopnia, a zatem stronie nie przysługują od jego czynności lub bezczynności żadne środki odwoławcze. W myśl § 3, jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie do § 4 wymóg ten dotyczy również skarg na inne akty, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie i nie stanowi inaczej. § 3 i § 4 art. 52 ustawy P.p.s.a. nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ odnoszą się wyłącznie do skarg na akty organów administracji, zaś przedmiotem skargi A. M. J. jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...]. Żadne przepis nie nakłada na stronę obowiązku wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa w przypadku skargi na bezczynność, należy zatem uznać, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna z uwagi na naruszenie art. 52 ustawy P.p.s.a. i niezasadnie odrzucił ją w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 cyt. ustawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.). Wyjaśnić należy, że opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa nie jest zaliczana do opłacanych przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ale podlega zaliczeniu do niezbędnych kosztów postępowania zasądzanych od organu administracji w przypadku uwzględnienia skargi (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, str. 487). Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zasądzenia tej kwoty na obecnym etapie postępowania.