I OSK 469/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot- Mładanowicz Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1339/08 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1339/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], którą została utrzymana w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. Decyzją tą udzielono Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, niezbędnej do zrealizowania celu publicznego - budowy północnej obwodnicy miasta L. w ciągu drogi krajowej nr 46, oznaczonej nr [...], stanowiącej własność R. i B. małż. S., nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał: decyzją z dnia [...] września 2005 r. Wojewoda Śląski ustalił lokalizację północnej obwodnicy miasta L. w ciągu drogi krajowej nr 46, a działka nr [...] została objęta tą lokalizacją. Dyrektor Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wnioskiem z [...] lutego 2007 r., uzupełnionym [...] września 2007 r., wystąpił o udzielenie zezwolenia na zajęcie tej nieruchomości i nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, a organy przychylając się do tego wniosku udzieliły zezwolenia, działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), bowiem uznały, że spełnione zostały wskazane w tym przepisie przesłanki - postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte [...] marca 2007 r., a cel na jaki przeznaczono nieruchomości wypełnia rozumienie "uzasadnionego przypadku". Decyzje te zostały wydane zgodnie z prawem. Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia tego postępowania, a z akt sprawy wynika, iż o wszczęciu wywłaszczenia strony zostały zawiadomione przez Wojewodę pismem z dnia [...] marca 2007 r. Z kolei potrzeba zastosowania szczególnego rozwiązania - niezwłocznego zajęcia nieruchomości - wynikła z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, rozpoczęcia i prowadzenia prac zgodnie z programem "Strategii przebudowy głównych dróg w Polsce" na lata 2006-2008, a także szybkiego przeniesienia ruchu tranzytowego poza miasto. Te przesłanki zostały spełnione. Nadto zarzuty skargi w istocie nie dotyczą prawidłowości zaskarżonej decyzji, ale skarżący wnosi o pozostawienie obecnego wjazdu na nieruchomość, a także wypłacenie odszkodowania wg rynkowej wartości nieruchomości, czego nie rozstrzyga się w trybie art. 17 ww. ustawy. Reprezentowany przez adwokata, R.S. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając: 1. Naruszenie prawa materialnego art. 17 ustawy z dnia 19 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, gdyż sprawę rozstrzygnięto w oparciu o poprzednie brzmienie tego przepisu, w sytuacji gdy ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958), art. 17 ust. 1 uzyskał nowe brzmienie, a ust. 2 tego przepisu został skreślony; 2. Naruszenie przepisów postępowania: a) art. 80 K.p.a., poprzez dowolne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, b) art. 77 4 K.p.a., poprzez uznanie, iż okoliczności przedmiotowej sprawy mają charakter powszechnie znanych, podczas gdy ustalenie, czy do realizacji zadania w postaci obwodnicy miasta Lubliniec konieczne jest stosowanie przepisów wskazanej wyżej ustawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Sąd pominął istotę okoliczności, tj. zmianę przepisów ustawy, w tym art. 17, dokonaną ustawą, z dnia 25 lipca 2008 r., a ponadto, iż Sąd w ogóle nie zajął się kwestią czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", opierając się tylko na argumentach wskazanych przez organy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą dwóch problemów: po pierwsze niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w brzmieniu z Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 i po drugie czy w sprawie wystarczająco zostało udokumentowane, że zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie jako przesłanka do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 17 ww. ustawy, dalej "ustawa", nie miał już brzmienia pierwotnego, bowiem ustawą z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601), dalej "ustawa nowelizująca" otrzymał on nowe brzmienie. Ustawa ta weszła w życie 15 grudnia 2006 r., jednak jej art. 5 ust. 2 stanowił, że do nieruchomości objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy rozdziału 3 ustawy, o której mowa w art. 1 w jego dotychczasowym brzmieniu. Ustawa o której mowa w art. 1 to była właśnie ustawa z 10 kwietnia 2003 r., czyli nowelizowana, zaś jej rozdział 3 "Nabywanie nieruchomości pod drogi" obejmował artykuły od 12 do 23. Z tego przepisu przejściowego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 18 października 2006 r. wynikało zatem, że zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe, jeśli idzie o nieruchomości, które objęte były decyzjami o lokalizacji dróg krajowych, wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów. Kolejna zmiana art. 17 ustawy dokonana została ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958), która weszła w życie 9 września 2008 r. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury została wydana dnia 24 lipca 2008 r. (doręczona skarżącemu 4 sierpnia 2008 r.), zatem w sprawie mogły mieć zastosowanie przepisy obowiązujące na dzień wydania decyzji, tj. sprzed wejścia w życie noweli z 25 lipca 2008 r. Istotny jest na dzień wydania zaskarżonej decyzji Ministra art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r., tj. ustawy nowelizującej, który dopuszczał zastosowanie art. 17 w brzmieniu poprzednio obowiązującym wówczas, gdy nieruchomość objęta była decyzją lokalizacyjną, wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów. W niniejszej sprawie nieruchomość skarżącego objęta była ostateczna decyzją o lokalizacji drogi z dnia 16 września 2005 r., zatem był to stan prawny przewidziany art. 5 ust. 2 ustawy nowelizującej. Wobec tego w sprawie art. 17 w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed jego nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 18 października 2006 r., mógł stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, tak co do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (ust. 1), jak i na nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności (ust. 2). Przepis ten w ust. 1 stanowił, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela, w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Jak z przepisu tego wynika, przesłanką niezbędną do wydania zezwolenia było zaistnienie uzasadnionego przypadku. Uzasadnionego, tj. takiego, który wskazywałby na konieczność niezwłocznego zajęcia nieruchomości ze względu na cel jaki ma być na niej realizowany, a także wszelkie okoliczności temu towarzyszące. Nieruchomość skarżącego została objęta decyzją lokalizacyjną budowy obwodnicy miasta L. w ciągu drogi krajowej nr 46. Celem wybudowania obwodnicy, jak wynika z akt sprawy, było odciążenie miasta poprzez przeniesienie ruchu tranzytowego z centrum miasta, a prace miały być przeprowadzone w ramach programu ":Strategia przebudowy głównych dróg krajowych w Polsce" na latach 2006-2008. Takie okoliczności wskazują na to, że w sprawie zachodził uzasadniony przypadek, gdyż dysponowanie terenem dawało uprawnienie do wystąpienia o pozwolenie na budowę i rozpoczęcie inwestycji, mającej służyć celowi publicznemu. W takim stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione i skargę kasacyjną oddalić, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).