I OSK 675/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1355/12 o odrzuceniu skargi T. G. na działanie Wojewody Mazowieckiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1355/12, odrzucił skargę T. G. na działanie Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, iż T. G. wniósł skargę na Wojewodę Mazowieckiego zarzucając mu doprowadzenie do zaniedbań kilkudziesięciu grobów wojennych na cmentarzu w L. Skarżący wskazał na zły stan części oznaczeń grobów polskich żołnierzy, jeńców i partyzantów. Uznał, iż działania organu w tym zakresie są łamaniem prawa, w tym Konwencji Genewskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i polegającą odrzuceniu. Zdaniem Sądu skarga wniesiona w niniejszej sprawie stanowi w istocie skargę na działanie organu administracji w rozumieniu art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. W sprawach tego rodzaju sądy administracyjne nie są właściwe. Uregulowana w przepisach Działu VIII K.p.a. instytucja skarg (w tym skarga z art. 227 K.p.a.) związana jest z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy lub ich pracowników. Skargi te zatem nie podlegają kontroli sądu administracyjnego zarówno na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., jak i na podstawie przepisów ustaw szczególnych. Dlatego na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł Sąd jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł T. G., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez oparcie orzeczenia na własnych, błędnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, skutkujących przyjęciem, że z wyjaśnień organu wynika, iż nie toczyło się i obecnie nie toczy żadne postępowanie administracyjne z udziałem skarżącego, w ramach którego mógł on złożyć pisma wzywające organ do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaniedbań grobów wojennych w L., podczas gdy w rzeczywistości organ nie wniósł w niniejszej sprawie odpowiedzi na skargę mogącej być podstawą powyższych ustaleń. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący postulował uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Autor skargi kasacyjnej podniósł, iż pismo organu z dnia 11 lipca 2012 r. (nazwane odpowiedzią na skargę), na które powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dotyczy zupełnie innej sprawy, niż sprawa prowadzona pod sygnaturą akt IV SA/Wa 1355/12. Pismo to dotyczy zaniedbań na Powązkach Wojskowych, a więc nie sprawy objętej skargą T. G. z dnia 14 czerwca 2012 r., dotyczącej doprowadzenia przez organ do zaniedbań kilkudziesięciu grobów wojennych na cmentarzu w L. Zdaniem strony skarżącej z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył niniejszą sprawę pobieżnie, nie analizując wnikliwie treści podstawowych podań wnoszonych w toku postępowania, a uzasadnienie wydanego postanowienia oparł na piśmie, które w żadnej mierze nie dotyczyło niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. uznać należy za niezasadny. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis ten odnosi się do stanu prawnego i faktycznego, w jakim zapada wyrok sądu administracyjnego. Jak podkreśla J.P. Tarno (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 196), z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd ten orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ocena legalności dokonywana jest na podstawie akt sprawy, chyba że organ akt nie nadesłał wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę. W takiej bowiem sytuacji sąd orzeka na podstawie twierdzeń strony i innych dostępnych danych. Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. odnosi się więc do zakresu (sposobu) merytorycznego rozpoznawania skargi na konkretny akt lub też bezczynność, a więc skargi skutecznie wniesionej i dopuszczalnej. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał natomiast, że skarga jest niedopuszczalna, a zatem nie podlega rozpoznaniu. I to stanowisko jest trafne, stąd przepisu tego nie mógł Sąd ten naruszyć, bo go nie stosował. Wniesiona przez T. G. skarga nie spełnia bowiem warunków określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., a zatem Sąd I instancji zasadnie zakwalifikował ją jako skargę powszechną, o której mowa w art. 227 K.p.a., na którą nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W treści wniesionej skargi skarżący wskazuje osoby pełniące określone funkcje w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim oraz Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy zarzucając im nieprawidłowości, których w ocenie strony dopuściły się te osoby. Skarżący nie wskazuje natomiast żadnego konkretnego aktu ani czynności, którą skarży, ani też nie wskazuje żadnego toczącego się postępowania w swojej sprawie, w którym mogłaby zachodzić ewentualna bezczynność organu lub też przewlekłe prowadzenie sprawy. Odmiennych zatem twierdzeń nie wykazał. Co więcej w wywodach skargi kasacyjnej nadal powiada się, że przedmiotem skargi jest niezgodna z prawem działalność organu. Przeto charakter skargi został prawidłowo oceniony przez Sąd Wojewódzki, i to na podstawie jej analizy i akt sprawy, a nie w oparciu o treść odpowiedzi na skargę. Zresztą okoliczności podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły zmienić konkluzji tej oceny. Skarga ta została zatem prawidłowo przez Sąd I instancji odrzucona, jako niepodlegająca kognicji sądów administracyjnych. Nie od rzeczy będzie w tym miejscu wskazanie, że takie stanowisko zajęły sądy obu instancji orzekając o odmowie przyznania prawa pomocy skarżącemu w tej sprawie (p. postanowienie NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OZ 771/12). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za dokonane czynności w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć stosowny wniosek wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.