I OW 118/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 20 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Wójtem Gminy N. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy N. jako organ właściwy w sprawie. PISMEM Z 27 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ MIASTA S. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY N. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU M. K., DALEJ: "ZAINTERESOWANA", O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 20 maja 2025 r. zainteresowana wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Wójt Gminy N. przekazał wniosek zainteresowanej Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S., powołując się na miejsce zamieszkania zainteresowanej. W ocenie wnioskodawcy miejscem zamieszkania zainteresowanej jest miejscowość C., w której zainteresowana zamieszkuje u córki, i w której od 14 maja 2025 r. uzyskała meldunek na pobyt stały. Argumentował, że zainteresowana nie była beneficjentką działań Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., a wniosek zainteresowanej został skierowany do organu w N. Stwierdził, że fakt bycia współwłaścicielem nieruchomości w S. nie jest wystarczającą okolicznością aby uznać, że to Miasto S. jest miejscem zamieszkania zainteresowanej. Stwierdził ponadto, że stan zdrowia zainteresowanej wyklucza możliwość jej powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy N. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta S. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana jest wdową mieszkającą od wielu lat na terenie miasta S. W toku postępowania ustalono, że w związku z pogorszeniem stanu zdrowia i pobytem w szpitalu przeprowadziła się do córki zamieszkałej w N., gdzie od dnia 14 maja 2025 r. jest zameldowana na pobyt stały. W jego ocenie wnioskodawca wiąże miejsce zamieszkania zainteresowanej z N. wyłącznie z faktem uzyskania wspomnianego meldunku i złożeniu wniosku w organie pomocy społecznej w tej gminie. Podkreślił, że adres zameldowania na pobyt stały – zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych – nie stanowi wyznacznika miejsca zamieszkania osoby fizycznej, a o ześrodkowaniu interesów życiowych w określonej miejscowości świadczy m.in. miejsce korzystania z opieki zdrowotnej i leczenie specjalistyczne. Zaznaczył, że pobyt zainteresowanej u córki wymuszony został okolicznościami od niej niezależnymi i wiąże się wyłącznie z oczekiwaniem na umieszczenie w domu pomocy społecznej. W jego ocenie powyższe w połączeniu z pozostawieniem rzeczy osobistych w S., brakiem dokumentacji medycznej w obecnym miejscu pobytu czy brakiem zmiany lekarza rodzinnego wskazuje, że pobyt w N. nie wiąże się z zamiarem stałego pobytu. Zapewnienie wsparcia i pomocy przez córkę w ramach obowiązków rodzinnych nie może prowadzić do zmiany miejsca zamieszkania zainteresowanej. Wójt uznał, że zameldowanie w N. miał na celu wyłącznie umożliwienie dokonania wyboru domu pomocy społecznej położonego jak najbliżej córki, co stoi w sprzeczności z celem obowiązujących przepisów regulujących właściwość organów w sprawach pomocy społecznej. Zaznaczył przy tym, że zasady kierowania do domów pomocy społecznej pozwalają na uwzględnienie indywidualnych potrzeb beneficjenta tych działań przez właściwy miejscowo organ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta S., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy N. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zauważyć w tym miejscu należy, że przywołana ustawa nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, w związku z czym zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażeniu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują zatem fakt przebywania przez tę osobę w określonej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu w tej miejscowości. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zainteresowana przebywa fizycznie na terenie gminy N., jednocześnie sporne pomiędzy stronami pozostaje określenie drugiego ze wskazanych powyżej elementów wskazujących na miejsce zamieszkania. Organy powołują się bowiem na fakt przeprowadzki i uzyskanie w nowym miejscu pobytu zameldowania na pobyt stały oraz fakt braku posiadania rzeczy osobistych i dokumentacji medycznej w nowym miejscu pobytu, a także brak zmiany rejestracji u lekarza pierwszego kontaktu. Zauważyć jednakże należy, że pomiędzy przeprowadzką do córki a złożeniem wniosku przez zainteresowaną upłynął czas o długości niewystarczającej do zewnętrznej i jednoznacznej manifestacji zamiaru pobytu w określonym miejscu, co nie może być poczytywane za brak zmiany miejsca zamieszkania. Miejsce to zależy bowiem od woli określonej osoby fizycznej niezależnie od stopnia manifestacji tej woli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okolicznością o szczególnym znaczeniu w rozpoznawanej sprawie jest fakt przeprowadzenia się przez zainteresowaną do córki w celu uzyskania opieki i pomocy niezbędnej w obecnym jej stanie zdrowia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem, że nie sposób przyjąć, aby osoba wymagająca stałej i codziennej opieki miała inne miejsce zamieszkania niż osoba się nią opiekująca (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2025 r., sygn. akt I OW 222/24). Mając powyższe na uwadze, za organ właściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie jej do domu pomocy społecznej należało uznać Wójta Gminy N. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.