I OSK 390/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Jolanta Rajewska (spr.) del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M.-K. przedstawiciela ustawowego małoletniej N. M.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1411/08 w sprawie ze skargi B. M.-K. przedstawiciela ustawowego małoletniej N. M.-K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1411/08 oddalił skargę B. M. - K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania B. M. - K., przedstawicielce ustawowej małoletniej N. M. - K., renty rodzinnej w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z 2004r, Nr 39, poz. 353 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach). W motywach tych rozstrzygnięć organ stwierdził, że A. K., zmarły ojciec dziecka, nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 4 pkt 13 powołanej ustawy o emeryturach i rentach, ponieważ nie zostało udowodnione, by kiedykolwiek podlegał ubezpieczeniu społecznemu czy ubezpieczeniu emerytalnemu lub rentowemu. Brak jest zatem podstaw do przyznania córce wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia. Decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych B. M. - K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, iż decyzja ta jest dla niej krzywdząca. Stwierdziła również, iż nie ma ona żadnych możliwości ustalenia okresów zatrudnienia byłego męża. Wie tylko, że okresie od 1994 do 1995 r. A. K. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wymieniony nie utrzymywał żadnych kontaktów z rodziną i uchylał się od płacenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki. Skarżąca dodała, że nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, gdyż ma problemy ze zdrowiem. Jej córka również objęta jest specjalistycznym leczeniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Podkreślił ponadto, że świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kierowane są wyłącznie do osób ubezpieczonych i pozostałych po nich członków rodziny. Brak przymiotu osoby pozostałej po ubezpieczonym wyklucza możliwość ubiegania się o świadczenia emerytalno-rentowe, w tym w drodze wyjątku. Organ nie ma obowiązku badania przyczyn braku jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia. Niezależnie od tego z wyjaśnień samej skarżącej wynika, że przyczyny takiego stanu rzeczy w niniejszej sprawie nie mogły być uznane za usprawiedliwione. Trudno bowiem uznać, aby ojciec dziecka przez 53 lata życia jako mieszkaniec Warszawy bez własnej winy nie zdołał nigdy podjąć legalnego zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1411/08, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako P.p.s.a.), oddalił skargę B. M. - K. przedstawiciela ustawowego małoletniej N. M. - K. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji Prezesa ZUS stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że przewidziane w nim przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich uniemożliwia przyznanie przedmiotowego świadczenia. W mniejszej sprawie niezbędnym było przede wszystkim wykazanie, że ojciec dziecka był osobą ubezpieczoną. Zgodnie z art. 4 pkt 13 tej ustawy, za ubezpieczonego uważa się osobę podlegającą ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Z akt sprawy wynika, że zmarły A. K. nigdy nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu powołanej ustawy. Wobec tego małoletnia córka N. M. -K. w imieniu, której działa B. M. - K., nie korzysta z przymiotu bycia członkiem rodziny pozostałym po osobie ubezpieczonej i tym samym nie może być zaliczona do kręgu osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 7 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1771/05, z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2141/05 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1822/07 - www.nsa.gov.pl - Baza orzeczeń). WSA w Warszawie dodał także, iż świadczenie w drodze wyjątku jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych, a zatem powiązane jest z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek. Wobec tego może być ono przyznane ubezpieczonemu, który w nieznacznym tylko stopniu nie dopełnił warunków do uzyskania renty na ogólnych zasadach. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła B. M. - K., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sądowych wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie "art. 174 pkt 1" P.p.s.a. strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: 1. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. - dalej "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez nienależyty sposób przeprowadzenia kontroli nad działalnością organu administracji publicznej i dopuszczenie tym samym do sytuacji, w której załatwiono sprawę bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, 2. art.135 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie wszystkich przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w postaci decyzji organu administracji publicznej opartej na niewyczerpującym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Ponadto, powołując również art.174 pkt 1 P.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz. U. z 2004r, Nr 39, poz. 353 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie tego przepisu wobec przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki wskazane w tej normie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator stwierdził, iż z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego. Krąg ewentualnych beneficjentów świadczeń wyjątkowych obejmuje ubezpieczonych oraz pozostałych po nich członków rodziny. Za ubezpieczonego uważa się przy tym każdego (z wyjątkiem osób podlegających ubezpieczeniu rolniczemu) kto kiedykolwiek i przez jakikolwiek okres był ubezpieczony. Kwestia ubezpieczenia ojca małoletniej N. M. - K. nie została jednak w postępowaniu administracyjnym w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Okoliczność ta miała w sprawie istotne znaczenie, gdyż pozostałe przesłanki zostały wykazane, a mianowicie niemożność podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu wieku i brak niezbędnych środków utrzymania. Autor skargi kasacyjnej wskazał ponadto, że WSA w Warszawie zobowiązany był przeprowadzić kontrolę, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z zasada praworządności określoną w art. 7 kpa, podjął w toku postępowania wszystkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz czy stosownie do dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy. Z twierdzeń B. M. - K. wynika, że A. K. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił tego, iż organ administracji publicznej nie wyjaśnił, czy A. K. przysługiwał w tym czasie zasiłek dla bezrobotnych, przyznanie którego świadczyłoby o podleganiu ubezpieczeniu emerytalno - rentowym. W ocenie strony skarżącej, nie poddając tego faktu kontroli, a także nie podejmując przewidzianych ustawą środków do usunięcia nieprawidłowości w czynnościach organu, Sąd I instancji naruszył tym samym dyspozycję norm wyrażonych w art. 1 § 1 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej stwierdził ponadto, że przy stosowaniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy ocenie podlega nie sam fakt, lecz przyczyny nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem organ był obowiązany rozważyć, jakie były przyczyny niespełnienia warunku nabycia uprawnień rentowych. WSA w Warszawie nie poddał jednak tego uchybienia kontroli, ani nie podjął przewidzianych ustawą środków do usunięcia nieprawidłowości, co dodatkowo świadczy o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 1 § 1 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności nie występuje. Skarga kasacyjna rozpoznawana w tym zakresie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie, natomiast w myśl art.174 pkt 2 P.p.s.a.- na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie kasator wprawdzie dwukrotnie wymienił art. 174 pkt 1 P.p.s.a., ale nie ulega wątpliwości, że w tym zakresie nastąpiła omyłka, gdyż zamiarem wymienionego w sposób oczywisty było oparcie wnoszonej skargi na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w pkt 1 i 2 art.174 P.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu pod hipotezę określonej normy prawa materialnego. W związku z zarzutem naruszenia art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zauważyć przede wszystkim należy, że przepisy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Dla skutecznego podważenia zaskarżonego wyroku, powołując się na złamanie art.1 § 1 ustawy P.u.s.a. oraz art. art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a należy zatem podać jednocześnie inne przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne, które - zdaniem strony - zostały naruszone w trakcie rozpoznania skargi. Tymczasem formułując przedmiotowy zarzut kasator nie poczynił żadnych odniesień do uchybień przepisom procesowym, jakich miał dopuścić się Sąd I instancji. Brak takich powiązań oznacza nieskuteczność zarzutu złamania art.1 § 1 ustawy P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. Niezależnie od tego zauważyć należy, że powołane przepisy nie mogły być naruszone w sposób opisany w skardze kasacyjnej, gdyż wprost nie odnoszą się one do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego sprawy sądowoadministracyjne. Art. 1 P.u.s.a. jest przepisem prawa ustrojowego, wyjaśniającym jedynie funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Natomiast art. 3 P.p.s.a. określa cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji, stwierdzając, że sprawują one kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ukształtowany w ten sposób zakres właściwości sądów administracyjnych nie został naruszony kwestionowanym wyrokiem, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał oceny legalności decyzji i zastosował środek przewidziany w art. 151 P.p.s.a. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. Przepis ten ma zastosowanie tylko wówczas, gdy dochodzi do uwzględnienia skargi. W takim przypadku Sąd może uchylić obok zaskarżonej decyzji także decyzję organu I instancji, a nawet decyzje wydane w innych postępowaniach. Skoro WSA w Warszawie nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, to nie było jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 135 P.p.s.a. Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego. W tym zakresie kasator wytknął Sądowi I instancji ogólnie "błędne zastosowanie art. 83" ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym zauważyć przede wszystkim należy, że z uwagi na zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej należy w niej wskazać konkretny przepis (przepisy) złamane zaskarżonym wyrokiem. Dla profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do sporządzenia skargi kasacyjnej nie powinno ulegać wątpliwości, że wymóg ten oznacza konieczność wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu, który miał naruszyć Sąd I instancji. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania czy uściślania zarzutów kasacyjnych. Kwestionowany art. 83 składa się z dwóch ustępów, z których każdy stanowi odrębną normę prawną. Kasator w podstawach kasacyjnych, nie sprecyzował zaś której z nich miał uchybić WSA w Warszawie. Z uzasadnienia rozpatrywanego środka zaskarżenia wynika jednak, że wymienionemu w istocie chodzi o niewłaściwe zastosowanie jedynie art. 83 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dodać przy tym należy, że zastosowanie przepisu prawa materialnego następuje w drodze subsumcji, a zatem odniesienia konkretnej normy prawnej do istniejącego w sprawie stanu prawnego i faktycznego. Powołany art. 83 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przepis ten wymienia kumulatywne warunki przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zatem, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mógł przyznać przedmiotowe świadczenie konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wymienionych w nim przesłanek. Każda z przesłanek podlega osobnej ocenie przez odniesienie hipotezy normy prawnej do okoliczności faktycznych istniejących w danej sprawie. Decyzja o przyznaniu, bądź odmowie przyznania świadczenia w omawianym trybie podejmowana jest dopiero po ustaleniu, że okoliczności faktyczne odniesione do wymagań normatywnych mogą skutkować przyznaniem uprawnienia w sposób zgodny z celem tego przepisu. Przedmiotowe świadczenie przysługuje zatem ubezpieczonym lub pozostałym po nim członkom rodziny. Kolejnymi przesłankami jest to, że niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, ponadto ubiegający się o świadczenie nie ma niezbędnych środków utrzymania, a także nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Z powyższego wynika, że w omawianej kategorii spraw decydujące znaczenie ma przede wszystkim status osoby, której przedmiotowe świadczenie ma być przyznane. Świadczenie to niewątpliwie finansowane jest z budżetu państwa, ale ma charakter ubezpieczeniowy a nie socjalny. Adresowane jest więc tylko do ubezpieczonych lub pozostałych po nich członków rodziny. Chodzi tu przy tym o ubezpieczonego, którego definicję legalną zawiera art. 4 pkt 13 ustawy, stanowiąc, że ubezpieczonym jest osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalno - rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych a także osoba, która przed wejściem w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Ubezpieczonym w tym znaczeniu art. 4 pkt 13 ustawy jest zatem osoba, która kiedykolwiek podlegała jednemu z ubezpieczeń określonych w tym przepisie, z wyłączeniem tylko ubezpieczenia społecznego rolników, które jest nadal odrębne i nieobjęte przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, a poprzednio Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bezbłędnie przyjęli, że A. K. powyższego warunku nie spełniał, a w konsekwencji jego córka N. M.-K. nie może być uznana za osobę pozostałą po ubezpieczonym. Z ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym wyroku i niepodważonych skutecznie przez kasatora wynika bowiem, że A. K. zmarł w wieku 53 lat. Z okresu jego aktywności zawodowej brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że kiedykolwiek był on zatrudniony legalnie i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu. Takimi dowodami nie dysponował Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Na jakiekolwiek okresy ubezpieczenia społecznego byłego męża nie powoływała się w trakcie postępowania administracyjnego także matka dziecka. Nie uczyniła tego nawet we wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skardze, w której podała jedynie, że jej były mąż w okresie od 1994 do 1995 r. był zarejestrowany w urzędzie pracy ale bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odmienne, zawarte w skardze kasacyjnej, twierdzenia kasatora o pobieraniu przez A. K. zasiłku dla bezrobotnych i podleganiu przez niego ubezpieczeniu społecznemu, są zatem nie tylko gołosłowne, a przede wszystkim nieskuteczne z uwagi na brak prawidłowych zarzutów procesowych podważających przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny rozpoznawanej sprawy. Z powyższych względów Sąd I instancji (poprzednio Prezes ZUS) prawidłowo uznał, że skoro N. M.-K. nie przysługuje status osoby pozostałej po ubezpieczonym, to świadczenie w drodze wyjątku nie może być jej przyznane. Niespełnienie przez nią jednej z przesłanek warunkujących łącznie przedmiotowe uprawnienia, wyklucza bowiem w ogóle możliwość przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie nie można zatem zarzucić niewłaściwego zastosowania art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.a.