I OSK 803/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-26

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Teresa Zyglewska, Przemysław Szustakiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał skargę na czynności organu administracji publicznej, mimo że skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa po upływie terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., a uzasadnienie wyroku nie zawierało rozważań na temat winy skarżącego w uchybieniu tego terminu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było wadliwe z powodu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie rozważył kwestii dopuszczalności skargi w kontekście uchybienia terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca, prowadząca działalność geodezyjną, została obciążona przez Starostę Powiatowego opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne, udokumentowanymi fakturami VAT. Skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając ustalenie opłat bez formy decyzji administracyjnej. Po bezskutecznym wezwaniu wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który stwierdził bezskuteczność czynności organu. Starosta wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Powiatowego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 732/16 w sprawie ze skargi M.S. na czynności Starosty Powiatowego w [...] w sprawie obciążenia opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) zasądza od M.S. na rzecz Starosty Powiatowego w [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 732/16 stwierdził bezskuteczność zaskarżonych czynności Starosty Powiatowego w [...] oraz zasądził od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M.S. na czynności Starosty Powiatowego w [...] w sprawie obciążenia opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca prowadząca działalność gospodarczą w zakresie geodezji zgłosiła prace geodezyjne i kartograficzne do powiatowego zasobu geodezyjnego w B. W związku ze zgłoszeniem robót przez skarżącą do powiatowego zasobu geodezyjnego Starosta Powiatu [...] ustalił i pobrał od skarżącej opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne na podstawie wystawionych przez siebie faktur VAT: - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 15 stycznia 2014 r., - nr [...] z dnia 15 stycznia 2014 r. W dniu 18 maja 2016 r. skarżąca wystąpiła do Starosty Powiatu [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na ustaleniu opłat za korzystanie z zasobu geodezyjnego w formie faktur VAT, a nie decyzji administracyjnej i wezwała organ do stwierdzenia bezskuteczności czynności w tym zakresie. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Pismem z 21 lipca 2016 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na czynność Starosty Powiatu [...] w przedmiocie ustalenia i pobrania opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. Wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie: 1. art. 67 w zw. z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 Nr 157 poz. 1240 ze zm.) oraz art. 40 ust. 3c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015, poz. Poz. 520 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i ustalenie oraz pobranie przez starostę opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne na podstawie wystawionych przez niego faktur VAT, a więc bez zachowania odpowiedniej formy, w sytuacji gdy starosta miał obowiązek ustalić opłaty wyłącznie w formie decyzji administracyjnej, której nie wydał; 2. art. 6 w zw. z art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i brak działania organu na podstawie przepisów prawa w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W ocenie skarżącej, wystawienie faktury za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego rażąco naruszało prawo. Naruszenie prawa polegało na ustaleniu wysokości opłat bez zachowania odpowiedniej formy, tj. wydania decyzji administracyjnej, do czego organ był zobowiązany na podstawie art. 67 w zw. z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 Nr 157 poz. 1240 ze zm.) oraz art. 40 ust. 3c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2010.193.1287 ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że ustalenie opłaty za czynności geodezyjne było związane z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 10 lipca 2004 r., wydanego na podstawie art. 40 ust. 5 pkt 1 litera b Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt K 30/12 został uznany za niezgodny z Konstytucją i utracił moc obowiązującą, a obowiązująca od dnia 12 lipca 2014 r. nowa regulacja nie przewiduje ustalenia opłaty za czynności geodezyjne polegające na modernizacji ewidencji. Oznacza to brak podstawy prawnej do ustalenia opłaty, która to opłata winna wynikać wyraźnie z konkretnego przepisu prawa. Brak jest więc regulacji, która by przewidywała do spraw wszczętych i niezakończonych przed datą 12 lipca 2014 r. stosowanie przepisów poprzednich. Uzasadniając uwzględnienie skargi Sąd I instancji wskazał, że nałożenie na skarżącą opłat, udokumentowanych fakturami wskazanymi w skardze, stanowiło czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa, a zatem czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o obowiązkach administracyjnych skarżącej w tej formie prawnej było jednakże wadliwe, albowiem w przedmiocie, o którym mowa powyżej należało rozstrzygnąć w formie decyzji administracyjnej, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych z 2009 r. Sąd I instancji powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 1/14, w której przyjęto, że: "Po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), od dnia 1 stycznia 2011 r., stosownie do art. 67 w związku z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, o ustaleniu wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) rozstrzyga starosta w drodze decyzji administracyjnej." Sąd I instancji odnosząc się do stanowiska organu z odpowiedzi na skargę wskazał, że wyrokiem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt K 30/12 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich orzekł o niezgodności art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, jednocześnie orzekł, iż przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP, a więc w dniu 12 lipca 2014 r. Jednocześnie Trybunał uznał, że przedmiotowe opłaty mają charakter danin publicznych w rozumieniu art. 217 Konstytucji, przy czym nie mają charakteru podatkowego. Opłaty te zostały bowiem nałożone ustawą i mają charakter powszechnych, przymusowych, jednostronnie ustalanych świadczeń pieniężnych, od których wniesienia uzależnione jest świadczenie organów władzy publicznej. Trybunał uznał, że nałożenie tych opłat ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej kontroli sądownictwa administracyjnego. Na dowód tego Trybunał przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które to orzeczenia dotyczą stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2011 r., kiedy to nie było wątpliwości co do charakteru czynności nałożenia opłat. Natomiast Trybunał nie rozważał tej kwestii w aktualnym stanie prawnym, chociaż Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał, iż opłaty te są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe. Sąd I instancji mając na względzie treść powyższej uchwały, stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżona czynność Starosty [...], polegająca na nałożeniu oraz żądaniu uiszczenia opłaty za aktualizację mapy zasadniczej oraz za sporządzenie kopii materiałów geodezyjnych w związku ze zgłoszeniem prac geodezyjnych, udokumentowanych fakturami VAT z dnia 10 stycznia 2014 r., została podjęta już po wejściu w życie omawianych wyżej regulacji. Stąd też organ powinien wydać rozstrzygniecie w formie decyzji administracyjnej, w trybie określonym w powołanym wyżej art. 61 ustawy o finansach publicznych. Tymczasem zaskarżona czynność Starosty wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 61 w związku z art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, w związku z czym, zdaniem Sądu I instancji, jest bezskuteczna. W zaleceniach co do dalszego postępowania Sąd I instancji podał, że w następstwie uprawomocnienia się wyroku Starosta orzeknie w sprawie we właściwej formie procesowej, tj. w formie decyzji administracyjnej. W skardze kasacyjnej Starosta Powiatu [...] zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie. Sądowi I instancji zarzucono: 1. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób sprzeczny z dyspozycją tej normy prawnej, co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności poprzez brak odniesienia się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wszystkich okoliczności sprawy i stanowiska skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; b. naruszenie art. 146 § 1 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonych czynności, w sytuacji gdy czynności organu w postaci ustalenia i pobrania od skarżącej opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne na podstawie wystawionych przez organ faktur VAT były zgodne z prawem; 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: a. art. 67 w zw. z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej: "ustawa o finansach publicznych") oraz art. 40 ust. 3c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm., dalej: "Prawo geodezyjne") poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż ustalenie i pobranie przez organ opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne w styczniu 2014 r. powinno zostać dokonane wyłącznie w formie decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy opłata za czynności geodezyjne i kartograficzne ma charakter niepodatkowy i wynikała wprost z przepisów prawa obowiązujących w danym momencie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości, że nałożenie opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne jest czynnością dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa należącą do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jednocześnie wskazywano przy tym, że żaden przepis ustawy nie nakazywał wydania w tym przedmiocie określonych aktów administracyjnych - decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu. Od momentu wejścia w życie ustawy o finansach publicznych, stanowiska organów administracji oraz sądów administracyjnych odnośnie sposobu ustalenia wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji, o których mowa w art. 40 ust. 3 c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie były jednolite. Podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r. I OPS 1/14, że po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych, od dnia 1 stycznia 2011 r., stosowanie do art. 67 w związku z art. 60 pkt 7 i 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, o ustaleniu wysokości opłaty za udostępnienie danych i informacji z powiatowego zasobu geodezyjnego, o których mowa w art. 40 ust. 3 c Prawa geodezyjnego rozstrzyga starosta w drodze decyzji administracyjnej, uregulowało przedmiotową kwestię. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zarówno wystawienie faktur VAT jak i uregulowanie wynikających z nich należności nastąpiło przed podjęciem ww. uchwały NSA. Ponadto, aż do dnia 18 maja 2016 r. skarżąca nie występowała do Starosty [...] o wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji, ani nie kwestionowała wysokości ustalonej opłaty. W przedmiotowej sprawie ustalenie wysokości opłaty za udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nastąpiło w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego, wydanego na podstawie art. 40 ust 5 lit b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt K 30/12 orzekł o niezgodności art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b) Prawa geodezyjnego z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, jednocześnie orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP, a więc w dniu 12 lipca 2014 r. W ocenie Trybunału przepis ten był niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, bo pozostawiał organom władzy wykonawczej pełną swobodę decyzyjną w zakresie kształtowania wysokości opłat oraz metodologii ich obliczania. Jednocześnie Trybunał uznał, że przedmiotowe opłaty miały charakter danin publicznych w rozumieniu art. 217 Konstytucji, przy czym nie miały charakteru podatkowego. Opłaty te zostały bowiem nałożone ustawą i miały charakter powszechnych, przymusowych, jednostronnie ustalanych świadczeń pieniężnych, od których wniesienia uzależnione jest świadczenie organów władzy publicznej. Nałożenie tych opłat miało charakter czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej kontroli sądownictwa administracyjnego. Zdaniem organu obowiązujące przepisy prawa ograniczają możliwość zastosowania przepisów ww. rozporządzenia jedynie do przypadków, o których mowa art. 12 ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że w sprawach wszczętych i nieskończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, związanych z koniecznością poniesienia opłaty, jeżeli zachodzi różnica pomiędzy wysokością opłaty wynikającą z przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, a opłatą wynikającą z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, pobiera się opłatę niższą. Rozpatrywany przypadek dotyczy jednak sprawy wszczętej i zakończonej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r., a wobec tego brak jest podstaw prawnych do zastosowania art. 12 ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie, w opinii organu, ustalenie opłaty za czynności geodezyjne winno nastąpić w oparciu o przepisy rozporządzania Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 roku. Z uwagi, że przepis ten utracił moc obowiązującą, należy stwierdzić, że brak jest w chwili obecnej materialno-prawnych podstaw do wydania przez Starostę decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, że w momencie dokonywania przedmiotowych czynności działanie Starosty posiadało umocowanie w przepisach prawa. Dopiero po uchyleniu wskazanych wyżej przepisów prawa przez Trybunał Konstytucyjny i po wydaniu wskazanej powyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie został zmieniony faktycznie sposób realizacji przez organy administracji publicznej naliczania i pobierania opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. Organ wskazał, że zaskarżone czynności zostały dokonane na początku 2014 roku, a więc przed zaistnieniem wskazanych powyżej okoliczności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 P.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona, chociaż nie ze względu na argumenty zgłoszone w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany zgłoszonymi podstawami i wnioskami skargi, nie jest jednak związany ich uzasadnieniem, może uwzględnić skargę w ramach powołanej podstawy, ale z odmiennym uzasadnieniem (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 613). Na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie Sądu I instancji pozbawione jest bowiem elementów, których pominięcie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornie przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji były czynności organu administracji, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Taką kwalifikację przedmiotu zaskarżenia przyjął też Sąd I instancji. Należy wobec tego zwrócić uwagę, że zarówno w dacie podjęcia zaskarżonych czynności, jak i w dacie złożenia skargi do Sądu I instancji, zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Zaskarżone czynności zostały podjęte w styczniu 2014 r., wówczas organ ustalił i pobrał opłaty ustalone w fakturach. Natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie ze stanem przyjętym przez Sąd I instancji, zostało przez skarżącą skierowane do organu 18 maja 2016 r. zatem niewątpliwie po upływie terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a. Przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. został zmieniony z dniem 15 sierpnia 2015 r. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nadanym mu tą ustawą zmieniającą brzmieniu znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r., zatem również do postępowania wszczętego skargą do Sądu I instancji z dnia 21 lipca 2016 r. Zgodnie z brzmieniem art. 52 § 3 P.p.s.a. obowiązującym na datę wniesienia skargi, sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu 14 dniowego do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać sprawę. Nowela z kwietnia 2015 r. wprowadziła zatem unormowanie umożliwiające sądowi rozpoznanie skargi pomimo uchybienia terminowi do wezwania organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa. Ustanowione unormowanie pozwala sądowi uznać, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać sprawę. Sąd nie wydaje w tym przedmiocie odrębnego rozstrzygnięcia (postanowienia), powody, które zdaniem sądu stanowiły podstawę do uznania, że uchybienie wspomnianemu terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, powinny być wskazane w uzasadnieniu orzeczenia. Uzasadnienie sporządzone w sprawie przez Sąd I instancji pozbawione jest w zupełności jakichkolwiek rozważań dotyczących winy strony w uchybieniu terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, a w konsekwencji - dopuszczalności wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw, aby przyjmować jakiekolwiek domniemanie związane z faktem rozpoznania skargi, przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi wymaga, aby Sąd rozpoznający skargę zajął stanowisko w kwestii winy skarżącego w uchybieniu terminu. Ze sporządzonego w sprawie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, jakie okoliczności uzasadniały skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa po upływie prawie 2,5 roku od podjęcia przez organ kwestionowanych czynności. Zaniechanie rozważenia tych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku pozbawione jest koniecznego elementu związanego z kwestią dopuszczalności wniesienia skargi. Nie są natomiast usprawiedliwione pozostałe zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjnej. Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 146 § 1 P.p.s.a., tak sformułowany zarzut naruszenia prawa procesowego, sprowadzający się do wskazania przepisu regulującego samo rozstrzygnięcie sądu, nie odpowiada zarzutowi kasacyjnemu określonemu w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i nie jest wystarczający do merytorycznego rozpoznania. Podstawą skargi kasacyjnej mogą być przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie samo rozstrzygnięcie. Orzeczenie uwzględniające skargę nie jest skutkiem zastosowania jedynie art. 146 § 1 P.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić. Nie są także usprawiedliwione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, stanowią one zakwestionowanie stanowiska zajętego w uchwale 7 sędziów NSA z 26 czerwca 2014 r., sygn. I OPS 1/14. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzega podstaw do zastosowania art. 269 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie w kwocie 240 zł postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 i 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło