I OSK 886/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.), Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, , Zygmunt Zgierski, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 257/04 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kar pieniężnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 180 zł / sto osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] wymierzył Firmie "A." karę pieniężną w łącznej wysokości 6000 zł., w tym 2000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz 4000 zł. za przewóz na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Od powyższej decyzji odwołał się A. W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma "A.". Zwrócił uwagę na trudną sytuację rodzinną i finansową. Stwierdził ponadto, iż uważał, że w transporcie drogowym nie ma rozgraniczenia przewozów na potrzeby własne lub w celach zarobkowych. Przyznał też, że stosownej opłaty nie uiścił, gdyż błędnie zakładał, iż za przewozy po drogach krajowych nie ma obowiązku uiszczania takiej należności. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371, ze zm.) oraz lp. 1.1.7 i 1.4.1 załącznika do tej ustawy, a ponadto na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684) oraz art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej kary w wysokości 2000 zł. (pkt. 1). Uchylił natomiast decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w części dot. kary w wysokości 4000 zł. i za wykonywanie przewozu bez uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych wymierzył karę w wysokości 3000 zł( pkt. 2 decyzji). W uzasadnieniu stwierdził, iż podnoszona przez przedsiębiorcę nieznajomość prawa nie może uzasadniać uwzględnienia jego odwołania. Okoliczności obligujące organ do nałożenie kary potwierdziły wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...]. W związku ze zmianą ustawy o transporcie drogowym, dokonaną powołaną ustawą z dnia 23 lipca 2003 r., konieczne było jedynie zmniejszenie kary za wykonywanie przewozu bez wymaganej opłaty z kwoty 4000 zł. do 3000 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. W., zarzucając Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego przewlekłość postępowania oraz nieuwzględnienie okoliczności, które powinny mieć w sprawie podstawowe znaczenie, a mianowicie tego, że samochód był sprawny, dobrze przygotowany do drogi, nie przekroczono dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i czasu pracy kierowców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 257/04 uchylił zaskarżoną decyzję w pkt. 1 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w części dot. kary w wysokości 2000 zł. W pozostałym zakresie skargę oddalił, uznając, że rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego w tej części zgodne jest z obowiązującymi przepisami prawa. Wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty podlega bowiem karze pieniężnej, która stosownie do lp. 1.1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym wynosi 3000 zł. Organ odwoławczy zobowiązany był do nałożenia kary w tej wysokości. W sprawie bezsporne bowiem jest, że w czasie kontroli kierowca nie przedstawił dowodu uiszczenia wymaganej opłaty. Okoliczność tę przyznał też skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji. A. W., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w pkt. 3. Opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 pkt. 6 ustawy o transporcie drogowym, wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez uchylenie "zaskarżonych decyzji w całości". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku nie wskazał przepisów ustawy o transporcie drogowym, które przewidują dopuszczalność nałożenia kary za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia przedmiotowej opłaty. Skoro jednak Sąd oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego należy uznać, iż podobnie jak ten organ, Sąd przyjął, że podstawę do wymierzenia opłaty stanowi "art. 92 ust. 1 pkt. 5" powołanej ustawy. Tymczasem przepis ten-zdaniem skarżącego- przewiduje wymierzenie kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych a nie za samo nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia takiej opłaty. Podstawy do nałożenia kary tylko za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty nie może też stanowić rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999, ze zm.). Zgodnie z delegacją ustawową, zawartą w art. 92 ust. 2 ww. ustawy, rozporządzenie to może być stosowane wyłącznie w takim zakresie, w jakim określa wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Nie może natomiast przewidywać dodatkowych sytuacji niż te, o których mowa w powyższym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powołanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd I instancji, a ponadto uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sadu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. W rozpoznawanej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny mógł się ustosunkować wyłącznie do wskazanego naruszenia art. 92 ust. 1 pkt. 6 i art. 92 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zarzut naruszenia powołanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 92 ust. 1 pkt. 5 ustawy o transporcie drogowym jest całkowicie niezrozumiały. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji dotyczył wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne "bez formularza jazdy lub z nieprawidłowo wypełnionym formularzem". Tymczasem w niniejszej sprawie uchybienia takiego przedsiębiorcy nie zarzucono i przepis ten nie stanowił podstawy decyzji, których legalność oceniał zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 pkt. 6 ustawy, i to niezależnie od tego, że w skardze kasacyjnej nie podano, czy naruszenie tej normy polegało na błędnej jej wykładni czy też na niewłaściwym zastosowaniu. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu kontroli, tj. [...]. Przepis art. 92 ust. 1 pkt. 6 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym we wskazanej dacie, stanowił, że "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne - bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych – podlega karze pieniężnej w wysokości 200 zł. do 15 000 zł.". Zgodnie zaś z art. 42 ust. 1 ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, 2) przejazdów po autostradach płatnych, 3) transportu kombinowanego, 4) zbiorowego transportu miejskiego. W myśl art. 87 cyt. ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych (ust. 1); za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest przedsiębiorca (ust. 3). Stosownie do art. 42 ust. 7 ustawy minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek powyższej opłaty oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej należności. Przepis § 4 wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684, ze zm.) stanowił, że uiszczenie opłaty następuje przez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty (ust.1); wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (ust. 2). W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów powołanej ustawy regulujących obowiązek uiszczania powyższej należności i zasadnie oddalił skargę A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w części dotyczącej kary pieniężnej za brak opłaty za przejazd po drodze krajowej. Niespornym bowiem jest, że kontrola pojazdu skarżącego miała miejsce na drodze krajowej, po której kierowca przedsiębiorcy wykonywał transport w rozumieniu ustawy. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega także wątpliwości, że przejazd ten był dokonywany bez uiszczenia wymaganej opłaty. Kierowca w czasie kontroli nie posiadał bowiem dowodu uiszczenia tej należności. Okoliczność tę potwierdził sam przedsiębiorca, przyznając ,że nie wpłacił wymaganej opłaty za przejazd jego samochodu po drodze krajowej. W tej sytuacji decyzja o wymierzeniu A. W. kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt. 6 ustawy o transporcie drogowym prawa nie naruszała. Jakichkolwiek podstaw prawnych nie znajduje ponadto zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji. Skargą kasacyjną A. W. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył jedynie w części pkt. 3. Orzeczenie Sądu I instancji w zakresie uchylenia decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia nie podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem co do zasady niedopuszczalne byłoby uchylenie przez ten Sąd "decyzji w całości". Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).