I OSK 653/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-12-18

Skład orzekający: Anna Lech, Jan Paweł Tarno, Henryk Ożóg

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można przyznać świadczenie w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dzieciom, jeśli zmarły nie spełniał warunków ustawowych do uzyskania renty z powodu braku wystarczającego okresu ubezpieczenia i szczególnych okoliczności, a matka dzieci nie wykazała braku niezbędnych środków utrzymania?
Ratio decidendi
Świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, w tym istnienia szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego, braku możliwości podjęcia pracy z powodu niezdolności do pracy lub wieku oraz braku niezbędnych środków utrzymania. W analizowanej sprawie zmarły ojciec dzieci nie wykazał wystarczającego okresu ubezpieczenia ani szczególnych okoliczności uniemożliwiających mu podjęcie pracy, a matka dzieci nie udowodniła braku niezbędnych środków utrzymania dla dzieci. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Stan faktyczny
D. P., jako pełnomocnik ustawowy swoich małoletnich dzieci, wniosła o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dzieci, G. P. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przez zmarłego warunków dotyczących okresu ubezpieczenia i braku szczególnych okoliczności. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. P. na decyzję Prezesa ZUS. W skardze kasacyjnej D. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując ocenę sądu pierwszej instancji dotyczącą braku szczególnych okoliczności i środków utrzymania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Anna Lech Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. pełnomocnika ustawowego małoletnich N. i M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1568/07 w sprawie ze skargi D. P. pełnomocnika ustawowego małoletnich N. i M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku D. P., pełnomocnika ustawowego N. i M. P. z dnia [...] grudnia 2006 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionych dzieci skarżącej świadczenia w drodze wyjątku po ich zmarłym w dniu [...] sierpnia 2006 r. ojcu G. P. W uzasadnieniu decyzji podał, że powyższe świadczenie może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. Tymczasem zmarły ojciec dzieci skarżącej posiadał udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 18 lat, 11 miesięcy i 5 dni, a w ostatnim 10-leciu przypadającym przed datą zgonu zamiast wymaganych 5 lat ubezpieczenia, udokumentowano jedynie 2 lata i 8 miesięcy. Ponadto w latach 1999 -2001 oraz 2002-2006, nie został udokumentowany żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W wymienionych przerwach ojciec dzieci nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Stąd też nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające ojcu dzieci skarżącej przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia ustawowego, bowiem w czasie wykazanych przerw w wykonywaniu pracy, był on zdolny do ich świadczenia. Natomiast trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego powodu do przyznania spornego świadczenia. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2007 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, D. P. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i uznała powyższą decyzję za krzywdzącą. W dalszej części podała, że ojciec dzieci przepracował wystarczająco długi okres i gdyby nie choroba i nagła śmierć, nie musiałby się martwić o byt dzieci. Ponadto kończy się jej umowa o pracę i w tej sytuacji boi się o los swoich dzieci. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2007 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentację podaną już w zaskarżonej decyzji. Dodał jednocześnie, że za szczególną okoliczność uważa się wyłącznie zdarzenia lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków i jest to trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby, zaś udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy zmarłego ojca dzieci, nie jest adekwatny do wieku 44 lat. Sama zaś trudna sytuacja finansowa i brak niezbędnych środków utrzymania, nie jest wystarczającym kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. P. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją, a w uzasadnieniu powołała się na argumenty zawarte już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił tę skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że z treści przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, brak możliwości przez ubiegającego się o świadczenie podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, brak niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Sąd I instancji uznał, że organ miał podstawę do przyjęcia, iż ojciec małoletnich dzieci skarżącej nie spełnił przesłanki braku szczególnych okoliczności do uzyskania renty na ogólnych zasadach. Jak wynika bowiem z akt sprawy, ojciec dzieci w okresie dziesięciu lat przed śmiercią legitymuje się zaledwie trzyletnim, zamiast wymaganego pięcioletniego, okresem ubezpieczeniowym. Przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne skarżąca usprawiedliwiała wyłącznie trudną sytuacją na rynku pracy i problemami ze znalezieniem legalnego zatrudnienia ze względu na duże bezrobocie. Brak było natomiast w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego aktywność w poszukiwaniu przez skarżącego pracy, odmowy pracodawców przyjęcia do pracy lub brak ofert pracy. Zdaniem Sądu, skarżąca nie podała również żadnych danych umożliwiających identyfikację pracodawców zatrudniających jej męża bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, o czym wspomniała w piśmie procesowym z dnia 12 października 2007 r. Ewentualne ustalenie, iż po stronie pracodawcy lub pracodawców istniał obowiązek opłacania takich składek, miałby wpływ na zmianę wysokości stażu ubezpieczenia ojca dzieci, a zatem mógłby doprowadzić do wydania odmiennego w treści rozstrzygnięcia organu rentowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, podniesionego w piśmie procesowym z dnia 12 października 2007 r., o braku "normalnych" środków utrzymania, Sąd uznał, że nie jest on uzasadniony gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wskazane w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS niezbędne środki utrzymania nie są tożsame z niewystarczającymi środkami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2002 r. - sygn. akt II SA 4189/01, LEX nr 83733). Pomimo tego, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, nie można było przyjąć, że nie posiada ona niezbędnych środków utrzymania, a zatem nie została spełniona kolejna z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Sąd podkreślił również, że instytucja świadczenia w drodze wyjątku nie należy do grupy świadczeń socjalnych, wypłacanych stosownie do potrzeb wnioskodawców. Zadaniem tego rodzaju świadczenia jest minimalizowanie negatywnych skutków braku lub niewystarczającego okresu opłacania składek związanych z wykonywaniem pracy wyłącznie z powodów niezależnych od woli i działania ubezpieczonych. Sąd wskazał, że jakkolwiek przepisy ustawy nie wiążą przyznania świadczenia w drodze wyjątku z okresem odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie stanu sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności. Zdaniem Sądu, świadczenie w drodze wyjątku jest nadal świadczeniem związanym ze stażem zatrudnienia oraz z okresem odprowadzania składek na to ubezpieczenie, o czym świadczy również fakt uregulowania tej instytucji w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Pominięcie wskazanej wyżej okoliczności przy ocenie przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku doprowadziłoby do konieczności przyznawania takich świadczeń większości wnioskodawców, a zatem utraciłoby charakter wyjątkowości. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, dotyczącego stanu wysokiego bezrobocia w rejonie zamieszkania, Sąd wyjaśnił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych samo bezrobocie nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Natomiast wpływ na ocenę tej przesłanki mają okoliczności i przyczyny braku zatrudnienia, np.: udokumentowana choroba uniemożliwiająca wykonywanie pracy lub też aktywne poszukiwanie pracy. W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik D. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że niemożność uzyskania zatrudnienia przez ojca dzieci spowodowana bezrobociem, brakiem ofert oraz stanem zdrowia nie odpowiada przesłankom zawartym w art. 83 ust. 1 tej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 ze zm) - zwanej dalej p.p.s.a., a w szczególności art. 133 § 1, art. 145 p.p.s.a. § 1 pkt 1c, art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. oraz art. 155 p.p.s.a. które miało zdaniem skarżącego wpływ na wynik sprawy, polegające na: 1. pominięciu przy wydawaniu wyroku całokształtu akt sprawy i przyjęciu, że w aktach brak jest dokumentu potwierdzającego aktywność ojca dzieci w poszukiwaniu pracy, odmowy pracodawców przyjęcia go do pracy lub braku ofert pracy pomimo, że w aktach takim dokumentem jest zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] września 2007 r. 2. przyjęciu przez Sąd, że nie można uznać, że skarżąca nie posiada niezbędnych środków utrzymania, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w sytuacji gdy matka dzieci osiąga dochód w kwocie [...] zł brutto, ma na utrzymaniu dwoje dzieci w tym jedno już w wieku szkolnym, i nie jest w stanie zaspokoić nawet ich podstawowych potrzeb, a ponadto w sytuacji, gdy ocenie powinien podlegać również stan majątkowy dzieci, gdyż to one ubiegają się o świadczenie a skarżąca występuje w sprawie w charakterze ich przedstawiciela ustawowego. 3. pomieszanie w treści uzasadnienia, kto jest ubezpieczonym, skarżącym, wnioskodawcą a kto ewentualnym uprawnionym do świadczenia, co czyni uzasadnienie Sądu niejasnym w świetle argumentacji Sądu o niespełnieniu przesłanek ustawowych przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oraz braku wskazania w zasadzie, na czym polega brak wyjątkowości w niniejszej sprawie, gdy niemożność podjęcia pracy została potwierdzona bezrobociem i chorobą ojca skarżących, która doprowadziła do jego śmierci w stosunkowo młodym wieku. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazała na naruszenie art. 106 § 4 p.p.s.a. polegające na domaganiu się przez Sąd dowodu na twierdzenie matki dzieci, że ich ojciec pracował bez zarejestrowania jako pracownik, pomimo że są to powszechnie znane fakty, co do postępowania pracodawców w latach 2000 - 2005, w stosunku do pracowników w regionach charakteryzujących się wysokim bezrobociem. Uzasadniając powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej podniosła, że Sąd I instancji oddalając skargę uznał, że podstawą takiego rozstrzygnięcia jest zaledwie trzyletni okres ubezpieczeniowy ojca małoletnich dzieci w okresie dziesięciu lat przed jego śmiercią oraz brak uzasadnienia dla twierdzenia, że skarżąca nie ma niezbędnych środków utrzymania. Tymczasem pominięte zostało wyjaśnienie skarżącej, że przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie męża, uzasadniała sytuacja na rynku pracy i duże bezrobocie. Mąż jej od 2001 r. aż do połowy 2006 był zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Zdaniem Sądu brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego jego aktywność w poszukiwaniu pracy, odmowy przyjęcia do pracy lub brak ofert. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] września 2007 r., z którego wynika, że ubezpieczony korzystał z przedstawionych ofert pracy zaś brak zatrudnienia, w następstwie skierowania do pracy, w kilku przypadkach, był wynikiem: wybrania innej osoby ([...]- S.), nie spełnienia wymogów pracodawcy (Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy S.), braku miejsc (Urząd Miejski C.), zwolnienia lekarskiego ([...] C.) czy też zaświadczenia o przeciwwskazaniach do wykonywania pracy fizycznej ([...]- C.). Zdaniem pełnomocnika Sąd nie uwzględnił i tej okoliczności, że skoro ubezpieczony zmarł w sierpniu 2006 r. w wieku 44 lat, a jak wynika z zaświadczenia już w marcu 2005 r. miał przeciwwskazania do wykonywania pracy fizycznej, to zapewne nie był człowiekiem zdrowym. Potwierdzeniem tego jest, znajdujący się w aktach sprawy, wykaz okresów ubezpieczenia, które wskazują , że ubezpieczony już od początku lat 90-tych korzystał z chorobowego jednorazowo nawet po kilka miesięcy (np. [...] września 1991 - [...] lutego 1992; [...] kwietnia 1992 - [...] stycznia 1993; [...] listopada 1997- [...] lutego 1998; [...] lutego 1998- [...] maja 1999). Sąd nie wziął pod uwagę i tej okoliczności, że okresy braku zatrudnienia były przerywane okresami podejmowania pracy, co świadczy, że ojciec dzieci chciał pracować, a jedynie sytuacja na rynku pracy, a później i względy zdrowotne nie pozwalały mu na pełną aktywność zawodową. Problemy w znalezieniu pracy były więc obiektywne, niezależne od ojca dzieci i przez niego niezawinione. Dlatego w tym zakresie można mówić o szczególnych okolicznościach w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych usprawiedliwiających niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń przez ubezpieczonego, na zasadach ogólnych. Sąd uznał ponadto, że do wydania pozytywnej decyzji przez organ rentowy zabrakło zapewne podania przez skarżącą danych pracodawców zatrudniających jej męża, bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Ustalenie, że po stronie pracodawców istniał taki obowiązek miałoby wpływ na wysokość stażu ubezpieczenia ojca dzieci. Pełnomocnik podkreśliła, że jest faktem powszechnie znanym i nie wymagającym dowodu, że w okresie dużego bezrobocia pracodawcy niechętnie zatrudniają zgodnie z prawem. Praca "na czarno", w pewnych okolicznościach, często jest jedyną dostępną na rynku. Trudno też oczekiwać od skarżącej przedstawienia i to w Sądzie listy takich pracodawców. O tym, że ojciec dzieci pracował nielegalnie świadczy fakt, że był w stanie utrzymać rodzinę. Z akt sprawy wynika bowiem , że skarżąca pobierała z dziećmi świadczenie socjalne od 1 września 2006 r. tj. dopiero po śmierci męża, która nastąpiła [...] sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ponadto, że po stronie skarżącej nie został spełniony również kolejny warunek przyznania świadczenia w drodze wyjątku a mianowicie brak niezbędnych środków utrzymania. Pełnomocnik podniosła, że skarżąca nie występuje w sprawie w imieniu własnym, ale jedynie jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci. Niezasadne jest więc ocenianie tylko jej sytuacji materialnej, która i tak bezspornie jest bardzo trudna. Brak niezbędnych środków utrzymania ma dotyczyć również dzieci. Dzieci nie otrzymują żadnych świadczeń, nie mają majątku, a z uwagi na dochód matki niewiele ponad [...] zł. rodzina doraźnie otrzymuje zasiłek socjalny. Dzieci zmuszone są też korzystać z pomocy w zakresie dożywiania (dowód: zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] lutego 2007 r.). Zdaniem pełnomocnik, nie ma wątpliwości, że taką akcją objęte są dzieci najuboższe. Matka dzieci, co podniesiono już wcześniej, nie jest w stanie ich utrzymać bez pomocy odpowiednich instytucji a tylko przyznanie renty umożliwiłoby poprawę ich warunków materialnych. Sąd zajmując się sytuacją materialną matki dzieci nie wyjaśnił, jaka sytuacja materialna samych dzieci dawałaby podstawę do świadczenia w drodze wyjątku, skoro nie spełnia tych wymogów dochód w wysokości ok. 400 zł. na osobę w rodzinie, z uwzględnieniem środków z pomocy społecznej. Zarzucając powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazany jako naruszony przez Sąd przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przewiduje możliwość przyznania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia w drodze wyjątku tym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty lub emerytury, a nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. W zaskarżonym wyroku Sąd przyjął, że brak jest w sprawie takich szczególnych okoliczności, uzasadniających wyjątkowe rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa nie definiuje, co należy rozumieć przez "szczególne okoliczności", które mogą usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie natomiast przyjmuje się, że powinny to być okoliczności od strony niezależne i niezawinione. Przy ustalaniu prawa do świadczeń na tej wyjątkowej podstawie organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia w ciągu całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia powinno wynikać ze szczególnych okoliczności, niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1710/06 - LEX nr 342523 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2235/01 - LEX nr 828005). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu uznając, że nie została wykazana przez stronę skarżącą przesłanka "szczególnych okoliczności" niezbędna do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem, iż Sąd ten nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy. Wywody Sądu, poparte faktami ustalonymi zarówno przez organy administracji jak i powołanymi przez stronę skarżącą, w sposób przekonujący wskazują na wszechstronną ocenę zgromadzonych materiałów dokonaną przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia. Natomiast zarzut niejasnego ujęcia w treści uzasadnienia kto jest ubezpieczonym, skarżącym, wnioskodawcą a kto ewentualnie uprawnionym do świadczeń, jest nieskuteczny, gdyż wytknięta przez skarżącą pomyłka nie ma wpływu na wynik tej sprawy, skoro nie istniały w niej okoliczności szczególne, uzasadniające pozytywne rozstrzygnięcie. Wskazane przez pełnomocnika skarżącej zaświadczenie wystawione przez Powiatowy Urząd Pracy w C. w dniu [...] września 2007 r. również tego nie dowodzi. Zgodnie z tym zaświadczeniem: " P. G. G. [...] urodzony [...] 1962 r. N. był(a) zarejestrowany(a) w tutejszym Urzędzie Pracy jako bezrobotny(a) bez prawa do zasiłku: 1. w okresie od dnia [...].01.2001 bez prawa do zasiłku od [...].04.2001 z powodu nieusprawiedliwionego nie zgłoszenia się w wyznaczonym terminie. 2. w okresie od dnia [...].09.2001 bez prawa do zasiłku w dniu [...].11.2001 r wydano skierowanie do Zakładu Remontowo-Budowlanego p. S. M. -C. podjęcie pracy [...].11.2001. 3. w okresie od dnia [...].12.2001 bez prawa do zasiłku - podjęcie pracy Zakład Produkcyjno-Handlowo Usługowy p. K. M.-C. od dnia [...].05.2002 4. w okresie od dnia [...].07.2002 bez prawa do zasiłku -podjęcie pracy Zakład Produkcyjno-Handlowo Usługowy p. K.M. od dnia [...].09.2002 5. w okresie od dnia [...].11.2003 bez prawa do zasiłku .Przedstawione propozycje pracy: w dniu [...].06.2004 wydano skierowanie Zakład Budowlano-Usługowo-Handlowy "[...]"- S. nie został zatrudniony wybrano inną osobę. 6. [...].01.2004 propozycja pracy "[...]"-C. dostarczył zwolnienie lekarskie od dnia [...].01.2005 do [...].02.2005 7. [...].03.2005 propozycja pracy Zakład Produkcyjno -Handlowo-Usługowy S. p. S. L. nie zatrudniony - nie spełniał wymogów pracodawcy. 8. [...].03.2005 wydano skierowanie do Firmy "[...]" - C. p. J. S. - dostarczył zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazanich do wykonywania pracy fizycznej. 9. [...].03.2006 propozycja pracy -Prace społeczno-użyteczne Urząd Miejski C. nie zatrudniony z powodu braku miejsc. W dniu [...].06.2006 ww. został wyrejestrowany z ewidencji osób bezrobotnych z powodu nieusprawiedliwionego nie zgłoszenia się w wyznaczonym terminie. W dniu [...].06.2006 dostarczył umowę o pracę Firma "[...]" p. J. S. - C. od dnia [...].06.2006." Przedstawione okoliczności nie potwierdzają szczególnej aktywności G. P. w poszukiwaniu pracy. Zgodnie z tym zaświadczeniem, w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] czerwca 2006 r. kilkakrotnie otrzymywał on propozycje pracy, z których w części korzystał (podjęcie zatrudnienia w dniu [...] listopada 2002 r. w Zakładzie Remontowo-Budowlanym S. M. w C. oraz w dniu [...] maja 2002 r. w Zakładzie Produkcyjno-Handlowo Usługowym K. M.), w części nie spełniał wymogów pracodawcy, wybierano inną osobę, bądź nie zatrudniano go z powodu braku miejsc, albo nie korzystał z tych ofert przedkładając zwolnienia lekarskie. W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Prezes ZUS miał podstawę do przyjęcia, iż ojciec małoletnich dzieci skarżącej nie spełnił przesłanki braku szczególnych okoliczności do uzyskania renty na ogólnych zasadach. Jak wynika bowiem z akt sprawy, ojciec dzieci w okresie dziesięciu lat przed śmiercią legitymuje się zaledwie trzyletnim, zamiast wymaganego pięcioletniego, okresem ubezpieczeniowym. Sąd I instancji nie naruszył również przepisu art. 106 § 4 p.p.s.a. uznając zasadnie, że skarżąca nie podała żadnych danych umożliwiających identyfikację pracodawców zatrudniających jej męża bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, o czym wspomniała w piśmie procesowym z dnia 12 października 2007 r. gdyż tylko tego rodzaju dane mogłyby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Niezasadnym także jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Ocena materiału zgromadzonego w postępowaniu, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest w pełni zgodna z obowiązującymi przepisami i nie można uznać, aby Sąd ten, orzekając w sprawie, naruszył obowiązujące w tym zakresie normy prawne. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zaskarżony wyrok za wydany zgodnie z prawem i stwierdzając, że skarga kasacyjna wniesiona w sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną pełnomocnik powinna złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z oświadczeniem o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U nr 1348 ze zm.), bowiem przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami, natomiast orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w omawianym przedmiocie związane jest jedynie z kontrolą instancyjną tego rodzaju orzeczeń wydanych przez Sąd I instancji (por. wyrok. NSA z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt GSK 1412/04).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło