I OSK 683/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska /spr./, Marek Stojanowski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA /Kr 689/05 w sprawie ze skargi J. S. na niewykonanie przez Dyrektora Izby Celnej w Krakowie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2004r. sygn. akt IISA 1775/02 oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2006 r. wymierzył Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowie grzywną w wysokości 1.500 zł. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt II SA 1775/02 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] w przedmiocie wydalenia ze służby – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Pismem z dnia 13 marca 2004 r. (doręczonym w dniu 16 marca 2004 r.) J. S. zgłosił Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowie "gotowość do podjęcia służby celnej na poprzednio zajmowanym stanowisku". W odpowiedzi na ww. pismo – Dyrektor Izby Celnej w Krakowie pismem z dnia 2 czerwca 2004 r. poinformował skarżącego, że złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w związku z tym decyzja o ponownym przyjęciu skarżącego do służby celnej zostanie podjęta po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA 1775/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w Krakowie w tej sprawie. Pismem z dnia 19 sierpnia 2004 r., a doręczonym Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowie w dniu 24 sierpnia 2004 r. – skarżący J. S. ponownie zgłosił gotowość do podjęcia służby na poprzednio zajmowanym stanowisku, jednak otrzymał odpowiedź Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2004 r., że nie dotrzymał on "7-dniowego terminu zgłoszenia swej gotowości do służby, zgodnie z art. 48 Kodeksu pracy". W związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maca 2004r. sygn. akt II SA 1775/02 – pismem z dnia 17 września 2004 r. J. S. wezwał Dyrektora Izby Celnej w Krakowie do wykonania tego roku, a wobec bezskutecznego wezwania – skierował skargę o: 1) wymierzenie Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowi grzywny, 2) zarządzenie wykonania wyroku, 3) orzeczenie o obowiązku przywrócenia go do służby celnej na uprzednio zajmowanym stanowisku w Urzędzie Celnym w [...] i 4) uchylenie postanowień wynikających z wykonania decyzji o wydaleniu go ze służby. Na uzasadnienie skargi podał, że mimo wezwania – do chwili wniesienia skargi organ nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Krakowie wniósł o uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i o wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania. Na uzasadnienie podano, że Dyrektor Izby Celnej w Krakowie pismem z dnia 22 grudnia 2004 r. złożył skarżącemu propozycję pełnienia służby na poprzednich warunkach i od 6 stycznia 2005 r. J. S. ponownie pełni służbę jako funkcjonariusz. Na rozprawie skarżący ograniczył skargę do wniosku o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Celnej nawet w wysokości symbolicznej, a organ administracyjny wniósł o oddalenie tego żądania motywując niewykonanie wyroku trudnościami w interpretacji przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając skargę za zasadną, wskazał, że zgodnie z treścią art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny, a z § 3 tego przepisu wynika, że wykonanie wyroku po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Wobec niespornego stanu faktycznego wynikającego z dokumentów – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący dopełnił swego obowiązku pisemnego wezwania Dyrektora Urzędu Celnego w Krakowie do wykonania wyroku. Skoro wyrok uchylający, mimo pisemnego wezwania strony został wykonany dopiero po wniesieniu niniejszej skargi – Sąd był zobowiązany do nałożenia grzywny na organ administracyjny. Wymierzając grzywnę w granicach jednomiesięcznego przeciętnego wynagrodzenia – Sąd uwzględnił żądanie skarżącego, a jednocześnie miał na względzie to, że wymierzona grzywna spełnia rolę pewnej dolegliwości – zgodnie z jej charakterem. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w Krakowie zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie przez Sąd: – art. 135 oraz art. 154 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez orzeczenie przez Sąd w zaskarżonym wyroku o wymierzeniu grzywny, pomimo niewystąpienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na fakt, że gdyby Sąd dokonał wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy rozstrzygnięcie Sądu byłoby inne, tj. oddalające skargę na bezczynność. W związku z tym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono bardzo szczegółowo stan sprawy. Ponadto wskazano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, iż organ dopuścił się bezczynności o której mowa w art. 154 § 1 ppsa. W ocenie organu bezczynność, o której mowa w tym przepisie, oznacza, że organ administracyjny nie podjął jakiegokolwiek działania w kwestii wykonania wyroku sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, o takiej bezczynności nie może być mowy. Pojęcie "bezczynności" oznacza, zgodnie z definicją wynikającą ze słownika języka polskiego, "brak udziału w jakichkolwiek czynnościach, nie robić nic". Tymczasem Dyrektor Izby Celnej, stosując i przede wszystkim przestrzegając obowiązujących przepisów prawa, dokonywał czynności mających na celu wykonanie wyroku, poprzez przywrócenie do służby skarżącego, z zachowaniem jednakże obowiązujących procedur. I tak: w dniu 19 maja 2004 r. przez Dyrektora Izby Celnej w Krakowie złożona została skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r. Równocześnie Dyrektor Izby Celnej w Krakowie prowadził korespondencję ze skarżącym w sprawie jego przywrócenia na poprzednio zajmowane stanowisko (np. pismo nr [...] z dnia 2 czerwca 2004 r.) informując go, iż w tym momencie nie jest to możliwe wobec wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego nie można mówić, że organ administracyjny pozostawał w bezczynności. Jednocześnie zwrócono uwagę na fakt, że przywrócenie skarżącego mogło nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA 1775/02 odrzucającego skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w Krakowie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 48 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może odmówić ponownego zatrudnienia pracownika, jeżeli w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy nie zgłosi on gotowości niezwłocznego podjęcia pracy, chyba że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r. zostało doręczone Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowie w dniu 2 sierpnia 2004 r. Skarżący swoją gotowość do podjęcia służby na poprzednio zajmowanym stanowisku wyraził w piśmie z dnia 19 sierpnia 2004 r. (data wpływu do Izby Celnej – 24 sierpnia 2004 r.). W ocenie organu administracyjnego powyższe zgłoszenie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy nastąpiło z uchybieniem 7-dniowego terminu wynikającego z przepisu art. 48 § 1 Kodeksu pracy. Równocześnie uznać należy, że pismo skarżącego z dnia 13 marca 2004 r. (data wpływu do Izby Celnej – 16 marca 2004 r.) było przedwczesne wobec złożenia przez Dyrektora Izby Celnej w Krakowie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tych okolicznościach faktycznych należy wskazać na nieprawidłowości w działaniach skarżącego, polegające na spóźnionym złożeniu wniosku o przywrócenie do służby, czego w ogóle Sąd nie brał pod uwagę badając sprawę, co w kontekście przedmiotu skargi, tj. skargi na bezczynność ma istotne znaczenie. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazuje, iż skoro wyrok uchylający, został wykonany dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność Sąd był zobowiązany do nałożenia grzywny. Tu ponownie należy zaznaczyć, iż Sąd stawiając tak jednoznaczne stwierdzenie w ogóle nie uwzględnił podejmowanych przez organ czynności zmierzających do wykonania wyroku. Jednocześnie wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekając wyłącznie o wymierzeniu grzywny Dyrektorowi Izby Celnej w Krakowie zrobił to w formie wyroku. W ocenie organu, mając na uwadze treść przepisu art. 194 § 1 pkt 10 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest ukaranie grzywną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekając o grzywnie winien to uczynić w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 135 ppsa, bowiem przepis ten nie był stosowany przez Sąd. Odnosi się on bowiem do możliwości zastosowania przez Sąd środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Z tej możliwości Sąd nie korzystał w niniejszej sprawie, bowiem nie było takiej potrzeby, zresztą z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym miało polegać naruszenie tego przepisu przez Sąd. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 154 § 1 ppsa. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2004 r. uchylający decyzję obu instancji o wydaleniu skarżącego ze służby zawierał również orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonych nieprawomocnym wyrokiem decyzji. Wyrok ten, jak przyznaje sam organ, stał się prawomocny na początku sierpnia 2004 r. i pomimo zgłoszenia gotowości do służby – 16 marca 2004 r., i ponowionym w dniu 24 sierpnia 2004 r., organ dopiero 22 grudnia 2004 r. przedstawił skarżącemu propozycję pełnienia służby, a więc już po wniesieniu przez niego skargi do Sądu w trybie art. 154 § 1 ppsa. Fakt, że organ miał wątpliwości co do zgłoszenia gotowości podjęcia przez skarżącego służby, nie usprawiedliwia tak długiej zwłoki w wykonaniu wyroku. Wyrok ten nie został bowiem wykonany ani po uprawomocnieniu się wyroku ani po wezwaniu w dniu 22 września 2004 r. do jego wykonania. Słusznie więc Sąd uznał, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki z art. 154 § 1 ppsa do wymierzenia grzywny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że Sąd I instancji rozstrzygnął skargę orzeczeniem w formie wyroku, chociaż z art. 194 § 1pkt 10 ppsa wynika, że powinno ono mieć formę postanowienia. Stwierdzić więc należy, iż stanowisko organu nie jest zasadne. Zgodnie z art. 132 ppsa Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem, a jedynie w przypadku gdy ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wydania wyroku, wydaje orzeczenie w formie postanowienia, zgodnie z art. 160 ppsa. W sprawie rozstrzygniętej w trybie przepisu art. 154 ppsa ustawa ta nie przewiduje wydania orzeczenia w formie postanowienia, a więc Sąd prawidłowo rozstrzygnął sprawę w formie wyroku. Powołany w skardze kasacyjnej art. 194 § 1 pkt 10 ppsa nie dotyczy wymierzenia grzywny w trybie art. 154 ppsa, bowiem odnosi się do orzeczenia o "ukaraniu grzywną". Ustawa rozróżnia pojęcia "wymierzenie grzywny" oraz "ukaranie grzywną". Wymierzenie grzywny może nastąpić m.in. w trybie art. 154 ppsa lub na podstawie art. 55 § 1 ppsa, natomiast sąd może ukarać grzywną m.in. w przypadku zgłoszenia w złej wierze wniosku o wyłączenie sędziego (art. 23 ppsa). Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.