I OSK 556/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 723/18 o odrzuceniu skargi R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie uznania za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 723/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie uznania za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wydane zostało na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 123 k.p.a. i art. 50 k.p.a. Powyższe przepisy, w ocenie Sądu, przesądzają o braku podstaw do zakwalifikowania go do kategorii postanowień, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc się do możliwości zaskarżenia czynności pozostawienia podania (odwołania) bez rozpatrzenia Sąd przytoczył uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, w której wskazano, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Dodatkowo w powołanej uchwale stwierdzono, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o podjęciu której należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł R. D., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: a) art. 58 §1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi ze wzglądu na uznanie, że zaskarżone nią postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia stanowi czynność materialno-techniczną, podczas gdy: - w przypadku nieuzupełnienia w terminie braków formalnych odwołania rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy nadania mu dalszego biegu powinno nastąpić w formie postanowienia o niedopuszczalności odwołania, a nie postanowienia o pozostawieniu go bez rozpatrzenia, traktowanego jako czynność materialno-techniczna; - ze względu na to, że o charakterze danego aktu administracyjnego decyduje jego - treść a nie forma, a zaskarżone postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia spełnia wszystkie warunki formalne postanowienia, to nie mogło ono stanowić czynności materialno-technicznej, lecz pomimo swojej błędnej nazwy stanowiło ono postanowienie o niedopuszczalności odwołania, które jako kończące postępowania administracyjne, powinno być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd I instancji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na rzecz pełomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że istota sporu sprowadza się do oceny czy zaskarżona przez R. D. czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, powołanych do kontroli określonej działalności administracji publicznej. Odpowiadając na tak postawione pytanie stwierdzić należy, że właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wywiódł, że zaskarżony akt nie stanowi ani decyzji administracyjnej, ani nie jest jednym z postanowień określonych w art. 3 § 2 pkt 2-3 P.p.s.a. Nie można go również zakwalifikować jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W szczególności brak jest podstaw do zakwalifikowania ww. aktu jako postanowienia, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., skoro stanowi on wyłącznie informację o braku możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania z uwagi na nieuzupełnienie jego braków. Nie jest również innym aktem lub czynnością o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż nie zawiera elementów władztwa administracyjnego oraz nie przesądza jednostronnie o uprawnieniach lub obowiązkach wynikających z przepisów prawa. Przepisy k.p.a. regulujące postępowanie w przypadku wniesienia odwołania nieczyniącego zadość ustalonym wymaganiom przewidują zamknięty katalog zwyczajnych środków zaskarżenia (odwołanie, zażalenie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Żaden z tych środków zaskarżenia nie przysługuje od czynności materialno-technicznej pozostawienia podania (odwołania) bez rozpoznania, ponieważ czynność ta nie jest ani decyzją, ani postanowieniem. Następstwem pozostawienia podania bez rozpoznania jest zakończenie postępowania administracyjnego bez wydania decyzji, co wyklucza kwestionowanie tej czynności w drodze odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Odnosząc się do argumentów powoływanych w skardze kasacyjnej podkreślić należy, że zarówno podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi jak i jego uzasadnienie jednoznacznie wskazuje, że zostało ono podjęte w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W tej sytuacji bez znaczenia pozostają argumenty związane niewłaściwą, zdaniem skarżącego, formą rozstrzygnięcia. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie oznacza natomiast, że strona nie ma możliwości skutecznego zaskarżenia braku działania organu administracji publicznej do sądu administracyjnego. Pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Jeżeli natomiast, w ocenie skarżącego, pozostawiony bez rozpoznania wniosek (odwołanie) spełniał kryterium kompletności, może on złożyć skargę na bezczynność organu, żądając merytorycznego załatwienia sprawy. Wówczas wynik tego postępowania przesądzi o tym, czy wniosek (odwołanie) strony zawierał braki, a zatem czy organ nie rozpoznając go pozostawał bezczynnym w sprawie. Taki pogląd zaprezentowany został w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.