I OSK 602/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1538/19 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o pozbawieniu hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z 2 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1538/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. (dalej: "skarżący") na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o pozbawieniu hodowcy wyłącznego prawa do odmiany. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. M., zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazał na naruszenie: 1. art. 10 ust. 3 w zw. z art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. z 2018 r. poz. 432, dalej: "u.o.p.o.r.") przez: błędne uznanie, że pełnomocnictwo obejmowało także kwestie wykreślenia odmiany (tj. błędne przyjęcie rozszerzającej wykładni zakresu pełnomocnictwa); brak uwzględnienia, że pełnomocnictwo dotyczy wyłącznie kwestii "przyznania wyłącznego prawa do odmiany", a nie jej wykreślenia; brak uwzględnienia, że pełnomocnictwo dla A. K. dotyczy wejścia w prawa dotychczasowego pełnomocnika, a tym samym błędne przyjęcie, że zakres pełnomocnictwa dla A. K. jest szerszy niż dotychczasowego pełnomocnika w sprawie; 2. art. 3 u.o.p.o.r. w zw. z art. 33 § 2 k.p.a. przez błędne uznanie, że pełnomocnictwo obejmowało także kwestie wykreślenia odmiany, a nadto błędne uznanie, jakoby zachowanie hodowcy po złożeniu pełnomocnictwa mogło sanować braki w pisemnym pełnomocnictwie, czy też pozwalać na szerokie interpretowanie zakresu pełnomocnictwa wbrew treści przepisów ustawy o ochronie prawnej odmian roślin, jak i wbrew treści pełnomocnictwa i dokumentacji składanej przy podpisywaniu ustawy; 3. art. "145 §. 1 pkt. 1 c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. i art. "129 §" k.p.a. - przez błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (dalej: "DCOBORU") stronie, gdy tymczasem decyzja DCOBORU została doręczona osobie nieuprawnionej - a w konsekwencji błędne przyjęcie, że doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji DCOBORU; 4. art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. i art. 227 k.p.c w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., przez pominięcie przy rozstrzyganiu pisma DCOBORU z 11 października 2011 r. oraz pisma hodowcy z 13 października 2011 r., wskazującego, że A. K. wchodzi w miejsce dotychczasowego pełnomocnika ("przejmuje prawa i obowiązki dotychczasowego pełnomocnika"), mimo iż dokument ten obejmował okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji spowodowało nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznej sprawy i wadliwą ocenę niepełnego materiału dowodowego i to w sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji rozstrząsał badanie kwestii intencji hodowcy i interpretacji jego woli. Skarżący kasacyjnie wniósł także o przeprowadzenie dowodu z pisma DCOBORU z 11 października 2011 r. oraz pisma hodowcy z 13 października 2011 r., uzasadniającego powyższą podstawę skargi kasacyjnej, na fakt, że doszło do naruszenia procedowania i pominięcia istotnego dowodu w sprawie przez Sąd pierwszej instancji. W oświadczeniu z 29 marca 2022 r., skarżący kasacyjnie wskazał ponownie, że A. K. nigdy nie otrzymał od niego pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania hodowcy we wszystkich sprawach administracyjnych w Polsce, a udzielone mu upoważnienie dotyczyło wyłącznie spraw związanych z wpisem odmiany do krajowego rejestru oraz wnioskiem o przyznanie wyłącznego prawa do odmiany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Zgodnie z przytoczonym w podstawie kasacyjnej art. 10 ust. 3 u.o.p.o.r., do czynności związanych z przyznaniem wyłącznego prawa (do odmiany) hodowca mający miejsce zamieszkania albo siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim lub państwem stowarzyszonym ustanawia pełnomocnika. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, do wniosku o przyznanie wyłącznego prawa do odmiany dołącza się upoważnienie do reprezentowania hodowcy we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa, jeżeli wniosek składa pełnomocnik hodowcy. Cytowane przepisy ustawy o ochronie prawnej odmian roślin zostały umieszczone w jednym rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Wyłączne prawo hodowcy do odmiany". W tym samym rozdziale znajduje się także art. 29 ust. 1 pkt 3 lit. b, wskazany, jako podstawa prawna decyzji DCOBORU z [...] września 2018 r., nr [...] o pozbawieniu skarżącego wyłącznego prawa do odmiany [...] w związku z zaleganiem przez hodowcę z uiszczaniem należnych opłat. Użyty w art. 10 ust. 3 oraz art. 11 ust. 3 pkt 1 zwrot "we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa" należy zatem odnieść zarówno do przyznania wyłącznego prawa do odmiany, jak również do jego pozbawienia. Jednorodność struktury normatywnej rozdziału 2 powołanej ustawy, obejmująca przyznanie wyłącznego prawa do odmiany i pozbawienia tego prawa nakazuje bowiem przyjąć, że użyte przez skarżącego w piśmie z 13 października 2011 r. o ustanowieniu nowego pełnomocnika w osobie A. K. ogólne sformułowanie "dla wszystkich odmian hodowli H. wpisanych do KR i księgi ochrony wyłącznego prawa oraz dla wszystkich odmian uczestniczących w urzędowych działaniach" nie zawiera żadnego ograniczenia do stosowania tylko wobec jakiejkolwiek części tych ustaw, a tym bardziej do jakiejkolwiek części rozdziału 2 ustawy u.o.p.o.r. Oznacza to upoważnienie pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w sprawach administracyjnych dotyczących zarówno przyznania, jak i pozbawienia go wyłącznego prawa do odmiany. Analogicznie należy traktować oświadczenie wskazanego wyżej pełnomocnika z 22 października 2011 r., z którego wynika, że przyjął on obowiązki pełnomocnika hodowcy wynikające z aktualnej ustawy o nasiennictwie i ustawy o ochronie prawnej odmian roślin oraz innych obowiązujących regulacji prawnych w zakresie wszystkich gatunków i odmian hodowli H. Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 10 ust. 3, art. 11 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 u.o.p.o.r. i art. 33 § 2 k.p.a. odnośnie do przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji rozszerzającej wykładni zakresu pełnomocnictwa. Sąd ten prawidłowo odczytał zakres upoważnienia do reprezentowania hodowcy i w konsekwencji słusznie uznał, że decyzja DCOBORU z [...] września 2018 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 października 2018 r., a wniesione przez niego odwołanie od ww. decyzji w dniu 18 października 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Odnośnie do podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia art. "145 §. 1 pkt. 1 c" p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. i art. "129 §" k.p.a., autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnych jednostek redakcyjnych dwóch przepisów. Ocena zatem zasadności skargi kasacyjnej w tym zakresie jest niemożliwa, bowiem przepisy, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone nie zostały wyraźnie wskazane. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie ma natomiast kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Odnosząc się natomiast do złożonego przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci pisma DCOBORU z 11 października 2011 r. oraz pisma hodowcy z 13 października 2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną, miał na względzie okoliczności zawarte w treści tych pism znajdujących się w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.