I OW 124/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Gostynin o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Gostynin a Prezydentem Miasta Poznania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Sz. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego oraz na pokrycie niezbędnych kosztów do życia postanawia: wskazać Wójta Gminy Gostynin jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2017 r. Wójt Gminy Gostynin wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Gostynin a Prezydentem Miasta Poznania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. Sz. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego oraz na pokrycie niezbędnych kosztów do życia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 26 stycznia 2017 r. P. Sz. zameldowany w miejscowości Jaworek gm. Gostynin a od wielu lat zamieszkały w Poznaniu, zwrócił się z prośbą do GOPR w Gostyninie o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego oraz na pokrycie niezbędnych kosztów do życia. GOPR w Gostyninie uznał się niewłaściwym do załatwienia sprawy i w dniu 30 stycznia 2017 r. przekazał podanie w/g właściwości miejsca zamieszkania wnioskodawcy to jest do MOPR w Poznaniu. W dniu 3 lutego 2017 r. pracownik socjalny MOPR w Poznaniu przeprowadził aktualizacje wywiadu środowiskowego z którego wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w pokoju, zajmuje łóżko, nie ma żadnych sprzętów osobistych, brak wyposażenia i sprzętów gospodarstwa domowego, nie pracuje, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, zgłaszał problemy zdrowotne. Wnioskodawca podaje adres w Poznaniu ul. P. 22 A do przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych, jednak jak poinformował pod wskazanym adresem przebywa kilka dni w miesiącu. W piśmie z dnia 26 stycznia 2017 r. oraz w oświadczeniach z dnia 2 i 3 lutego 2017 r. wnioskodawca podaje również adres w Poznaniu. W dniu 3 marca 2017 r. MOPR w Poznaniu, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, przekazał według właściwości pismo z dnia 3 lutego 2017 r. wraz z kompletem dokumentów wnioskodawcy do GOPR w Gostyninie. MOPR w Poznaniu wskazał, że wnioskodawca zgodnie ze złożonym oświadczeniem nie przebywa w sposób ciągły w Poznaniu przy ul. Paczkowskiej 22a, w związku z powyższym wskazany adres nie stanowi centrum życiowego. Jego pobyt w Poznaniu jest związany ze specjalistycznym leczeniem. Ponadto w/w dokumentacje dotyczącą orzeczenia o niepełnosprawności składał do Gostynina. W miejscu przeprowadzania wywiadu nie posiada osobistych rzeczy, nie dysponuje umowa cywilnoprawną. MOPR z zebranych dokumentów uznał, że wnioskodawca posiada miejsce zamieszkania na pobyt stały w gminie Gostynin. W piśmie z dnia 4 czerwca 2017 r. P. Sz. wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygał spór o właściwość w jego sprawie i postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. I OW 67/14, wskazał organ właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Podniósł, że jest osobą bezdomną i bezrobotną. Stwierdził, że przebywa w różnych miejscach, u różnych osób na terenie całej Polski. Stosunkowo często przebywa na terenie aglomeracji Poznańskiej. W ocenie wnioskodawcy miejscem jego zamieszkania jest wieś Jaworek nr 4, Gmina Gostynin, gdzie jest zameldowany od 2009 r. Z pomocy w formie świadczeń zdrowotnych korzysta i korzystał w Gostyninie, Poznaniu, Koziegłowach, Swarzędzu, Warszawie, Gdańsku i innych tam gdzie zaistniała potrzeba i akurat tam przebywał. Wszystkie pobyty poza Gostyninem traktuje jako pobyty czasowe. Jako swój ośrodek życia wskazuje wieś Jaworek. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Poznania wniósł o wskazanie Wójta Gmina Gostynin jako właściwego w sprawie. Wskazał, że wnioskodawca nie przebywa w sposób ciągły w Poznaniu, w związku z powyższym wskazany adres nie stanowi jego centrum życiowego. P. Sz. ma miejsce zameldowania na pobyt stały w Gminie Gostynin. Z akt sprawy wynika nadto, że w dniu 7 lutego 2017 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gostyninie wydał orzeczenie o niepełnosprawności, zaliczające P. Sz. do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Należy także odnotować, że w piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r. przekazującym podanie P. Sz. do MOPR w Poznaniu, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Gostyninie zadeklarował zrefundowanie pomocy udzielonej przez MOPR w Poznaniu na zasadzie art. 101 ust. 2 i 7 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Na wstępie odnotować trzeba, że postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 67/14, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wójta Gminy Gostynin jako organ właściwy w sprawie przyznania P. Sz. pomocy w formie zasiłku stałego. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że P. Sz. jest osobą bezdomną oraz że nie ma możliwości zamieszkania w budynku mieszkalnym w J., gdzie jest na stałe zameldowany, z uwagi na nieporozumienia z kuzynami, którzy są współspadkobiercami. Zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt I OW 113/16, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 201525). Zauważyć jeszcze trzeba, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby na pobyt stały. P. Sz. jest zameldowany jest na pobyt stały w J. 4, gmina Gostynin od 2009 r. Od kilku lat często przebywa w Poznaniu i okolicach, ale jego pobyt ma charakter czasowy. Ponadto przebywa w różnych miejscach, u różnych osób na terenie całej Polski. Z pomocy w formie świadczeń zdrowotnych korzysta i korzystał w Gostyninie, Poznaniu, Koziegłowach, Swarzędzu, Warszawie, Gdańsku. W okresie złożenia wniosku o zasiłek stały przebywał w lokalu położonym w Poznaniu, ul. P. 22, jednak nie przebywa tam w sposób ciągły. Miejsce w tym mieszkaniu jest mu udostępniane na krótkie kilkudniowe pobyty. Okazjonalne i grzecznościowe pobyty wnioskodawcy w tym i w różnych innych lokalach mieszkalnych nie świadczą o tym, że lokale te są miejscami zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. Nie ma zatem podstaw do ustalenia właściwości miejscowej Prezydenta Miasta Poznania na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, osobą bezdomną jest także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Taka jest sytuacja wnioskodawcy w odniesieniu do lokalu znajdującego się w budynku nr 4 w J., pod którym to adresem jest od wielu lat zameldowany, jednak nie ma możliwości zamieszkania w nim. Ustalenia te są zgodne z ustaleniami, których dokonał Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spór o właściwość w sprawie o sygn. akt I OW 67/14. Z oświadczeń P. Sz. oraz oceny GOPS w Gostyninie, wyrażonej w w/w powołanym piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r., a więc już po złożeniu przez P. Sz. wniosku o przyznanie zasiłku stałego, nie wynika, aby domagający się pomocy przestał spełniać kryteria bezdomności. W takiej sytuacji zachodzą przesłanki z art. 101 ust. 2 ustawy pomocy społecznej do wskazania Wójta Gminy Gostynin jako organu właściwego miejscowo do rozpatrzenia wniosku P. Sz. o przyznanie prawa do zasiłku stałego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.