I OSK 768/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2004r. sygn. akt II SA/Wa 276/04 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wypłaty uposażenia oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 276/04 oddalił skargę J. M. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], Nr [...], wydaną w przedmiocie wypłaty uposażania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił st. kpt. J. M. wypłacenia zaległych świadczeń i uposażenia oraz pełnego odszkodowania na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego. Organ stwierdził, że pismem z dnia 5 czerwca 2003 r. st. kpt. J. M. zwrócił się do niego z wnioskiem o wypłatę zaległych świadczeń pieniężnych w związku z wydaniem w dniu 13 maja 2003 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w sprawie o sygn. akt II SA 3081/02, którym uchylono decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 26 lipca 2002 r., Nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] z dnia 19 czerwca 2002 r. [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, odwołującą oficera ze stanowiska Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...]. Zdaniem Organu nie ma jednak podstaw do wypłaty strażakowi zaległych świadczeń, ponieważ był on mianowany decyzją z dnia 19 sierpnia 2002 r. przez Komendanta Powiatowego PSP w [...] na stanowisko specjalisty w Wydziale Operacyjno-Szkoleniowym KP PSP. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...] Wojewódzkiego Komendanta PSP decyzją nr [...] z dnia 8 października 2002 r., a skarga na te decyzje została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Rz 2259/02. Od powyższej decyzji w dniu 15 listopada 2003 r. odwołanie złożył J. M. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 decyzją nr [...] z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję i postanowił wypłacić oficerowi uposażenie należne na stanowisku komendanta powiatowego za okres od dnia 13 maja 2003 r. do dnia 3 czerwca 2003 r. Zdaniem organu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2003 r. wskazuje, iż powołanie J. M. na stanowisko specjalisty było zgodne z prawem. Natomiast uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji o zwolnieniu oficera z zajmowanego stanowiska Komendanta Powiatowego PSP w [...] oznacza, iż z tą datą zajął on ponownie to stanowisko. Zaś z orzecznictwa NSA w sprawach dotyczących funkcjonariuszy policji wynika, że skutek wyroku sądu administracyjnego w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu jest ex nunc, a więc nie rodzi on skutków wstecz. Organ wykazał, że strażak został zwolniony ze stanowiska z dniem 3 czerwca 2003 r., a wyrok NSA został wydany w dniu 13 maja 2003 r., wobec tego za ten okres należy wypłacić oficerowi wynagrodzenie za zajmowane stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. M. W skardze zarzucił on Organowi naruszenie przepisów art. 13 ust. 2 oraz 91 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1998 r. o Państwowej Staży Pożarnej (tj. Dz. U. z roku 2002 r. Nr 147, poz. 1230 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący podniósł, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2003 r. uchylający obie decyzje w sprawie odwołania go z zajmowanego stanowiska oznacza, iż przestały one istnieć, a więc faktycznie nadal pełnił on funkcję Komendanta Powiatowego PSP w [...]. Skoro więc obie decyzje zostały usunięte z obrotu prawnego, wobec tego zgodnie z art. 91 ustawy o Państwowej Staży Pożarnej nastąpiła zmiana stanowiska skutkująca zmianą wysokości uposażenia. Na poparcie swych argumentów przytoczył on wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 62/01, w którym sąd wskazał, że po wydaniu wyroku przez sąd administracyjny uchylający zaskarżoną decyzję, następuje powrót do sytuacji sprzed jej wydania, a organ ma obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez sąd. Zdaniem skarżącego skutek wyroku sądu administracyjnego jest ex tunc, wobec tego należy mu się całe wynagrodzenie wraz z dodatkami na zajmowanym stanowisku do dnia 3 czerwca 2003 r. Oddalając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że istotą sporu jest to, jakie skutki w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu oficera ma wyrok sądu administracyjnego. Zdaniem skarżącego wyrok taki ma moc wsteczną — ex tunc, natomiast w zaskarżonej decyzji Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wyraża pogląd, iż skutek wyroku sądu administracyjnego występuje z dniem ogłoszenia lub doręczenia wyroku. Należy wskazać – podkreślił Sąd I instancji - że w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że skutkiem uchylenia decyzji o zwolnieniu ze stanowiska funkcjonariusza służb mundurowych jest przywrócenie jego poprzedniego stanowiska, ale z dniem ogłoszenia lub doręczenia wyroku. Skutki takiego wyroku są więc ex nunc. Jedynie wyrok stwierdzający nieważność takiej decyzji wywołuje skutki z mocą wsteczną. Jeśli więc w okresie od wydania prawomocnej decyzji o zwolnieniu do chwili wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny skarżący był zatrudniony na stanowisku specjalisty w Wydziale Operacyjno-Szkoleniowym KP PSP w [...], to w tym czasie nie istniał stosunek służbowy mianowania go na stanowisko komendanta powiatowego. Brak więc jest podstaw do wypłaty strażakowi żądanych świadczeń. Dopiero z momentem wydania orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 maja 2003 r. strażak został przywrócony na zajmowane stanowisko, z którego został zwolniony w dniu 3 czerwca 2003 r. i za ten okres zostały skarżącemu wypłacone świadczenia. J. M. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230, ze. zm.) - polegające na przyjęciu, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę uposażenia; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchybienie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit. c - polegające na nie zauważeniu i nieuwzględnieniu przez WSA uchybień organów I i II instancji i ustalenie tym samym błędnego stanu faktycznego sprawy polegającego na przyjęciu, że "skarżący był zatrudniony na stanowisku specjalisty w KP PSP w [...] w okresie od wydania prawomocnej decyzji o zwolnieniu do chwili wydania wyroku przez NSA" 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchybienie art. 141 § 4 ustawy ppsa. - polegające na braku w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono m. in., iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest nieprawidłowe. Pierwszy i zasadniczy błąd uzasadniający uchylenie tego wyroku polega na naruszeniu przepisów postępowania, a w szczególności art. 141 paragraf 4 ppsa. Przepis ten stanowi, że "uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie." Tymczasem jako uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że "w orzecznictwie SN oraz NSA ugruntowany jest pogląd, że skutkiem uchylenia decyzji o zwolnieniu ze stanowiska funkcjonariusza służb mundurowych, jest przywrócenie jego poprzedniego stanowiska, ale z dniem ogłoszenia lub doręczenia wyroku. Skutki tego wyroku są więc ex nunc." WSA nie poparł swego stanowiska żadnym orzeczeniem, a co ważniejsze nie podał żadnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Za taką bowiem nie może być uznane powołanie się przez Sąd na art. 151 ppsa. i na art. 132 ppsa, jako że przepisy te stanowią podstawę formalną każdego wyroku Sądu I instancji. Skarżący ponadto, wskazał, że był mianowany ("zatrudniony") na stanowisku specjalisty od 01.09.2002r. (decyzja nr [...] z dnia 19.08.2002r., która stała się ostateczna 08.10.2002r. - decyzja KG PSP nr [...] z dnia 08.10.2002r.). Zgodnie z art. 33 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, akt mianowania określa uposażenie lub zasady jego ustalania. Jeśli w powyższym okresie nie było aktu mianowania, to wedle art. 91 ust.1 strażakowi należy się uposażenie dotychczasowe. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż pominięcie podstawy prawnej rozstrzygnięcia miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oparcie się przez Sąd na prawidłowej podstawie rozstrzygnięcia w przedmiocie uposażenia, nie spowodowałoby oddalenia skargi J. M. Podanie podstawy prawnej nic by tu nie zmieniło, w szczególności nie wpłynęłoby na dokonanie odmiennej oceny charakteru orzeczenia uchylającego decyzję. Sąd bowiem słusznie ustalił, że z chwilą wydania orzeczenia w dniu 13 maja 2003 r., strażak został przywrócony na zajmowane stanowisko, z którego został zwolniony w dniu 3 czerwca 2003 r. i za ten okres zostały skarżącemu wypłacone świadczenia należne na stanowisku komendanta powiatowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Nie jest bowiem zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, w jej brzmieniu na dzień wydawania kwestionowanej decyzji. Przede wszystkim wskazać należy, iż Sąd nie dokonywał wykładni tego przepisu, bowiem nie zachodziła wątpliwość co do jego treści. Przepis jest jasno sformułowany i nie zachodziła konieczność ustalenia rzeczywistego jego znaczenia. Wykładni takiej nie dokonywał również organ administracji publicznej, Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej ppsa). Zgodnie ze swoimi kompetencjami Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że nie narusza ona prawa uzasadniającego wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przede wszystkim Sąd podzielił pogląd zaprezentowany przez organ, co do skutków uchylenia przez Sąd decyzji odwołującej skarżącego ze stanowiska Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej. Pogląd ten jest prawidłowy, bowiem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, jedynie stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki ex tunc. Natomiast uchylenie decyzji nie unieważnia wadliwego odwołania ze stanowiska z mocą wsteczną, ale reaktywuje określony stosunek prawny z datą ogłoszenia orzeczenia, a więc działa ex nunc. Od daty odwołania skarżącego ze stanowiska komendanta, do daty ogłoszenia wyroku uchylającego decyzję o odwołaniu, skarżący nie zajmował stanowiska komendanta. Podniesiony więc w skardze zarzut błędnego przyjęcia przez Sąd, że w tym czasie zajmował stanowisko specjalisty, nie ma znaczenia dla oceny stosunków uchylenia decyzji o odwołaniu ze stanowiska zwłaszcza, że skarżący faktycznie otrzymał uposażenie należne na stanowisku komendanta. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 ppsa. Uzasadnienie wyroku zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy określone w tym przepisie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej została powołana podstawa orzekania. Należy bowiem podnieść, iż ustawową kompetencją Sądu administracyjnego jest m.in. ocena legalności zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznając skargę bada, czy przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa bądź materialnego, bądź postępowania. W przypadku uznania, że do takiego naruszenia doszło, Sąd wydaje orzeczenie rozstrzygając stosownie do przepisu art. 145 – 150 ppsa. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, co miało miejsce w niniejszej sprawie bowiem Sąd I instancji uznał, że decyzja nie narusza prawa, następuje jej oddalenie, o czym stanowi art. 151 ppsa. Sąd I instancji powołał ten przepis, ale również powołał stosowny przepis ustawy ustrojowej regulujący kompetencje i zakres rozstrzygania przez sąd administracyjny. W takiej sytuacji należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 141 § 4 ppsa Sąd I instancji wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i dokonał jej wyjaśnienia, wskazując przesłanki nieuwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa – orzekł jak w sentencji wyroku.